Canh là món ăn quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt, đặc biệt vào mùa lạnh hoặc những ngày cơ thể mệt mỏi. Một bát canh nóng giúp bổ sung nước, tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn. Tuy nhiên, không phải loại canh nào cũng tốt cho sức khỏe nếu sử dụng sai cách.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, một số thói quen như ninh canh quá lâu, ăn canh quá nóng hoặc dùng lại canh để qua đêm có thể làm tăng gánh nặng cho gan, thận và hệ tiêu hóa. Nếu kéo dài trong nhiều năm, những thói quen này còn có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
Canh ninh quá lâu
Nhiều người cho rằng canh phải ninh nhiều giờ mới đủ chất và ngon ngọt. Đặc biệt, các món hầm xương, hầm thịt hay nội tạng thường được đun liên tục 3-4 tiếng với quan niệm càng lâu càng bổ dưỡng.
Ảnh minh hoạ
Tuy nhiên, trong quá trình ninh kéo dài, purin từ thịt và xương sẽ liên tục hòa tan vào nước dùng. Khi vào cơ thể, purin được chuyển hóa thành axit uric. Nếu lượng axit uric tăng cao mà không được đào thải hiệu quả, chúng có thể tích tụ ở khớp gây bệnh gút hoặc lắng đọng trong thận, làm tăng nguy cơ sỏi thận và tổn thương chức năng thận.
Những người có axit uric cao, mắc bệnh gút, bệnh thận, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc tiểu đường càng cần thận trọng với các món canh ninh lâu. Các chuyên gia khuyến nghị canh rau và canh hải sản chỉ nên nấu trong khoảng dưới 30 phút. Với canh thịt hoặc nước hầm xương, thời gian phù hợp thường không quá 1,5-2 giờ.
Canh quá nhiều dầu mỡ và muối
Những món canh đậm vị, nhiều dầu mỡ như nước dùng béo, canh hầm nhiều mỡ, lẩu cay hoặc canh cá muối thường rất hấp dẫn vị giác. Tuy nhiên, đây lại là nhóm món ăn chứa hàm lượng natri và chất béo khá cao.
Việc tiêu thụ thường xuyên các loại canh này có thể khiến huyết áp tăng cao, làm rối loạn mỡ máu và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch. Về lâu dài, nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và tiểu đường tuýp 2 cũng gia tăng.
Ảnh minh hoạ
Không chỉ vậy, chế độ ăn quá mặn còn khiến thận phải hoạt động nhiều hơn để đào thải natri dư thừa. Điều này vô tình tạo thêm áp lực cho hệ bài tiết, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên nên hạn chế cho quá nhiều muối khi nấu canh và nên hớt bỏ lớp mỡ nổi trên bề mặt trước khi ăn để giảm lượng chất béo bão hòa hấp thụ vào cơ thể.
Ăn canh quá nóng
Nhiều người có thói quen ăn uống “càng nóng càng ngon”, đặc biệt vào mùa lạnh. Tuy nhiên, việc thường xuyên sử dụng thực phẩm hoặc đồ uống ở nhiệt độ quá cao có thể gây tổn thương niêm mạc miệng, thực quản và dạ dày.
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) từng xếp đồ uống trên 65°C vào nhóm “có thể gây ung thư cho người”. Nguyên nhân là nhiệt độ cao có thể làm bỏng niêm mạc thực quản nếu tiếp xúc lặp đi lặp lại trong thời gian dài.
Một số nghiên cứu cho thấy những người duy trì thói quen ăn uống quá nóng có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao hơn so với người ăn ở nhiệt độ vừa phải. Ban đầu, tổn thương có thể chỉ là những vết bỏng nhẹ và niêm mạc vẫn có khả năng tự phục hồi. Tuy nhiên, nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, niêm mạc sẽ dễ bị viêm mạn tính, loét và xuất hiện các tế bào bất thường.
Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên để canh nguội bớt trước khi ăn, tránh dùng ngay khi còn bốc hơi nghi ngút.
Ảnh minh hoạ
Canh để qua đêm bảo quản sai cách
Nhiều gia đình có thói quen nấu một nồi canh lớn để dùng cho nhiều bữa. Trên thực tế, canh để qua đêm không phải lúc nào cũng nguy hiểm nếu được bảo quản lạnh đúng cách và đun sôi kỹ trước khi dùng lại. Tuy nhiên, một số loại canh không nên để lâu vì dễ biến đổi thành phần dinh dưỡng hoặc tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Đối với canh hải sản, các loại tôm, cua, cá chứa lượng protein cao. Sau khi nấu chín và để lâu, protein có thể bị phân hủy, làm giảm chất lượng món ăn và tạo ra các chất không có lợi cho sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên.
Trong khi đó, các món canh rau xanh để lâu có thể làm tăng hàm lượng nitrit. Dù nitrit ở mức thấp chưa gây hại ngay lập tức, việc tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài vẫn không được khuyến khích.
Các chuyên gia cho rằng rau nấu chín nên được ăn trong ngày để đảm bảo giá trị dinh dưỡng và hạn chế nguy cơ phát sinh các chất không mong muốn.
Ăn canh thế nào để tốt cho sức khỏe?
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, canh vẫn là món ăn có lợi cho cơ thể nếu được chế biến hợp lý. Điều quan trọng không nằm ở việc ăn nhiều hay ít mà là cách nấu và thói quen sử dụng hằng ngày.
Khi nấu canh, nên hạn chế ninh quá lâu, đặc biệt với các món hầm xương hoặc nội tạng. Lượng muối và dầu mỡ cũng cần được kiểm soát để tránh làm tăng gánh nặng cho tim mạch và thận.
Ngoài ra, không nên ăn canh khi còn quá nóng và cần bảo quản đúng cách nếu chưa dùng hết. Các chuyên gia cũng khuyên hạn chế thói quen chan quá nhiều canh vào cơm vì có thể khiến thức ăn chưa được nhai kỹ đã xuống dạ dày, làm ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa về lâu dài.
Theo Toutiao
Hoặc