Chuyện gì sẽ xảy ra nếu một người qua đời trên máy bay?

Admin

16/11/2026 20:30

Phi hành đoàn cũng dễ gặp phải tổn thương tâm lý khi gặp tình huống này.

Nếu một hành khách qua đời ngay trên chuyến bay, các thành viên phi hành đoàn như anh Jay Robert buộc phải ứng biến cực kỳ nhanh chóng.

“Chúng tôi chuyển từ việc phục vụ sang cấp cứu, rồi đóng vai nhân viên nhà xác để xử lý thi thể, và sau đó lại phải ổn định trật tự đám đông”, người đàn ông 40 tuổi chia sẻ. “Chúng tôi phải tự nhủ: ‘Được rồi, mình vẫn phải phục vụ bữa sáng hoặc bữa tối cho 300 hành khách và đồng thời phải giải quyết chuyện này’.”

Jay, hiện là tiếp viên trưởng của một hãng hàng không lớn tại châu Âu và từng làm việc cho hãng Emirates, có hơn một thập kỷ kinh nghiệm bay. Giống như mọi tiếp viên khác, anh đã được đào tạo bài bản để xử lý các tình huống hành khách tử vong, nhưng bản thân anh mới chỉ trải qua sự cố này đúng một lần.

Anh cho biết các ca tử vong trên máy bay là “rất hiếm gặp” và mọi người thường dễ gặp nguy cơ qua đời trên các chuyến bay đường dài hơn do những tác động thể chất của việc phải ngồi bất động trong thời gian dài. Theo anh, một số tiếp viên thậm chí không bao giờ gặp phải trường hợp hành khách tử vong nào trong suốt sự nghiệp của họ.

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí y khoa New England Journal of Medicine vào năm 2013 cũng kết luận rằng việc qua đời trên máy bay là “hiếm khi xảy ra”. Nghiên cứu này đã xem xét các cuộc gọi khẩn cấp từ 5 hãng hàng không tới một trung tâm liên lạc y tế từ tháng 1 năm 2008 đến tháng 10 năm 2010, và phát hiện chỉ có 0,3% số bệnh nhân gặp sự cố y tế trên chuyến bay bị tử vong.

BBC News đã trò chuyện với các tiếp viên hàng không cùng nhiều chuyên gia trong ngành hàng không để tìm hiểu cách các ca tử vong trên không thường được xử lý ra sao, quy định về việc lưu giữ thi thể trên máy bay là gì và cảm giác làm việc trên một chuyến bay có người vừa qua đời sẽ như thế nào.

Bản thân phi hành đoàn không có thẩm quyền xác nhận tử vong – việc này phải do nhân viên y tế thực hiện. Đôi khi, việc xác nhận diễn ra ngay trên máy bay nếu có hành khách nào đó có chuyên môn y tế, nhưng phổ biến hơn là nó sẽ được thực hiện sau khi máy bay hạ cánh. Hầu hết các hãng hàng không đều tuân theo hướng dẫn của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) về những việc cần làm khi một hành khách được cho là đã qua đời, dù chính sách chi tiết có thể khác nhau đôi chút tùy từng hãng.

“Rất có thể thi thể sẽ được đặt ở một ghế trống”

Trong tình huống khẩn cấp về y tế, phi hành đoàn sẽ tiến hành sơ cứu và tìm kiếm sự trợ giúp từ bất kỳ hành khách nào là nhân viên y tế, trong khi cơ trưởng sẽ sử dụng hệ thống viễn thông để nhận chỉ dẫn từ các bác sĩ cấp cứu dưới mặt đất, theo lời ông Marco Chan, một cựu phi công thương mại và hiện là giảng viên cao cấp tại Đại học Buckinghamshire New. Nếu cần thiết, cơ trưởng sẽ cho máy bay chuyển hướng hạ cánh khẩn cấp sớm nhất có thể.

Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng có thể cứu sống được hành khách.

Theo hướng dẫn của IATA, nếu một hành khách được cho là đã tử vong, cần vuốt mắt cho họ và đặt thi thể vào túi đựng nếu có sẵn, hoặc nếu không thì dùng chăn đắp kín lên tới cổ.

Không gian trên máy bay vô cùng hạn chế, nên việc tìm một vị trí thích hợp để đặt thi thể mà không làm phiền các hành khách khác cũng như không ảnh hưởng đến an toàn bay là một thách thức lớn. Theo quy định của IATA, nếu có thể, thi thể nên được chuyển đến một hàng ghế tách biệt khỏi các hành khách khác hoặc một khu vực riêng trên máy bay. Nhưng nếu chuyến bay đã kín chỗ, người quá cố thường sẽ được đưa về ngồi lại ở chính ghế của mình.

Trên các dòng máy bay thân hẹp hoàn toàn không có đủ không gian trên khoang “để thực sự che chắn cho hành khách khỏi những gì vừa xảy ra”, ông Ivan Stevenson, phó giáo sư chuyên ngành quản lý hàng không tại Đại học Coventry nhận định.

Không gian trên những chiếc máy bay này “vô cùng chật hẹp”, ông nói. “Nếu có ai đó qua đời trên một chiếc máy bay như vậy, rất có khả năng họ sẽ phải được đặt ngồi trên một chiếc ghế.”

Phó giáo sư Stevenson thừa nhận điều này là “rất đáng tiếc và rất khó chịu”, nhưng phi hành đoàn bắt buộc phải đặt sự an toàn của chuyến bay lên hàng đầu.

Phi hành đoàn sẽ “cố gắng giữ sự tôn nghiêm nhất định cho người đã khuất” bằng cách đặt thi thể ở một dãy ghế trống, kết hợp sử dụng rèm che, chăn phủ và giảm ánh sáng đèn, anh Jay cho biết, nhưng đôi khi họ cũng không có nhiều lựa chọn.

Thi thể không thể được đặt ở khu vực bếp vì có nguy cơ chặn lối thoát hiểm. Thi thể cũng không được để ở lối đi phòng trường hợp phải sơ tán khẩn cấp, hay đặt trong khu vực nghỉ ngơi của phi hành đoàn trên các chuyến bay đường dài, anh Jay giải thích thêm.

Việc di chuyển một thi thể trong không gian chật hẹp như vậy cũng rất khó khăn về mặt thể chất. Đây chính là điều đã xảy ra trong vụ việc của hãng Qatar Airways, khi anh Ring kể lại rằng các tiếp viên không thể khiêng nữ hành khách đã khuất đi dọc theo lối đi hẹp.

Các chuyên gia hàng không và tiếp viên cho biết một chiếc máy bay sẽ chuyển hướng để cứu mạng hành khách trong trường hợp cấp cứu y tế, nhưng thường sẽ không làm vậy nếu người đó được xác định là đã tử vong. Ông Chan nhận định rằng khi đó “không còn lý do gì để chuyển hướng nữa”.

Cơ trưởng sẽ thông báo ngay cho trung tâm điều hành của hãng hàng không cũng như trạm kiểm soát không lưu về trường hợp hành khách tử vong, và lực lượng chức năng địa phương sẽ có mặt đón máy bay khi hạ cánh, Phó giáo sư Stevenson cho biết. Chính quyền địa phương hoặc đại diện của hãng hàng không sẽ chịu trách nhiệm liên hệ với gia đình hành khách nếu người đó đi bay một mình.

Lối đi giữa các hàng ghế trên máy bay thường hẹp và không gian có thể khá chật chội.

“Tôi đã ngồi khóc trong bồn tắm”

Chị Ally Murphy, người dẫn chương trình podcast Red Eye chuyên phỏng vấn các tiếp viên hàng không, từng trải qua một lần chứng kiến hành khách tử vong trên chuyến bay trong suốt 14 năm làm tiếp viên của mình.

Một nam hành khách đi một mình từ Accra, Ghana đến London đã ngất xỉu ngay tại ghế ngồi. Sau khi được người ngồi cạnh báo tin, phi hành đoàn nhận thấy ông không còn thở bình thường và đã mất mạch.

Các tiếp viên đã đưa người đàn ông ra khu vực bếp để thực hiện hồi sức tim phổi (CPR). “Bạn giống như bị nhốt trong một chiếc hộp thiếc vốn không được thiết kế để đi lại thoải mái”, chị Ally nhớ lại. Nhưng may mắn là lúc đó khu vực bếp rộng rãi hơn bình thường vì các xe đẩy thức ăn đã được đẩy ra ngoài để phục vụ bữa ăn.

Chị Ally cùng một đồng nghiệp khác đã thay nhau ép tim thổi ngạt suốt 40 phút nhưng không thành công. Cơ trưởng sau đó quyết định cho máy bay chuyển hướng hạ cánh xuống Lyon, Pháp. Dù biết rõ quy định phải thắt dây an toàn vào ghế khi máy bay hạ cánh, Ally và đồng nghiệp vẫn tiếp tục thực hiện CPR cho đến tận lúc máy bay chạm đất.

“Chúng tôi không muốn bỏ mặc ông ấy”, chị chia sẻ.

Sau khi hạ cánh, các nhân viên y tế đã đưa nam hành khách đi. Chị Ally nhớ lại rằng ông được tuyên bố đã tử vong do chứng phình động mạch chủ bụng.

“Tôi đã ôm ông ấy trong vòng tay vào những giây phút cuối đời”, chị nói. “Có lẽ ông ấy hẳn đã mong có một người thân nào đó ở bên cạnh vào lúc ấy, nhưng cuối cùng lại chỉ có tôi.”

Sau khi máy bay cất cánh trở lại tiếp tục hành trình, bầu không khí trên khoang trở nên “khá trầm lắng và u buồn”, chị kể. Thế nhưng, khi vừa đặt chân tới sân bay điểm đến, một hành khách trên chuyến bay đã lớn tiếng quát tháo chị chỉ vì ông ta bị lỡ chuyến bay nối chuyến.

“Đó là lần duy nhất trong đời tôi thẳng thừng mắng lại một hành khách”, chị nói.

Việc chứng kiến một hành khách qua đời ngay trước mắt là một trải nghiệm gây ám ảnh tâm lý nặng nề đối với Ally.

“Tôi về nhà, ngồi trong bồn tắm và bật khóc. Suốt khoảng một tuần sau đó, tôi vẫn cảm thấy như vương vấn hơi thở của người đàn ông ấy”, chị tâm sự. “Tôi đã bị sang chấn tâm lý suốt một thời gian. Trong một thời gian dài, tôi không thể xem bất cứ cảnh phim nào có thao tác ép tim hồi sức.”

Ally cho biết việc chứng kiến một hành khách tử vong trên máy bay là một trải nghiệm "gây chấn động tâm lý".

Anh Jay cho biết phi hành đoàn luôn được cung cấp các gói hỗ trợ tâm lý sau khi có hành khách tử vong, bao gồm trị liệu tâm lý và quyền được tạm nghỉ bay vài ngày để ổn định lại tinh thần.

Chị Ally và các đồng nghiệp cũng đã có một buổi họp rút kinh nghiệm với hãng hàng không sau sự cố, nơi họ nhận được “sự động viên rằng chúng tôi đã làm tất cả những gì có thể”. Sau đó, chị được tạo điều kiện xếp lịch bay chung với một người bạn trong suốt một tháng vì chị vẫn cảm thấy “khá bàng hoàng và suy sụp”.

Vì tiếp viên hàng không không thường xuyên đối mặt với các ca tử vong, nên khi sự việc này thực sự xảy ra trên khoang máy bay, nó có thể trở thành một trải nghiệm đặc biệt đau thương và ám ảnh, anh Jay chia sẻ.

“Chúng tôi không phải bác sĩ, cũng chẳng phải y tá”, anh Jay nói. “Dù đã được huấn luyện để ứng phó, nhưng chúng tôi không đối mặt với cái chết mỗi ngày, vì vậy chúng tôi thực sự không thể tránh khỏi những tổn thương tâm lý.”

Nguồn: BBC