Chứng khoán Việt Nam sắp thay đổi mãi mãi

Từ ngày 21/9, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chính thức giao dịch với vị thế thị trường cận biên mới nổi theo đánh giá của FTSE Russell, đồng thời được đưa vào các chỉ số thị trường mới nổi thứ cấp.

Sau kỳ đánh giá của FTSE vào tháng 8, tỷ trọng của Việt Nam trong bộ chỉ số FTSE Emerging All Cap Index đã tăng lên 0,49-0,5%, tương đương thị trường có thể được phân bổ khoảng 2,2 tỷ USD vốn mới từ các quỹ ETF quốc tế.

Theo ước tính của các đơn vị phân tích, ngoài dòng vốn thụ động này, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút thêm khoảng 5-10 tỷ USD vốn từ các nhà quản lý quỹ chủ động.

Thị trường Việt Nam sắp thay đổi lớn

Ông Thomas Nguyen, Giám đốc Thị trường nước ngoài Công ty Chứng khoán SSI, cho biết trong lịch sử giao dịch, chứng khoán Việt Nam là thị trường bị chi phối bởi các nhà đầu tư cá nhân và các thị trường cá nhân luôn có nhịp điệu riêng. Theo đó, dòng tiền cá nhân thường phản ứng theo tin đồn, xu hướng và tâm lý ngắn hạn. Điều đó khiến thị trường sôi động nhưng cũng đầy biến động và khó lường.

Tuy nhiên, sau khi nâng hạng và đón nhận dòng vốn mới, thị trường sẽ có tính chất tổ chức hơn, hành vi thị trường cũng sẽ thay đổi. Dòng vốn sẽ ngày càng được phân bổ qua các quỹ thụ động, các chiến lược định lượng và các danh mục quản lý chủ động.

Vị chuyên gia phân tích, mỗi loại hình nhà đầu tư tổ chức hoạt động theo cách khác nhau: dòng tiền thụ động của các quỹ ETF tuân theo quy tắc chỉ số, dòng tiền định lượng tuân theo dữ liệu và tín hiệu, còn các nhà quản lý chủ động tuân theo yếu tố nền tảng và định giá doanh nghiệp.

“Điều này tạo ra thanh khoản sâu hơn, quá trình xác định giá có tính kỷ luật hơn và mang lại thành quả lớn hơn cho các doanh nghiệp minh bạch, đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị toàn cầu”, ông Thomas nói và cho biết xu hướng chuyển dịch này đang hiện diện tại thị trường Việt Nam.

Theo đó, tỷ trọng giao dịch của khối ngoại đã tăng từ 7,4% năm 2021 lên 13,2% trong 7 tháng đầu năm nay. Ông Thomas Nguyen cũng cho biết tại SSI, các nhà đầu tư tổ chức hiện chiếm 30% khối lượng kinh doanh và các nhà đầu tư tổ chức đã mở mới 185 tài khoản từ đầu năm, tăng 65% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo ông, đây không phải là điều chỉnh nhỏ bên ngoài mà Việt Nam đang tái thiết hạ tầng thị trường vốn xung quanh nhu cầu của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế thông qua cơ chế non-prefunding (cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đặt lệnh mua cổ phiếu mà không cần có đủ 100% tiền trong tài khoản tại thời điểm đặt lệnh), hệ thống giao dịch KRX, mô hình môi giới toàn cầu và tài khoản tổng.

“Hệ sinh thái tài chính toàn cầu đang đổ xô vào Việt Nam. Những gã khổng lồ như Morgan Stanley hay Goldman Sachs - vốn phục vụ cho các quỹ Vanguard ETF - sẽ cần xây dựng sự hiện diện tại Việt Nam”, ông nói.

Hệ sinh thái tài chính toàn cầu đang đổ xô vào Việt Nam

Ông Thomas Nguyen, Giám đốc Thị trường nước ngoài Công ty Chứng khoán SSI

Vị lãnh đạo SSI cũng cho biết các công ty chứng khoán đang xây dựng nền tảng cho khách hàng tổ chức với tốc độ chưa từng có. Trong khi các doanh nghiệp đang nâng tiêu chuẩn quan hệ nhà đầu tư (IR) lên cấp độ quốc tế.

“Toàn bộ hệ sinh thái đều nhận thức được rằng dòng vốn tổ chức nước ngoài sẽ là động lực cho giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam”. Theo ông Thomas, tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư tổ chức tại thị trường Việt Nam hiện vẫn thấp hơn nhiều so với Trung Quốc, Hàn Quốc hay các thị trường phát triển khác.

Điều dẫn dắt dòng tiền của các nhà đầu tư tổ chức

Ông Thomas Nguyen cũng chỉ ra một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang tổ chức hóa mạnh mẽ là sự xuất hiện của giao dịch định lượng (quant trading). Theo đó, các quỹ đầu tư định lượng hiện chiếm 50% khối lượng giao dịch của khách hàng tổ chức nước ngoài tại SSI.

Tuy nhiên, trên toàn thị trường Việt Nam, giao dịch định lượng mới chỉ chiếm khoảng 6,6% tổng thanh khoản, thấp hơn rất nhiều so với mức 50% do sàn Nasdaq ước tính tại Mỹ, hay 35% do RBC và Tabb Group ước tính tại châu Âu.

Do đó, chênh lệch này là một cơ hội "khổng lồ".

Thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam dự báo tăng mạnh sau nâng hạng. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Giao dịch định lượng có thể cung cấp thanh khoản dồi dào và liên tục, giúp các nhà đầu tư lớn ra - vào vị thế hiệu quả. Giao dịch này đặc biệt giá trị ở một thị trường mang tính cá nhân cao như Việt Nam, bởi các chiến lược đầu tư trung lập thị trường (market neutral) và hồi quy về trung bình (mean reversion) sẽ giao dịch ngược lại với biến động ngắn hạn, cung cấp thanh khoản khi phần lớn thị trường đang mua/bán theo một hướng.

Theo đó, khi các nhà đầu tư cá nhân mua/bán tháo theo tin đồn, các thuật toán định lượng sẽ giao dịch ngược lại.

Do đó, giao dịch định lượng không phải một ngách nhỏ bên lề thị trường chứng khoán Việt Nam mà sẽ trở thành một phần cốt lõi trong hạ tầng của thị trường.

Theo ông Thomas Nguyen, Việt Nam không còn đơn thuần là một thị trường cá nhân mà đang trở thành thị trường vốn chuyên nghiệp hơn và kết nối sâu rộng hơn với thị trường toàn cầu.

“Thị trường Việt Nam của ngày mai sẽ không giao dịch theo cách của ngày hôm qua”, ông nhấn mạnh.