Năm 1979, đội tuyển Việt Nam gồm 5 học sinh tham dự Olympic Toán quốc tế (IMO) tại London (Anh), Lê Bá Khánh Trình là người duy nhất không đến từ Hà Nội. Cậu học trò 17 tuổi của Trường Quốc học Huế khi ấy không chỉ giành Huy chương Vàng với số điểm tuyệt đối 40/40 mà còn được trao giải đặc biệt nhờ lời giải toán độc đáo.
Thành tích ấy đưa tên tuổi Lê Bá Khánh Trình trở thành gương mặt đáng nhớ của Toán học Việt Nam, mở đầu cho hành trình gắn bó nhiều thập kỷ của ông với công việc giảng dạy và bồi dưỡng các thế hệ học sinh giỏi. Sinh năm 1962 tại Huế, TS. Lê Bá Khánh Trình sớm bộc lộ năng khiếu với môn Toán và theo học tại lớp chuyên Toán của Trường Quốc học Huế. Năm 1979, ông được lựa chọn vào đội tuyển quốc gia dự IMO.
Trong đợt tập huấn tại Hà Nội trước kỳ thi, ông từng cảm thấy mình chưa nổi bật bằng các bạn đồng đội, bởi phần lớn những học sinh được tuyển chọn đều đến từ các trường ở thủ đô. Cảm giác ấy khiến ông càng nỗ lực ôn luyện, dành nhiều thời gian củng cố kiến thức và chuẩn bị cho cuộc tranh tài quốc tế.
Tiến sĩ Lê Bá Khánh Trình đạt thành tích tuyệt đối tại kỳ thi Olympic Toán quốc tế khi mới 17 tuổi
Kỳ thi năm đó đã trở thành bước ngoặt trong cuộc đời chàng học trò xứ Huế. Theo hồi ức của ông, ở ngày thi đầu tiên, ông đã đọc nhầm đề một bài toán, tưởng rằng hai điểm chuyển động ngược chiều trong khi yêu cầu thực tế là cùng chiều. Chỉ khi thời gian làm bài còn khoảng 15 phút, ông mới phát hiện sai sót. Không còn nhiều thời gian, ông vội vàng viết thêm lời giải cho đúng yêu cầu của đề, xin giám thị cho bổ sung vài dòng rồi nộp bài sát giờ.
Dẫu vậy, ông vẫn giữ lại lời giải cho trường hợp hai điểm chuyển động ngược chiều mà mình đã trình bày trước đó. Chính cách giải này gây ấn tượng với hội đồng chấm thi bởi sự độc đáo và khác biệt so với những lời giải thông thường. Lê Bá Khánh Trình vì thế được trao giải đặc biệt bên cạnh tấm Huy chương Vàng. Cần nhấn mạnh rằng ông không nhận giải nhờ việc đọc nhầm đề, mà bởi lời giải sáng tạo của mình được đánh giá cao.
Năm 1979, thành tích của Lê Bá Khánh Trình trở thành niềm tự hào của Trường Quốc học Huế, đồng thời ghi dấu một cột mốc quan trọng đối với cá nhân ông. Trước đó, học sinh Hồ Đình Duẩn của trường từng giành huy chương đồng tại IMO năm 1978. Bởi vậy, nếu xét riêng thành tích huy chương vàng, Lê Bá Khánh Trình là học sinh Quốc học Huế đầu tiên đạt được kết quả này tại Olympic Toán quốc tế.
Tiến sĩ Lê Bá Khánh Trình
Sau kỳ thi, ông sang Liên Xô học Toán tại Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên M.V. Lomonosov, tiếp tục con đường nghiên cứu và bảo vệ luận án tiến sĩ. Trở về Việt Nam, ông lựa chọn gắn bó với bục giảng, công tác tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM và Trường Phổ thông Năng khiếu. Ông cũng dành nhiều năm tham gia bồi dưỡng đội tuyển học sinh Việt Nam dự thi Olympic Toán quốc tế, góp phần truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm cho những thế hệ học sinh tiếp nối.
Trong sự nghiệp giảng dạy, TS. Lê Bá Khánh Trình được biết đến không chỉ với tư cách một cựu thí sinh IMO đạt điểm tuyệt đối, mà còn là người thầy đồng hành cùng nhiều học sinh trên hành trình chinh phục Toán học. Từ vị trí của một học sinh từng bước vào đội tuyển quốc gia với không ít tự ti, ông hiểu rõ áp lực mà những người trẻ phải đối mặt khi đứng trước các kỳ thi lớn. Kinh nghiệm học tập, nghiên cứu và thi đấu quốc tế trở thành hành trang quý giá để ông hỗ trợ các thế hệ học trò.
TS. Lê Bá Khánh Trình chụp hình cùng đội tuyển Trường Phổ thông Năng khiếu năm 2024
Tại Trường Phổ thông Năng khiếu, TS. Lê Bá Khánh Trình có hơn 30 năm đảm nhiệm cương vị Tổ trưởng Tổ Toán, bắt đầu từ năm 1993. Dưới sự dẫn dắt của ông, đội tuyển Toán của trường giành hàng trăm giải thưởng cấp quốc gia và quốc tế. Theo quy định, ông đủ tuổi nghỉ hưu vào năm 2022, song tiếp tục được nhà trường mời ở lại công tác và giữ vị trí Tổ trưởng Tổ Toán. Đến năm 2025, ông xin thôi đảm nhiệm chức vụ này và hiện đã chính thức nghỉ hưu.
Tổng hợp
Hoặc