Hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thủ đô Hà Nội đang chuyển hóa các giá trị di sản đồ sộ thành nguồn lực kinh tế sáng tạo dồi dào. Tuyến bài tập trung phản ánh diện mạo mới của công nghiệp văn hóa Thủ đô qua những trải nghiệm nghệ thuật kết hợp công nghệ hiện đại, cùng góc nhìn chuyên sâu từ các chuyên gia về cơ chế, chính sách và nguồn nhân lực sáng tạo.
Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ ngành văn hóa - thể thao năm 2026, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long khẳng định, quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, toàn ngành xác định nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số và phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao, du lịch.
Việc phát triển công nghiệp văn hóa được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với hoàn thiện thể chế, xây dựng thị trường và nâng cao năng lực quản lý. Theo đó, Sở Văn hóa và Thể thao tập trung rà soát, hoàn thiện và tham mưu UBND TP Hà Nội ban hành các cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền nhằm thể chế hóa kịp thời các quan điểm, mục tiêu phát triển văn hóa và thể thao, bảo đảm đồng bộ với các định hướng lớn của Trung ương, các chiến lược và quy hoạch liên quan của Thủ đô.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long. Ảnh tư liệu
Vì thế, Quyết định số 5287 của UBND TP Hà Nội về việc phê duyệt đề cương đề án "Bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn TP Hà Nội" được xem là công cụ quan trọng để đo lường, đánh giá đầy đủ đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa vào GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn - PV), phục vụ công tác hoạch định chính sách, thu hút đầu tư và quản lý phát triển ngành theo hướng thực chất, có cơ sở dữ liệu và tiêu chí rõ ràng.
Để Hà Nội là ngọn hải đăng về công nghiệp văn hóa của cả nước
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, kể từ khi Hà Nội tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO năm 2019, không khí lễ hội và các sự kiện sáng tạo đã tràn ngập Thủ đô. Đến năm 2025, bất kỳ góc phố nào của Hà Nội cũng có thể biến thành không gian sáng tạo. Từ sự chuyển biến trong chính sách đến thực tiễn sinh động, Hà Nội hôm nay đã thực sự khẳng định được vị thế lá cờ đầu, là ngọn hải đăng về công nghiệp văn hóa của cả nước.
Từ góc độ chính sách, theo ông, không nên "dàn hàng ngang" để phát triển đồng loạt tất cả các ngành công nghiệp văn hóa mà mỗi địa phương phải biết chọn ra mũi nhọn dựa trên lợi thế riêng và nguồn nhân lực tương xứng với tầm vóc phát triển. Đó phải là đội ngũ có tư duy công nghiệp văn hóa gắn liền với thị trường và nhu cầu của khán giả, phải hiểu rõ khách hàng thích gì, mong muốn gì để tạo ra những sản phẩm vừa đáp ứng đúng thị hiếu, vừa giữ trọn bản sắc riêng.
Bên cạnh đó, phải biết cách xây dựng thương hiệu và làm truyền thông chuyên nghiệp. Chỉ khi có được những thương hiệu mạnh, các sản phẩm sáng tạo của Thủ đô mới thực sự chạm đến được thị trường và chinh phục được khán giả trong cũng như ngoài nước.
Để phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Hà Nội trong nhiệm kỳ 2025-2030, điều cốt lõi là chuyển từ "quản lý văn hóa" sang "quản trị văn hóa", từ tư duy bao cấp sang tư duy thị trường sáng tạo, lấy sức mạnh văn hóa - con người - công nghệ làm trung tâm của chiến lược phát triển.
Trong bối cảnh Việt Nam đã xác định công nghiệp văn hóa là một trụ cột của tăng trưởng xanh và bền vững, Hà Nội phải là địa phương tiên phong xây dựng "hệ sinh thái công nghiệp văn hóa" với các trung tâm sáng tạo, các cụm công nghiệp văn hóa và chuỗi giá trị liên kết giữa di sản - nghệ thuật - công nghệ - du lịch - thương mại.
Việc triển khai Kế hoạch 270/KH-UBND về Trung tâm công nghiệp văn hóa phải được xem là "bước đột phá đầu tiên" để hình thành một cực tăng trưởng mới, nơi các sản phẩm văn hóa không chỉ phục vụ công chúng mà còn mang lại giá trị kinh tế, xuất khẩu và thương hiệu cho thành phố.
Theo ông Sơn, Hà Nội có thể thí điểm "khu tự do sáng tạo văn hóa" - nơi các doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà thiết kế được tiếp cận nguồn lực, không gian, thuế ưu đãi và cơ chế thử nghiệm sản phẩm văn hóa. Cơ chế hợp tác công - tư (PPP) phải được vận dụng linh hoạt trong các lĩnh vực như điện ảnh, sân khấu, mỹ thuật, bảo tàng, lễ hội, du lịch văn hóa, từ đó huy động trí tuệ, công nghệ và vốn xã hội cùng tham gia.
Thành phố cũng cần ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo, cấp quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp (startup) văn hóa và xây dựng chỉ số đo lường đóng góp của công nghiệp văn hóa trong GDP để minh chứng hiệu quả cụ thể.
Hà Nội phải trở thành trung tâm đào tạo nhân lực cho công nghiệp văn hóa cả nước, nơi kết hợp giữa các trường nghệ thuật, đại học công nghệ, doanh nghiệp sáng tạo, hình thành "liên minh tri thức sáng tạo". Cần có chính sách học bổng, trao đổi quốc tế và ươm mầm nhân tài trẻ trong các lĩnh vực âm nhạc, thiết kế, game, điện ảnh, truyền thông và bảo tồn số. Việc phát triển "kỹ sư văn hóa số" - những người có thể chuyển hóa di sản, nghệ thuật, ý tưởng thành sản phẩm kinh tế số phải được coi là hướng đi chủ lực.
Không gian sáng tạo Hồ Gươm, khu vực phố cổ, khu vực Hồ Tây hay các trục di sản Thăng Long - Cổ Loa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám cần được quy hoạch lại như "hành lang sáng tạo" kết nối giữa di sản và đổi mới. Các xã ở Sơn Tây, Đường Lâm, Đông Anh, Gia Lâm có thể phát triển các cụm công nghiệp văn hóa nông thôn, nơi làng nghề, ẩm thực, nghệ thuật dân gian được bảo tồn, số hóa và kết nối với du lịch xanh. Đó là cách Hà Nội vừa mở rộng không gian phát triển, vừa tạo nên một "bản đồ sáng tạo" mang đậm bản sắc Việt Nam.
Công nghiệp văn hóa cần được gắn với tinh thần công dân sáng tạo và văn hóa đô thị. Mỗi người dân, mỗi tổ chức, mỗi khu phố đều có thể là một "tế bào văn hóa sáng tạo". Khi văn hóa trở thành một phần của đời sống, không chỉ trong tiêu dùng mà cả trong sản xuất và tư duy, Hà Nội sẽ thực sự là thành phố sáng tạo, thành phố đáng sống, thành phố dẫn đầu về công nghiệp văn hóa của Việt Nam.
Hoặc