Nhiều nam giới sau tuổi 50 vẫn cho rằng ăn ngon, ngủ tốt, không đau ốm là đủ để chứng minh sức khỏe ổn định. Tuy nhiên, cân nặng, vòng eo, chất lượng giấc ngủ, sức mạnh cơ bắp và tốc độ đi bộ mới là những dấu hiệu đáng chú ý cần theo dõi.
Tại các phòng khám Trung Quốc, không ít nam giới trên 50 tuổi thường hỏi bác sĩ liệu bản thân có những dấu hiệu của người sống thọ hay không. Qua quá trình thăm khám, một vấn đề dễ nhận thấy là nhiều người đánh đồng việc ăn ngon, ngủ tốt và không có triệu chứng bất thường với sức khỏe tốt, trong khi bỏ qua những chỉ số có thể phản ánh tình trạng thể chất và nguy cơ bệnh tật.
Theo các chuyên gia, thay vì chỉ tìm kiếm những dấu hiệu bên ngoài, nam giới sau tuổi 50 nên chú ý đến một số chỉ số và thay đổi của cơ thể dưới đây.
Cân nặng ổn định, vòng eo không quá lớn
Sau tuổi 50, việc duy trì cân nặng phù hợp rất quan trọng. Một số người vẫn ăn nhiều thịt mỡ, để bụng ngày càng lớn nhưng cho rằng đàn ông tăng cân là biểu hiện sung túc. Ngược lại, có người quá lo sợ các bệnh như tăng huyết áp, tiểu đường nên ăn kiêng cực đoan, khiến cơ thể gầy gò và suy giảm khối lượng cơ.
Theo Harvard Health Publishing, khi tuổi tác tăng lên, khối lượng cơ có xu hướng suy giảm, khiến cơ thể dễ tích tụ mỡ hơn. Đặc biệt, mỡ bụng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tiểu đường type 2, ngay cả ở người có cân nặng không quá cao.
Vì vậy, điều quan trọng sau tuổi 50 không phải là càng gầy càng tốt, mà là duy trì cân nặng phù hợp, hạn chế mỡ thừa và bảo toàn khối lượng cơ. Theo Viện Lão hóa Quốc gia Mỹ (NIA), cả thừa cân lẫn thiếu cân đều có thể gây bất lợi cho sức khỏe người lớn tuổi; đặc biệt, sụt cân nhanh không chủ ý có thể là dấu hiệu của vấn đề sức khỏe tiềm ẩn và cần được kiểm tra.
Nếu đang thừa cân hoặc béo phì, việc giảm cân có kế hoạch, kết hợp chế độ ăn cân bằng và tập luyện để hạn chế mất cơ, sẽ có lợi hơn so với ăn kiêng cực đoan hoặc chỉ tập trung vào con số trên bàn cân.
Ảnh minh họa
Ngủ đủ giấc và thức dậy tỉnh táo
Nhiều người cho rằng chỉ cần vừa đặt lưng đã ngủ, ngủ một mạch đến sáng là dấu hiệu sức khỏe tốt. Tuy nhiên, thời lượng ngủ không phải yếu tố duy nhất cần quan tâm. Nếu thường xuyên thức dậy đi tiểu nhiều lần vào ban đêm, ban ngày lại buồn ngủ và thiếu tỉnh táo, nam giới sau tuổi 50 nên tìm hiểu nguyên nhân.
Tình trạng thức dậy đi tiểu từ hai đến ba lần mỗi đêm có thể liên quan đến nhiều vấn đề, chẳng hạn phì đại tuyến tiền liệt, đường huyết cao hoặc rối loạn hô hấp khi ngủ. Vì vậy, không nên mặc định đây chỉ là biểu hiện của tuổi tác hay tình trạng “thận yếu”.
Một dấu hiệu thực tế để đánh giá chất lượng nghỉ ngơi là cảm giác sau khi thức dậy. Nếu buổi sáng đầu óc tỉnh táo, trong buổi sáng có thể làm việc mà không liên tục buồn ngủ, đó là tín hiệu tích cực hơn việc chỉ chăm chăm đếm số giờ nằm trên giường.
Ngược lại, ngủ hơn 10 giờ mỗi ngày nhưng vẫn mệt mỏi cũng không nhất thiết là dấu hiệu tốt. Cả ngủ quá ít và ngủ quá nhiều đều được ghi nhận có mối liên hệ với nguy cơ tim mạch trong một số nghiên cứu quan sát. Với nhiều người trưởng thành, ngủ khoảng 7-8 giờ mỗi đêm và duy trì giờ giấc đều đặn là mục tiêu phù hợp. Nếu tình trạng mệt mỏi hoặc buồn ngủ ban ngày kéo dài, nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Duy trì sức mạnh cơ bắp và lực nắm tay
Lực nắm tay là một chỉ số đơn giản nhưng có thể cung cấp manh mối về sức mạnh cơ bắp. Nếu lực nắm giảm rõ rệt so với vài năm trước, nam giới trên 50 tuổi nên chú ý đến khả năng mất cơ, đặc biệt khi đi lại ngày càng yếu hoặc gặp khó khăn khi xách đồ.
Khối lượng cơ có xu hướng giảm dần theo tuổi tác và tình trạng này có thể rõ hơn khi bước vào tuổi trung niên. Chế độ ăn thiếu protein, ít vận động và một số bệnh lý có thể góp phần làm suy giảm sức mạnh cơ bắp. Vì vậy, nam giới cần kết hợp hoạt động thể chất với chế độ ăn cân bằng, có đủ nguồn protein phù hợp.
Nam giới có thể bổ sung trứng, sữa, thịt nạc hoặc các sản phẩm từ đậu vào khẩu phần hằng ngày. Người gặp khó khăn khi nhai có thể chọn thịt hầm mềm hoặc cá hấp. Tuy nhiên, nhu cầu protein khác nhau tùy thể trạng và bệnh nền; người mắc bệnh thận mạn hoặc có chế độ ăn điều trị nên hỏi bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng trước khi tăng lượng protein.
Đi bộ ổn định, không dễ hụt hơi
Tốc độ đi bộ cũng là dấu hiệu đáng chú ý khi đánh giá sức khỏe ở người lớn tuổi. Người cao tuổi khỏe mạnh thường đi trên mặt phẳng với tốc độ khoảng 0,8-1 m/giây, tương đương 2,9-3,6 km/giờ. Nếu đi lại vững vàng, không dễ hụt hơi và vẫn thực hiện được các hoạt động thường ngày, đó có thể là dấu hiệu tích cực về khả năng vận động.
Ngược lại, nếu trong khoảng nửa năm gần đây, bạn nhận thấy mình đi lại khó khăn hơn rõ rệt hoặc chỉ đi được khoảng 200 m đã phải dừng lại nghỉ, đừng cố chịu đựng hay cho rằng đây chỉ là hậu quả của tuổi tác. Tình trạng này có thể liên quan đến tim, mạch máu chi dưới hoặc những vấn đề sức khỏe khác. Việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.
Bên cạnh đó, nam giới sau tuổi 50 nên kiểm tra huyết áp, đường huyết và các chỉ số sức khỏe cần thiết ít nhất mỗi năm một lần, tùy theo tình trạng cá nhân và khuyến nghị của bác sĩ. Những người có nguy cơ cao hoặc đang mắc bệnh mạn tính có thể cần theo dõi thường xuyên hơn. Nếu nhịp tim lúc nghỉ ngơi thay đổi bất thường hoặc xuất hiện triệu chứng như đau ngực, khó thở, chóng mặt, cần được đánh giá y tế thay vì chỉ dựa vào một con số đơn lẻ.
Một dấu hiệu khác không nên bỏ qua là thay đổi khi tiểu tiện. Nếu tia nước tiểu ngày càng yếu, thường xuyên có cảm giác tiểu không hết hoặc gặp khó khăn khi bắt đầu đi tiểu, nam giới nên khám chuyên khoa tiết niệu để kiểm tra tuyến tiền liệt và các nguyên nhân liên quan.
Hoặc