Kết hợp các trường hợp lâm sàng và nghiên cứu uy tín, giới chuyên gia liệt kê 9 tín hiệu cảnh báo thận đang tổn thương bạn cần đặc biệt lưu ý.
Nước tiểu có bọt không tan
Nước tiểu bình thường nên có màu vàng nhạt và bọt tan nhanh. Nếu bề mặt nước tiểu nổi bọt mịn và kéo dài hơn nửa tiếng, có thể là dấu hiệu của protein niệu.
Ví dụ, một người đàn ông 35 tuổi tới khám vì nước tiểu bọt lâu ngày, kiểm tra thấy định lượng protein niệu 24 giờ là 2,8g, được chẩn đoán viêm thận mạn tính.
Màu sắc và lượng nước tiểu bất thường
Nước tiểu chuyển màu sẫm như màu trà đặc hoặc giống nước rửa thịt, có thể là dấu hiệu tiểu ra máu; lượng nước tiểu giảm đột ngột (<400ml/ngày) hoặc tăng đột ngột (>2500ml/ngày) đều cần cảnh giác.
Một bệnh nhân tiểu đường tới khám vì tiểu đêm nhiều (mỗi đêm 4-5 lần), kiểm tra thấy creatinine trong máu tăng lên 180μmol/L, được chẩn đoán bệnh thận do tiểu đường.
Sưng mí mắt buổi sáng
Khi chức năng thải nước của thận giảm, dịch dễ tích tụ ở mô lỏng như mí mắt. Ví dụ , một phụ nữ 28 tuổi đến khám vì sưng mí mắt buổi sáng kéo dài 1 tuần, xét nghiệm thấy protein niệu dương tính, chẩn đoán là bệnh thận biến đổi nhỏ.
Phù lõm chi dưới
Ấn vào mặt trước xương chày thấy lõm và phục hồi chậm, cho thấy tình trạng giữ muối và nước nặng. Một người đàn ông 60 tuổi đến khám vì phù hai chân kèm khó thở, siêu âm thấy nhiều dịch màng bụng và màng phổi, creatinin máu lên đến 520μmol/L, chẩn đoán suy thận mạn.
Tăng huyết áp khó kiểm soát
Thận duy trì huyết áp ổn định thông qua việc điều chỉnh hệ thống renin-angiotensin. Khi chức năng thận bị suy giảm, 30% bệnh nhân sẽ mắc tăng huyết áp do thận.
Một người đàn ông 42 tuổi đến khám vì huyết áp liên tục ở mức 160/100mmHg, xét nghiệm thấy creatinin huyết thanh 150μmol/L, siêu âm động mạch thận cho thấy hẹp, được chẩn đoán là tăng huyết áp do mạch thận.
Cũng có trường hợp bệnh nhân không chú ý đến biến động huyết áp, sau 3 năm phát triển thành suy thận giai đoạn cuối, phải chạy thận nhân tạo 3 lần mỗi tuần để duy trì sự sống.
Mệt mỏi kéo dài
Khả năng thải độc của thận giảm dẫn đến tích tụ creatinine và ure, gây ra mệt mỏi. Một phụ nữ 50 tuổi đến khám vì “mệt mỏi không rõ nguyên nhân”, kiểm tra thấy creatinine máu 220μmol/L, hemoglobin 85g/L, được chẩn đoán bệnh thận mạn giai đoạn 3 kèm thiếu máu do thận.
Da khô ngứa và tăng sắc tố
Các độc tố như ure được thải qua da kích thích đầu mút thần kinh, dẫn đến ngứa nặng hơn vào ban đêm. Bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối thường bị ngứa toàn thân ảnh hưởng đến giấc ngủ, và sau khi chạy thận nhân tạo, triệu chứng giảm đáng kể.
Ngoài ra, tăng sắc tố ở các nếp gấp da (như nách, bẹn) cũng là biểu hiện của sự tích tụ ure.
Buồn nôn, nôn và chán ăn
Ở giai đoạn cuối của bệnh thận, nồng độ độc tố trong cơ thể tăng cao, có tới 70% bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng đường tiêu hóa. Một bệnh nhân bị suy thận giai đoạn cuối đến khám vì “buồn nôn và nôn liên tục”, creatinine huyết thanh lên tới 890μmol/L, cần điều trị lọc máu khẩn cấp.
Hôi miệng, niêm mạc miệng nhợt nhạt
Ure trong miệng phân hủy tạo mùi amoniac, đồng thời thiếu máu khiến niêm mạc nhợt nhạt. Một bệnh nhân bệnh thận mạn tính đến khám vì “hôi miệng kèm chóng mặt”, kiểm tra thấy hemoglobin 70g/L, được chẩn đoán là thiếu máu do bệnh thận.
Nhóm nguy cơ cao cần đặc biệt chú ý
Người bị tiểu đường và cao huyết áp cần kiểm tra albumin niệu và creatinine trong máu hàng năm. Nghiên cứu cho thấy can thiệp sớm có thể giảm 50% nguy cơ tiến triển bệnh thận do tiểu đường.
Người có tiền sử gia đình từng mắc các bệnh về thận, nên siêu âm thận hàng năm kể từ tuổi 30. Bên cạnh đó, người thường xuyên sử dụng thuốc cũng cần chú ý theo dõi chức năng thận định kỳ.
Hoặc