Cha mẹ sống thọ không chỉ là niềm vui của gia đình mà còn có thể là dấu hiệu cho thấy con cái sở hữu những lợi thế nhất định về sức khỏe. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa JAMA, theo thông tin được bài báo dẫn lại, cho thấy những người có cha hoặc mẹ sống đến 100 tuổi có nguy cơ tử vong và mắc một số bệnh mạn tính thấp hơn.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh tuổi thọ không hoàn toàn do di truyền quyết định. Những thói quen được hình thành từ tuổi trung niên mới là yếu tố quan trọng giúp duy trì sức khỏe và khả năng tự chủ khi về già.
Có cha mẹ sống thọ trăm tuổi, con cái được hưởng lợi gì?
Cha mẹ sống thọ có đồng nghĩa con cái cũng dễ sống lâu hơn? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm, đặc biệt khi bước vào tuổi trung niên và bắt đầu chú ý nhiều hơn đến nguy cơ mắc bệnh mạn tính.
Theo nội dung nghiên cứu được truyền thông Đài Loan (Trung Quốc) dẫn lại, các nhà khoa học đã theo dõi hơn 4.000 người để tìm hiểu mối liên hệ giữa tuổi thọ của cha mẹ và tình trạng sức khỏe của con cái. Kết quả cho thấy, so với những người có cha mẹ đều không sống quá 85 tuổi, nhóm có ít nhất một người cha hoặc mẹ sống đến 100 tuổi có nguy cơ tử vong thấp hơn khoảng 40%. Nguy cơ mắc tăng huyết áp và các bệnh tim mạch cũng thấp hơn khoảng 30%.
Các chuyên gia được dẫn lời trong bài báo cho biết, lợi thế sức khỏe này không chỉ thể hiện ở nguy cơ mắc bệnh thấp hơn mà còn có thể liên quan đến thời điểm khởi phát bệnh muộn hơn. Nói cách khác, ngay cả khi mắc bệnh mạn tính, một số người có cha mẹ sống thọ vẫn có thể xuất hiện bệnh ở độ tuổi muộn hơn so với những người khác.
Tuy nhiên, đây là mối liên hệ được ghi nhận trong nghiên cứu quan sát, không đồng nghĩa việc có cha mẹ sống thọ trực tiếp giúp con cái giảm nguy cơ bệnh tật theo một tỷ lệ cố định. Kết quả cũng không bảo đảm rằng người có cha mẹ sống đến 100 tuổi sẽ tránh được bệnh tim mạch hoặc chắc chắn sống thọ.
Tuổi thọ không chỉ phụ thuộc vào gen di truyền
Nhiều người cho rằng nếu gia đình có ông bà, cha mẹ sống thọ thì bản thân cũng sẽ có cơ hội sống lâu hơn. Ngược lại, những người có cha mẹ mất sớm đôi khi lo lắng tuổi thọ của mình đã được định đoạt.
Theo các chuyên gia y tế được bài báo dẫn lời, di truyền có thể đóng vai trò nhất định đối với tuổi thọ, nhưng không phải yếu tố quyết định duy nhất. Các thành viên trong cùng gia đình không chỉ chia sẻ một phần đặc điểm di truyền mà còn thường có những điểm tương đồng về chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt, môi trường sống và điều kiện phát triển.
Một người có thể được thừa hưởng những đặc điểm thuận lợi từ cha mẹ, nhưng vẫn đối mặt với nguy cơ bệnh tật nếu hút thuốc, ít vận động, ăn uống thiếu cân bằng hoặc không kiểm soát tốt các bệnh mạn tính. Ngược lại, người có tiền sử gia đình không thuận lợi vẫn có thể cải thiện sức khỏe thông qua việc điều chỉnh lối sống và chủ động phòng bệnh.
Các chuyên gia phân tích ba nhóm yếu tố có ảnh hưởng đến sức khỏe và tuổi thọ gồm đặc điểm di truyền, môi trường sống và thói quen sinh hoạt. Trong đó, những yếu tố có thể thay đổi như dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ và việc kiểm soát các nguy cơ sức khỏe là những điều mỗi người có thể chủ động cải thiện.
Muốn sống thọ, cần tích lũy sức khỏe từ tuổi trung niên
Theo các chuyên gia lão khoa, sống lâu chưa phải mục tiêu duy nhất. Điều quan trọng hơn là duy trì được sức khỏe và khả năng tự chăm sóc bản thân trong những năm tháng tuổi già.
Một người sống đến 80-90 tuổi nhưng vẫn có thể đi lại độc lập, tự thực hiện các hoạt động thường ngày, duy trì sở thích và kết nối với những người xung quanh sẽ có cơ hội tận hưởng cuộc sống chất lượng hơn. Vì vậy, bên cạnh việc phòng ngừa bệnh tật, mỗi người cần chú ý duy trì khối cơ, sức mạnh thể chất và khả năng giữ thăng bằng.
Tập thể dục đều đặn là một trong những cách thiết thực để thực hiện mục tiêu này. Ngoài đi bộ hoặc các hoạt động aerobic phù hợp, người trung niên nên kết hợp bài tập sức mạnh và thăng bằng nhằm duy trì chức năng vận động, giảm nguy cơ té ngã khi lớn tuổi.
Chế độ ăn cũng cần bảo đảm cân bằng giữa các nhóm thực phẩm, cung cấp đủ protein, rau xanh, trái cây và các dưỡng chất thiết yếu. Những người mắc bệnh mạn tính nên tuân thủ hướng dẫn điều trị, theo dõi các chỉ số sức khỏe và khám định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ.
Đáng chú ý, các chuyên gia khuyến cáo không nên xem những thay đổi như đi bộ khó khăn hơn, thể lực giảm nhanh hoặc mất hứng thú với các hoạt động yêu thích là biểu hiện tất yếu của tuổi già. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề sức khỏe thể chất hoặc tinh thần cần được đánh giá. Phát hiện sớm nguyên nhân sẽ giúp người bệnh có cơ hội can thiệp kịp thời.
Duy trì kết nối xã hội, nuôi dưỡng sở thích để tuổi già khỏe mạnh hơn
Một yếu tố khác thường bị bỏ qua khi nói về tuổi thọ là đời sống tinh thần và các mối quan hệ xã hội.
Theo các chuyên gia lão khoa được bài báo dẫn lời, việc duy trì kết nối với gia đình, bạn bè và cộng đồng có ý nghĩa đối với sức khỏe tinh thần cũng như chất lượng cuộc sống khi về già. Bên cạnh công việc, mỗi người nên chủ động xây dựng những sở thích riêng, tham gia các hoạt động cộng đồng hoặc duy trì những mối quan hệ có ý nghĩa.
Việc chuẩn bị cho tuổi già không nên chỉ bắt đầu khi nghỉ hưu. Ngay từ tuổi trung niên, mỗi người có thể dành thời gian cho những hoạt động yêu thích, học kỹ năng mới và xây dựng lịch sinh hoạt phù hợp để cuộc sống không bị thu hẹp đột ngột sau khi rời công việc.
Có cha mẹ sống thọ có thể là một lợi thế về mặt di truyền và là gợi ý để mỗi người quan tâm hơn đến sức khỏe gia đình. Tuy nhiên, không ai có thể dự đoán chính xác tuổi thọ của mình chỉ dựa vào tuổi thọ của cha mẹ. Điều có ý nghĩa hơn là tận dụng những năm tháng hiện tại để xây dựng thói quen lành mạnh, phòng ngừa bệnh tật và duy trì khả năng tự chủ. Đó cũng là cách thiết thực để hướng tới một tuổi già khỏe mạnh, năng động và có chất lượng sống tốt hơn.
Hoặc