Từ hôm nay (15/11/2026), Thông tư 53/2026/TT-NHNN chính thức có hiệu lực. Thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trong ngành Ngân hàng. Văn bản do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ký ban hành ngày 30/09/2026. Thông tư áp dụng với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, dịch vụ Tiền di động, công ty thông tin tín dụng và một số đơn vị khác trong ngành.
Một nội dung được chú ý là ngưỡng giá trị khiến hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán bị xếp vào nhóm rủi ro cao. Theo Điều 4 Thông tư 53, hệ thống AI thuộc nhóm này khi rơi vào một trong các trường hợp sau:
- Tự động thực hiện giao dịch trên 10 triệu đồng/lần đối với khách hàng cá nhân.
- Tự động thực hiện giao dịch có tổng giá trị trong ngày trên 20 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân.
- Tự động thực hiện giao dịch trên 50 triệu đồng/lần đối với khách hàng tổ chức.
- Tự động thực hiện giao dịch có tổng giá trị trong ngày trên 100 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức.
Như vậy, không chỉ một giao dịch lớn mới bị tính. Nếu AI thực hiện nhiều giao dịch nhỏ nhưng cộng lại vượt ngưỡng trong ngày, hệ thống cũng bị xếp vào nhóm rủi ro cao. Ngoài thanh toán, hệ thống AI tự động quyết định cho vay từ 50 triệu đồng trở lên cũng thuộc nhóm này.
Các mức 10 triệu, 20 triệu, 50 triệu và 100 triệu đồng nêu trên dùng để phân loại mức độ rủi ro của hệ thống AI. Từ đó, ngân hàng áp dụng cách giám sát tương ứng. Các mức này không giới hạn số tiền người dân tự chuyển khoản trên ứng dụng ngân hàng.
Riêng với giao dịch do AI thực hiện, Thông tư đặt thêm mức trần. Theo tiết (ii) điểm g khoản 1 Điều 5, tổng giá trị giao dịch AI tự động thực hiện cho một khách hàng trong ngày không được vượt hạn mức nội bộ của tổ chức. Mức tối đa là 100 triệu đồng với khách hàng cá nhân và 500 triệu đồng với khách hàng tổ chức.
Theo NHNN, AI ngày càng được dùng rộng rãi trong ngân hàng: chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận thanh toán, tư vấn tự động và định danh khách hàng điện tử (eKYC). Tuy nhiên, công nghệ này cũng có rủi ro về an ninh mạng, bảo mật dữ liệu và sai lệch mô hình.
Muốn để AI tự động thanh toán, khách hàng và ngân hàng phải ký thỏa thuận trước. Thỏa thuận phải ghi rõ những giao dịch AI được làm, hạn mức mỗi lần và mỗi ngày, thời hạn hiệu lực và điều kiện tạm dừng. Ngân hàng phải kiểm tra, đối chiếu để chắc chắn người ký là chủ tài khoản hoặc người được ủy quyền hợp pháp. Nếu ký điện tử, ngân hàng phải xác thực bằng sinh trắc học kết hợp ít nhất một cách xác thực khác, theo Thông tư 50/2024/TT-NHNN (đã sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 77/2025/TT-NHNN).
Khách hàng được chấm dứt thỏa thuận bất cứ lúc nào và ngân hàng phải thực hiện ngay. Ngân hàng cũng phải có công cụ để khách hàng tự tạm dừng hoặc hủy quyền thanh toán của AI. Khi khách hàng khiếu nại một quyết định tự động, con người phải xem xét lại vụ việc. Kết quả xem xét đó là căn cứ cuối cùng để giải quyết.
Với hệ thống AI rủi ro cao, ngân hàng phải kiểm tra, đánh giá an ninh mạng trước khi vận hành chính thức và định kỳ trong quá trình sử dụng. Ngân hàng cũng phải bảo đảm an toàn dữ liệu, quản lý thay đổi, ghi nhật ký hoạt động và có phương án xử lý sự cố.
Thông tư yêu cầu có cơ chế để con người giám sát và can thiệp: điều chỉnh, tạm dừng hệ thống, kể cả dừng khẩn cấp. Mục đích là để AI không thay thế trách nhiệm và thẩm quyền của con người. Ngân hàng còn phải đánh giá tác động của hệ thống AI rủi ro cao, quản lý rủi ro theo 3 tuyến bảo vệ và kiểm soát các vấn đề về mô hình, đạo đức, thuê ngoài và chuỗi cung ứng. Nếu thuê đơn vị khác phát triển hoặc cung cấp AI, ngân hàng vẫn chịu trách nhiệm về an toàn và quyền lợi khách hàng.
Hệ thống AI nào đã vận hành chính thức trước ngày 15/11/2026 phải đáp ứng đủ yêu cầu mới trước ngày 01/03/2027.
Quy định mới được kỳ vọng tạo khung quản lý thống nhất, để việc dùng AI trong ngân hàng đi cùng an toàn hệ thống và quyền lợi khách hàng. Với người dùng, quy định chủ yếu liên quan khi họ đồng ý cho AI giao dịch thay mình. Trước khi ký thỏa thuận, nên đọc kỹ hạn mức, thời hạn, cách tạm dừng và chỉ thao tác trên ứng dụng chính thức của ngân hàng.
Hoặc