Tại phần thảo luận với cổ đông trong khuôn khổ Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 của VNDirect, ban lãnh đạo công ty đã dành nhiều thời gian chia sẻ về chiến lược tái định vị doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các công ty chứng khoán, đặc biệt khi AI bắt đầu tạo ra những thay đổi lớn đối với ngành dịch vụ tài chính.
Margin, phí giao dịch không còn là lợi thế bền vững của công ty chứng khoán
Một trong những thông điệp xuyên suốt được lãnh đạo VNDirect nhấn mạnh là doanh nghiệp không muốn tiếp tục cạnh tranh bằng lãi suất margin hay phí giao dịch - những yếu tố được cho là ngày càng khó tạo ra lợi thế dài hạn.
Bà Phạm Minh Hương chia sẻ: "Nếu chỉ dùng lãi suất và phí để cạnh tranh thì chúng ta sẽ giải được bài toán của hiện tại nhưng sẽ khó giải bài toán cạnh tranh bền vững của tương lai".
Theo bà Hương, sự thay đổi của thị trường những năm gần đây khiến mô hình hoạt động truyền thống của các công ty chứng khoán dần bộc lộ nhiều giới hạn.
Trong khi trước đây thị phần môi giới và cho vay margin được xem là động lực tăng trưởng chính, thì hiện nay cạnh tranh trong ngành đã thay đổi mạnh khi ngày càng nhiều công ty chứng khoán có hậu thuẫn ngân hàng tham gia cuộc chơi với lợi thế về nguồn vốn giá rẻ.
"Hiện nay không thể kinh doanh bằng may mắn và sóng thị trường, cần kinh doanh bằng định chế và nắm bắt cơ hội", bà Hương nhấn mạnh.
Phần thảo luận với cổ đông trong khuôn khổ Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 của VNDirect.
Ông Nguyễn Vũ Long cho biết chỉ riêng trong khoảng ba năm gần đây, quy mô vốn của nhiều công ty chứng khoán đã tăng mạnh. Hiện thị trường có khoảng 5-6 công ty sở hữu vốn điều lệ trên 20.000 tỷ đồng.
"Hiện nay, nghiệp vụ bị cạnh tranh nhất là cho vay margin. Rất nhiều công ty chứng khoán đến từ các ngân hàng với lợi thế vốn rẻ đang offer rất nhiều khoản vay margin giá thấp", ông Long nói.
Theo lãnh đạo VNDirect, dư nợ margin của công ty hiện khoảng 14.000 tỷ đồng, tương đương 70% vốn chủ sở hữu và thấp hơn khá nhiều so với giới hạn pháp lý cho phép. Tuy nhiên, công ty chủ động kiểm soát quy mô cho vay nhằm cân bằng giữa hiệu quả hoạt động và quản trị rủi ro.
Không chỉ áp lực cạnh tranh vốn rẻ, VNDirect cho rằng hành vi của nhà đầu tư cá nhân cũng đang thay đổi nhanh chóng.
Công ty hiện có khoảng 1 triệu khách hàng, song tỉ lệ khách hàng giao dịch thường xuyên chỉ dao động 17-25%, cá biệt có giai đoạn đạt khoảng 30% rồi suy giảm trở lại khi thanh khoản thị trường hạ nhiệt.
Theo ông Nguyễn Vũ Long, điều này cho thấy bài toán dài hạn của các công ty chứng khoán không còn đơn thuần là thúc đẩy giao dịch mà phải tìm cách giữ dòng tiền đầu tư bền vững hơn.
"Bài toán thực sự để khách hàng đưa được nguồn vốn vào thị trường đầu tư một cách dài hạn và bền vững thì chắc chắn phải dựa trên một triết lý kinh doanh và cách tiếp cận khác so với việc chỉ giao dịch chứng khoán truyền thống", Tổng Giám đốc VNDirect nhấn mạnh.
Trong những năm gần đây, công ty đã đẩy mạnh định hướng chuyển từ mô hình "product-centric" (tập trung vào sản phẩm giao dịch) sang "customer-centric" (lấy nhu cầu quản lý tài sản và đồng hành cùng khách hàng làm trọng tâm).
Lãnh đạo doanh nghiệp cho biết VNDirect đang phát triển các mô hình tích lũy đầu tư định kỳ như D-SIP, hướng tới nhóm khách hàng có nhu cầu xây dựng tài sản dài hạn thay vì giao dịch ngắn hạn theo sóng thị trường.
"Trust asset" và bài toán tái định vị trong kỷ nguyên AI
Tại đại hội, yếu tố AI cũng được nhiều cổ đông quan tâm khi đặt câu hỏi về khả năng thích ứng của công ty trước những thay đổi công nghệ trong tương lai.
Bà Phạm Minh Hương cho rằng AI đang làm thay đổi hành vi khách hàng cũng như cấu trúc cạnh tranh của ngành tài chính. Tuy nhiên, theo bà, điều này không đồng nghĩa vai trò con người bị thay thế hoàn toàn.
"Ngành dịch vụ tài chính là ngành kinh doanh giải pháp. Chúng ta có thể không tạo ra sản phẩm nhưng phải đóng gói được sản phẩm ở giá trị tốt hơn", bà Hương nói và cho rằng yếu tố trí tuệ, năng lực tư vấn và khả năng đồng hành với khách hàng sẽ tiếp tục là khác biệt cốt lõi.
Toàn cảnh ĐHĐCĐ thường niên 2026 của VNDirect.
Ban lãnh đạo VNDirect cũng thừa nhận quá trình chuyển đổi mô hình kinh doanh không dễ dàng và công ty đã bỏ lỡ một số cơ hội tăng trưởng thị phần trong giai đoạn vừa qua.
Theo bà Hương, VNDirect từng chịu tác động từ nhiều biến cố như khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp, sự cố an ninh mạng, đồng thời phải tái cấu trúc nội tại trong bối cảnh cạnh tranh mới của ngành chứng khoán.
"Chúng tôi cũng mất tương đối nhiều cơ hội vàng mà đáng ra có thể nắm bắt được", Chủ tịch VNDirect nói.
Dù vậy, doanh nghiệp cho biết vẫn lựa chọn ưu tiên xây dựng năng lực dài hạn thay vì chạy theo tăng trưởng ngắn hạn bằng mọi giá. Một trong những nền tảng được lãnh đạo công ty nhắc đến nhiều lần tại đại hội là "trust asset" - niềm tin và uy tín với khách hàng, ngân hàng và các định chế tài chính.
"Trust là asset, tức niềm tin là tài sản", bà Phạm Minh Hương nhấn mạnh khi nói về định hướng phát triển của công ty trong giai đoạn mới.
Bên cạnh đó, VNDirect cũng cho biết sẽ không đẩy mạnh hoạt động tự doanh như một nguồn thu cốt lõi.
Theo chia sẻ của ban lãnh đạo, tỷ trọng đầu tư tự doanh hiện chỉ chiếm dưới 5% vốn chủ sở hữu, chủ yếu phục vụ hoạt động tạo lập thị trường, bảo lãnh phát hành và phát triển năng lực quản lý tài sản.
"Chúng tôi mong rằng vốn sẽ phục vụ cho hoạt động bảo lãnh phát hành, market making và các hoạt động đúng bản chất của công ty chứng khoán hơn là lấy tự doanh làm nguồn thu chính", đại diện doanh nghiệp cho biết.
Hoặc