Trong kho tàng các trò chơi chữ của tiếng Việt, có những câu đố không nhằm kiểm tra vốn từ hay kiến thức hàn lâm, mà chủ yếu thử thách khả năng suy nghĩ linh hoạt.
Câu hỏi: “Từ nào trong tiếng Việt, để nguyên là con bò, bỏ bớt chữ vẫn là con bò?” chính là một ví dụ điển hình.
Điểm thú vị của câu đố nằm ở chỗ, dù có lược bỏ hay rút gọn ký tự, nghĩa của từ vẫn không hề thay đổi. “Con bò” trong câu hỏi ấy dường như bất biến, không chịu biến hóa thành bất kỳ con vật nào khác. Chính vì vậy, nhiều người ban đầu dễ bị cuốn vào những suy luận phức tạp, từ ngữ pháp đến cách đọc, thậm chí nghĩ rằng đây là một câu đố mang tính đánh lạc hướng cao.
Thế nhưng, đáp án lại đơn giản đến bất ngờ, khiến người nghe chỉ biết bật cười vì sự "lắt léo" của tiếng Việt. Câu đố này cho thấy, đôi khi điều thú vị không nằm ở độ khó, mà ở cách tiếp cận vấn đề theo một hướng hoàn toàn khác.
Không chỉ mang tính giải trí, những câu đố dạng này còn góp phần làm cho các cuộc trò chuyện trở nên sinh động, gợi mở sự tò mò và niềm yêu thích với ngôn ngữ mẹ đẻ – một thứ tưởng quen thuộc nhưng luôn ẩn chứa nhiều bất ngờ.
Đáp án: Bê/Bò
“Bê” là bò con; khi bỏ dấu mũ trong chữ “ê”, còn lại chữ “b”, vẫn được đọc là “bê”, tức con của bò.
Bên cạnh đáp án phổ biến là “bê”, một số người cũng đưa ra cách lý giải khác cho câu đố theo hướng khá thú vị, đó là chữ “Bò”. Theo đó, từ “bò” khi giữ nguyên vẫn chỉ con bò; nếu bỏ đi chữ “ò”, từ còn lại là chữ “b”. Chữ “b” được hiểu theo cách đọc là “bê”, cũng là con của bò.
Các cách giải này không hoàn toàn theo nghĩa từ vựng chuẩn, nhưng lại thể hiện sự sáng tạo, hài hước trong cách chơi chữ. Chính những đáp án “lệch chuẩn” như vậy càng làm câu đố thêm sinh động và mở ra nhiều góc nhìn vui nhộn về tiếng Việt.
Một số câu đố chữ khác mà mọi người có thể thử thách
1. Để nguyên - ai cũng lặc lè
Bỏ nặng, thêm sắc – ngày hè chói chang.
(Là chữ gì?)
Đáp án: nặng/ nắng
2. Để nguyên - nghe hết mọi điều
Thêm dấu huyền nữa – rất nhiều người khen.
(Là chữ gì?).
Đáp án: tai/tài
3. Để nguyên - đứt cúc, mẹ tìm
Thêm huyền - xe hỏng, bố tìm giúp em.
(Là chữ gì?)
Đáp án: kim/kìm
4. Để nguyên - giúp bác nhà nông
Thêm huyền - ấm miệng cụ ông, cụ bà.
Thêm sắc - từ lúa mà ra
Đố bạn đoán được đó là chữ chi?
(Là chữ gì?)
Đáp án: trâu/trầu/trấu
5. Mất đầu thì trời sắp mưa,
Mất đuôi sạch gạo tối trưa thường làm,
Chắp đuôi chắp cả đầu vào,
Xông vào mặt trận đánh tan quân thù .
- Là chữ gì?
Đáp án: VOI
6. Không huyền, vị của hạt tiêu.
Có huyền, công việc sớm chiều nhà nông
- Là chữ gì?
Đáp án: cay/cày
7. Bình sinh tôi hát tôi ca.
Thêm huyền thành chữ phong ba dập vùi
- Là chữ gì?
Đáp án: Chim/chìm
8. Bỏ đuôi – thì để mẹ kho
Bỏ đầu - để bé mặc cho ấm người.
Chắp vào đủ cả đầu đuôi
Thành tên con thú hay chui bắt gà.
(Là chữ gì?)
Đáp án: Cá/áo/cáo
9. Để nguyên - thường vẫn chan cơm
Có "huyền" - trĩu lá, gió vườn lao xao,
Vút bay - khi "sắc" thêm vào!
Đính thêm dấu hỏi người nào cũng ưa.
(Là chữ gì?)
Đáp án: Canh/cành/cánh/cảnh
10. Để nguyên nước chấm cổ truyền,
Huyền vào bốn mặt xây nên ngôi nhà,
Thêm nặng chẳng nói chẳng la,
Ngồi yên như bụt đố là chữ chi
- Là chữ gì?
Đáp án: Tương/tường/tượng
11. Bình thường dùng gọi chân tay
Muốn có bút vẽ: thêm ngay dấu huyền.
Hỏi vào - làm bạn với kim
Có dấu nặng đúng người trên mình rồi.
(Là chữ gì?)
Đáp án: Chi/chì/chỉ/chị
12. Để nguyên - sáng tỏ đêm thâu
Bớt đầu - tránh ngọt, kẻo sâu "ngó ngàng".
Mất đuôi - với rắn họ hàng
Chữ gì? Bạn chớ vội vàng, đoán xem.
(Là chữ gì?)
Đáp án: trăng, răng, trăn
13. Để nguyên - lại quả thơm ngon
Hỏi vào - co lại chỉ còn bé thôi.
Nặng vào - mới thật lạ đời
Bỗng nhiên thành vết xoong nồi lọ lem.
(Là chữ gì?)
Đáp án: Nho/nhỏ/nhọ
14. Bớt đầu thì bé nhất nhà
Đầu, đuôi bỏ hết - hóa ra béo tròn.
Để nguyên - mình lại thon thon
Cùng cậu trò nhỏ lon ton tới trường.
(Là chữ gì?)
Đáp án: Út/ú/bút
15. Để nguyên - có nghĩa là hai
Thêm huyền - trùng điệp trải dài trung du.
Thêm nặng - vinh dự tuổi thơ
Cùng dự sinh hoạt đón cờ thi đua.
(Là chữ gì?)
Đáp án: Đôi/đồi/đội
(Tổng hợp/Ảnh minh họa: Internet)
Hoặc