Ít ai nghĩ rằng phía sau một trong những cung đường gây ấn tượng mạnh với du khách ngày nay lại bắt đầu từ mong muốn rất đơn giản của những người sống giữa núi: có một lối đi thuận tiện hơn để ra thế giới bên ngoài. Trước đây, địa hình hiểm trở khiến việc mua nhu yếu phẩm, đi học hay chữa bệnh đều trở thành hành trình khó khăn. Chính hoàn cảnh ấy đã dẫn tới một quyết định táo bạo: tự đục xuyên núi để mở lối.
Đường hầm Quách Lượng được người dân tự đục xuyên núi bằng các dụng cụ thủ công trong hơn 5 năm. (Ảnh: Sohu)
13 người bắt đầu công việc tưởng như không thể
Nơi diễn ra câu chuyện là làng Quách Lượng, thuộc thành phố Huy Huyện, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Ngôi làng nằm sâu trong dãy Thái Hành, ở độ cao khoảng 1.700 m và được bao quanh bởi những vách đá dựng đứng. Theo Tân Hoa Xã, trước thập niên 1970, tuyến đường chính nối làng với bên ngoài là những bậc đá men theo vách núi, có đoạn rất hẹp. Việc vận chuyển hàng hóa hay đưa người ốm xuống núi đều đặc biệt khó khăn, nhất là khi thời tiết xấu.
Năm 1972, 13 người dân khỏe mạnh trong làng trở thành lực lượng nòng cốt của một kế hoạch mà khi ấy gần như không ai biết chắc có thành công hay không. Họ muốn khoét thẳng vào khối núi để tạo ra một lối đi đủ rộng cho người và phương tiện. Không có máy đào hầm hiện đại, nhóm người chủ yếu dùng búa, đục thép và các phương tiện thủ công; ở những đoạn nguy hiểm, họ phải buộc dây quanh người rồi làm việc ngay trên vách đá.
Những ô mở trên vách đá ban đầu dùng để đưa đá ra ngoài và lấy ánh sáng, nay trở thành điểm ngắm cảnh của du khách. (Ảnh: Sohu)
Công việc kéo dài hơn 5 năm. Theo cơ quan văn hóa và du lịch địa phương, hàng nghìn chiếc búa bị hỏng trong quá trình thi công, khoảng 12 tấn thanh thép được sử dụng và một lượng lớn đá được lấy ra khỏi lòng núi. 13 người là nhóm mở đầu và giữ vai trò nòng cốt, sau đó nhiều cư dân khác cũng tham gia để hoàn thiện công trình. Đến tháng 5/1977, tuyến hầm dài khoảng 1.250 m chính thức thông xe, giúp Quách Lượng có một lối kết nối thuận tiện hơn với khu vực bên ngoài.
Những ô cửa trên vách đá vốn không dành cho du khách
Một trong những chi tiết khiến công trình ngày nay trở nên nổi bật là hàng chục khoảng mở nằm dọc vách ngoài. Nhìn từ xa, chúng giống những ô cửa sổ khổng lồ được khoét thẳng trên vách núi, nhưng mục đích ban đầu hoàn toàn không phải phục vụ ngắm cảnh. Trong quá trình đào hầm, người dân tạo các khoảng mở này để đưa đá vụn ra ngoài, lấy ánh sáng và giúp không khí lưu thông.
Công trình từng giúp ngôi làng thoát cảnh cô lập hiện là một trong những điểm hút khách nổi bật của khu thắng cảnh Vạn Tiên Sơn. (Ảnh: Sohu)
Chính những khoảng mở rất thực dụng ấy về sau lại tạo nên diện mạo đặc biệt cho tuyến đường. Từ bên trong, người đi qua có thể nhìn thẳng xuống thung lũng và những bức tường đá dựng đứng của dãy Thái Hành. Nhiều đoạn trong hầm vẫn giữ bề mặt đá thô, khiến du khách có thể quan sát phần nào dấu tích của quá trình đục xuyên núi bằng phương tiện thủ công cách đây gần nửa thế kỷ.
Tuyến hầm hiện thường được gọi là Quách Lượng Động hoặc đường treo trên vách núi Quách Lượng. Tuy nhiên, điều đáng chú ý nhất không chỉ nằm ở chiều dài hay vị trí hiểm trở, mà ở việc mục đích của nó đã thay đổi theo một cách những người bắt đầu đào núi năm 1972 khó có thể hình dung.
Từ lối thoát của dân làng thành nơi khách tìm đến
Người Quách Lượng từng khoét núi vì muốn đi ra ngoài, nhưng nhiều thập kỷ sau, chính công trình ấy lại khiến người từ bên ngoài liên tục đi vào làng. Nhân Dân nhật báo từng ghi nhận vào mùa cao điểm, lượng khách qua tuyến hầm khá đông. Theo cơ quan du lịch Tân Hương, khu vực Quách Lượng hiện đón hơn một triệu lượt khách mỗi năm, còn những ô cửa từng dùng để chuyển đá ra ngoài nay trở thành nơi du khách dừng lại ngắm cảnh và chụp ảnh.
Du lịch phát triển đã thay đổi sinh kế của người dân Quách Lượng, với nhiều hộ chuyển sang làm nhà nghỉ và bán đặc sản. (Ảnh: Trip)
Du lịch cũng thay đổi đáng kể sinh kế của người dân. Theo Tân Hoa Xã năm 2026, Quách Lượng hiện có 105 hộ, trong đó khoảng 80% tham gia kinh doanh nhà nghỉ hoặc bán đặc sản địa phương, với thu nhập bình quân mỗi hộ gần 200.000 nhân dân tệ mỗi năm. Cảnh quan đặc biệt còn giúp nơi đây trở thành bối cảnh của hàng chục bộ phim và chương trình truyền hình, khiến một cộng đồng từng gần như bị cô lập dần trở thành điểm đến nổi tiếng của khu thắng cảnh Vạn Tiên Sơn.
Du khách ngày nay có thể kết hợp tham quan tuyến hầm với làng đá Quách Lượng, các vách núi Nam Thái Hành và tuyến bậc đá cũ mà người dân từng sử dụng trước khi công trình xuất hiện. Những ô mở trên vách là vị trí được nhiều người lựa chọn để ngắm hẻm núi, nhưng do đường tương đối hẹp và mùa cao điểm có đông người qua lại, khách nên tuân thủ hướng dẫn tại chỗ và tránh dừng quá lâu ở khu vực ảnh hưởng giao thông.
Khu thắng cảnh Vạn Tiên Sơn bao quanh Quách Lượng nổi bật với những vách đá dựng đứng, hẻm núi sâu và cảnh quan núi non đặc trưng của dãy Thái Hành. (Ảnh: Sohu)
Gần nửa thế kỷ trước, 13 người dân bắt đầu đục xuyên núi chỉ để tìm một lối thuận tiện đưa làng mình thoát khỏi cảnh cô lập. Có lẽ họ cũng không thể ngờ rằng nhiều năm sau, chính con đường ấy lại đảo ngược dòng người: thay vì dân làng tìm cách ra ngoài, du khách từ khắp nơi lại nườm nượp tìm đường tới đây.
Theo Tân Hoa Xã; People; Cục Văn hóa, Phát thanh - Truyền hình và Du lịch Tân Hương
Hoặc