Trước khi làn sóng sa thải ập đến, đa số mọi người đều nghĩ rằng làm văn phòng là lựa chọn an toàn và ổn định nhất: Cố gắn bó với 1 doanh nghiệp, từng bước thăng tiến, hàng tháng nhận lương. Tuy nhiên vài năm trở lại đây, câu chuyện đã khác.
Sau khi bị gọi tên trong danh sách cắt giảm, không ít người đã nhận ra thực tế: Chẳng có gì là mãi ổn định, mãi an toàn và luôn đúng như những gì bản thân kỳ vọng. Thế nên tư duy nghề nghiệp thay đổi cũng là điều không quá khó hiểu. Ngày càng nhiều người trẻ bắt đầu lựa chọn làm tự do và tìm cách kiếm tiền sau khi rời xa đời sống công sở.
Những câu chuyện được chia sẻ trên các diễn đàn và MXH Trung Quốc đã cho thấy những khía cạnh thực tế của lựa chọn này.
Xiao Yi (sinh năm 1993): Chấp nhận bản thân không phải người xuất sắc, cứ túc tắc làm việc không cần quá áp lựcNăm 2022, Xiao Yi nằm trong danh sách cắt giảm nhân sự của một công ty truyền thông ở Bắc Kinh (Trung Quốc). Trước đó, cô từng làm trong lĩnh vực bất động sản, sau đó chuyển sang công ty điện ảnh rồi mới bước chân vào ngành truyền thông. Công việc đó vốn là điều cô từng mơ ước, nhưng thực tế lại không giống những gì cô hình dung.
Ảnh minh họa
Mỗi tuần, Xiao Yi phải hoàn thành 2-3 bài viết dài khoảng 3.000 chữ. Việc liên tục tìm kiếm đề tài, tham gia họp nội dung và chạy theo tiến độ khiến cô dần mất đi niềm vui viết lách. Có những lúc, cô cảm thấy mình phải dùng cả một năm mệt mỏi để đổi lấy vài giờ thực sự hạnh phúc khi được viết về chủ đề yêu thích.
Bản thân Xiao Yi cũng từng băn khoăn rằng liệu đó có thực sự là công việc phù hợp với mình hay không, nhưng lại chưa đủ quyết tâm để tự nghỉ việc và tìm hướng đi mới. Khi biết mình có tên trong danh sách cắt giảm nhân sự, Xiao Yi đã “thở phào”.
“Tôi cảm giác như cuộc đời đã tự đưa ra cho mình câu trả lời” - Xiao Yi nói.
Sau đó, cô quyết định rời Bắc Kinh, về quê và bắt đầu cuộc sống tự do. Suốt 4 năm không quay lại làm công sở, cô chủ yếu kiếm tiền bằng cách viết tiểu thuyết trên các nền tảng trực tuyến, nhận những dự án nội dung và công việc sáng tạo bên ngoài.
Đáng chú ý, một số tiểu thuyết của Xiao Yi còn được chuyển thể thành kịch bản phim ngắn. Ngoài ra, những đồng nghiệp cũ ở công ty quảng cáo thỉnh thoảng vẫn liên hệ nhờ cô thực hiện các dự án lên ý tưởng, xây dựng nội dung. Với những hợp đồng lớn, cô có thể kiếm được 7.000-8.000 NDT (khoảng 26-30 triệu đồng) cho một lần nhận việc.
Tuy nhiên, thu nhập của Xiao Yi không đều đặn. Có tháng cô chỉ kiếm được vài trăm hoặc vài nghìn NDT, thậm chí có những giai đoạn gần như không có tiền từ công việc.
Cuộc sống hiện tại của Xiao Yi không có nhiều nhu cầu mua sắm, cô ít mua quần áo mới, hạn chế các khoản giao tiếp xã hội và cũng không còn quá hào hứng với việc du lịch. Cô chấp nhận thu nhập thấp hơn để đổi lấy sự thoải mái, dù hiểu rằng bản thân không có nhiều khả năng ứng phó nếu bất ngờ xuất hiện một khoản chi lớn.
Yi Nan (sinh năm 1993): Từ đầu đã biết mình không hợp với đời sống công sởYi Nan cho biết cô chưa bao giờ thực sự muốn làm công việc văn phòng theo giờ hành chính.
Sau khi tốt nghiệp Học viện Điện ảnh Bắc Kinh, chuyên ngành nghệ thuật hoạt hình, Yi Nan tiếp tục sang Nhật Bản học cao học tại Đại học Nghệ thuật Tokyo. Trong quá trình học tập, cô được tiếp xúc với nhiều nghệ sĩ có cách sống và làm việc rất khác biệt. Điều đó khiến cô càng tin rằng một người làm sáng tạo không nhất thiết phải gắn bó với một công ty cố định.
Ảnh minh họa
Sau khi tốt nghiệp, Yi Nan tự tìm kiếm cơ hội kiếm tiền thông qua các công việc bán thời gian, kết nối với những nghệ sĩ khác và chủ động nhận dự án. Hiện tại, cô là một họa sĩ hoạt hình tự do.
Công việc thường xuyên nhất của Yi Nan là nhận thiết kế theo đơn đặt hàng. Phong cách sáng tạo có phần mộc mạc, khác biệt giúp cô thu hút những khách hàng yêu thích sản phẩm cá nhân hóa. Bên cạnh đó, cô còn dạy hoạt hình và nhận thù lao theo từng buổi học.
Một nguồn thu khác đến từ việc bán các sản phẩm nghệ thuật thủ công tại hội chợ. Đặc biệt, trong những phiên chợ kéo dài 3-5 ngày, doanh thu cô thu về có thể vượt 10.000 NDT (khoảng 37 triệu đồng). Để chuẩn bị cho những sự kiện này, Yi Nan phải dành nhiều thời gian làm đồ thủ công, có khi làm việc hơn 10 tiếng mỗi ngày để kịp hoàn thành sản phẩm.
Dù có những khoản thu khá tốt, công việc của Yi Nan cũng phụ thuộc nhiều vào lượng khách hàng và quy mô sự kiện. Cô từng lo lắng khi mới tốt nghiệp và trở về Trung Quốc, thậm chí trong thời gian cách ly tại khách sạn đã gửi hồ sơ ứng tuyển vào 3 công ty. Nhưng ngay sau khi gửi đi, cô lại cảm thấy hối hận vì nhận ra bản thân thực sự không muốn quay lại làm công sở.
Muốn có sự tự do nghề nghiệp thì phải chấp nhận thu nhập không ổn định?Theo báo cáo do Đại học Kinh tế và Kinh doanh Thủ đô Trung Quốc phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Việc làm Linh hoạt Trung Quốc công bố vào cuối tháng 7/2026, quy mô người lao động làm việc linh hoạt tại nước này được dự báo đạt 320 triệu người đến cuối năm 2026. Hình thức làm việc này đang dần trở thành một bộ phận quan trọng của thị trường lao động, thay vì chỉ là lựa chọn bổ sung như trước đây.
Câu chuyện của Yi Nan hay Xiao Yi phần nào phản ánh thực tế: Làm tự do không chỉ đơn giản là nghỉ việc rồi sống theo ý thích. Muốn duy trì cuộc sống, mỗi người đều cần có kỹ năng đủ sức tạo ra thu nhập, khả năng tìm kiếm khách hàng và sự chủ động trước những giai đoạn công việc không thuận lợi.
Đổi lại, họ cũng phải chấp nhận thu nhập biến động, tự lo các khoản bảo hiểm và phúc lợi, đồng thời điều chỉnh mức chi tiêu để phù hợp với khả năng tài chính. Với những người lựa chọn con đường này, sự an toàn không còn nằm ở một hợp đồng lao động hay khoản lương cố định mỗi tháng, mà ở khả năng thích nghi và tìm được cách kiếm sống ngay cả khi hoàn cảnh thay đổi.
(Nguồn: Sina Finance)





Hoặc