Trắng tay sau bão dữ và cái duyên với cây dược liệu bản địa
Người phụ nữ mà chúng tôi nói đến là chị Nguyễn Thị Giang, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Sản xuất cây dược liệu sạch và Kinh doanh nông nghiệp Cự Nẫm, xã Bố Trạch, tỉnh Quảng Trị.
Theo chị Giang, những năm đầu nghỉ việc làm nhà nước, hai vợ chồng chị bắt tay vào làm mô hình kinh tế gia đình chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, cơn bão năm 2013 đã "cuốn" toàn bộ tài sản hai vợ chồng gây dựng được.
"Toàn bộ vật nuôi và hoa màu bị hư hại hoàn toàn, trong khi khoản nợ ngân hàng vẫn treo lơ lửng trên đầu. Đứng trước vô vàn khó khăn, hai vợ chồng trăn trở: Với khí hậu khắc nghiệt như ở quê thì không biết nên trồng cây gì để khi mùa bão đi qua, mùa nắng nóng đến thì cây vẫn tồn tại được?", chị Giang kể lại.
Đúng vào thời điểm bế tắc ấy, anh Nguyễn Thanh Bình (chồng chị Giang) bắt đầu trồng thử nghiệm cây cà gai leo. Thật bất ngờ, loại cây này lại tỏ ra đặc biệt thích hợp với thổ nhưỡng và khí hậu khắc nghiệt nơi đây.
Chị Nguyễn Thị Giang kể lại hành trình bén duyên với cây dược liệu trên vùng đất khó.
Ban đầu, vợ chồng chị Giang chỉ trồng thử 5 sào. Cây phát triển tốt, khi thu hoạch đem nấu nước uống thử thấy mùi vị thơm ngon đặc trưng. Sau này, khi đưa sản phẩm ra thị trường, khách hàng đều đánh giá chất lượng vượt trội hơn hẳn các vùng khác.
Chị Giang chia sẻ: "Sau nhiều năm canh tác, vợ chồng tôi nhận thấy, cây dược liệu trồng ở vùng khí hậu càng khắc nghiệt thì năng suất có thể giảm một nửa, nhưng bù lại, lượng tinh chất dược tính tích tụ trong cây lại cao gấp nhiều lần".
Nâng tầm giá trị: Từ bán thô đến công nghệ chế biến sâu
Nhận thấy người tiêu dùng còn e ngại việc mua dược liệu thô vì mất thời gian đun nấu và khó bảo quản, chị Giang liên tục trăn trở tìm hướng đi mới. Năm 2018, chị quyết định táo bạo: Chuyển sang nấu cao dược liệu để mang đến sự tiện lợi tối đa cho khách hàng, đồng thời mở rộng diện tích trồng thêm cây thìa canh chữa tiểu đường.
Thời kỳ còn công tác tại trường học, chứng kiến nhiều học sinh suốt những năm dài không có bố mẹ đưa đón do bố mẹ phải đi xuất khẩu lao động xứ người, chị Giang luôn tự hỏi: Tại sao quê hương đất đai rộng lớn, chúng ta lại bỏ xứ mà đi? Câu hỏi ấy đã thôi thúc chị thành lập HTX Sản xuất cây dược liệu sạch và Kinh doanh nông nghiệp Cự Nẫm vào năm 2018 nhằm tập hợp sức mạnh của người nông dân.
Khởi đầu từ 3 ha thử nghiệm, với số vốn tích lũy và huy động đến nay đạt trên 6,5 tỷ đồng, chị Giang từng bước hiện đại hóa quy trình sản xuất. HTX mạnh dạn đầu tư nhà màng sấy dược liệu bằng năng lượng mặt trời, dây chuyền chiết xuất, cô cao kín tuần hoàn cùng hệ thống nhà xưởng đạt chuẩn ISO, VietGAP và HACCP.
Từ bán sản phẩm thô, chị Giang mạnh dạn đầu tư máy móc từng bước hiện đại hóa quy trình sản xuất.
Đến nay, HTX do chị Nguyễn Thị Giang chèo lái đã mở rộng vùng nguyên liệu lên đến 60 ha (trong đó HTX trực tiếp canh tác 15 ha và liên kết bao tiêu với hơn 70 hộ dân trên diện tích 45 ha). Các loại cây dược liệu chủ lực như cà gai leo, dây thìa canh, xạ đen, tía tô, chè vằng... được canh tác hoàn toàn theo hướng hữu cơ, sử dụng phân bón vi sinh và chế phẩm sinh học an toàn.
Để sản xuất bền vững và hiệu quả, chị Giang luôn đặt chất lượng sản phẩm lên hàng đầu nhằm bảo đảm thương hiệu và uy tín của sản phẩm. Toàn bộ diện tích trồng cây cà gai leo của nhà vườn đều được áp dụng quy trình trồng và chăm sóc cây nguyên liệu sạch, chỉ sử dụng các sản phẩm sinh học, như bánh dầu lạc (xác lạc đã ép kiệt dầu) và phân chuồng ủ hoai mục để bón cho cây trồng.
Đặc biệt, nhà vườn tuyệt đối không dùng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, do đó, cây cà gai leo bảo đảm sạch hoàn toàn.
Mô hình HTX đã tạo việc làm cho nhiều phụ nữ địa phương.
Đối với cây cà gai leo, nếu tính theo sách vở thì từ lúc trồng đến lúc gặt hái chỉ mất 3 tháng, một năm 3 vụ. Tuy nhiên, tại vùng đất miền Trung, chu kỳ này kéo dài tới 6 tháng và chỉ thu hoạch 2 vụ một năm. Chị Giang chia sẻ kinh nghiệm, thời điểm thu hoạch lý tưởng nhất là khi quả cà gai leo vừa chín bói, lúc ấy lượng dược tính trong cây đạt đỉnh. Nhờ sự kiên trì đánh đổi năng suất lấy chất lượng, sản phẩm của HTX nhanh chóng chiếm trọn lòng tin của người tiêu dùng
"Với khí hậu khắc nghiệt như ở Quảng Trị thì mình thấy ngoài các cây nông nghiệp thuần túy thì chỉ có cây dược liệu là phù hợp nhất, vừa thích nghi với biến đổi khí hậu lại vừa mang lại cái giá trị kinh tế cho người dân", chị Giang chia sẻ thêm.
Trái ngọt từ đất và tấm lòng nhân văn với phụ nữ nghèoHằng năm, HTX thu hoạch khoảng 250 tấn dược liệu tươi, chế biến thành hơn 36 tấn thành phẩm chất lượng cao. Hiệu quả từ cây dược liệu (đặc biệt là cà gai leo) cho thu nhập cao gấp 7 - 10 lần so với các cây trồng truyền thống trước đây. Hoạt động sản xuất kinh doanh mang lại doanh thu ấn tượng đạt khoảng 10 tỷ đồng/năm với tỷ suất lợi nhuận bình quân 20%.
HTX hiện sở hữu 4 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh và 1 sản phẩm đạt OCOP 3 sao.
Quả ngọt cho chuỗi ngày kiên trì là bộ bộ sản phẩm mang thương hiệu của HTX đã được thị trường toàn quốc đón nhận. HTX hiện sở hữu 4 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh (Cao Cà gai leo, Trà Cà gai leo, Trà Ngủ ngon, Cao Thìa canh) và 1 sản phẩm đạt OCOP 3 sao (Trà Thìa canh). Toàn bộ sản phẩm đều được tích hợp tem truy xuất nguồn gốc mã QR minh bạch và phủ sóng rộng rãi trên các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Postmart...
Không chỉ dừng lại ở thành công về mặt kinh tế, mô hình của chị Nguyễn Thị Giang còn mang giá trị xã hội nhân văn sâu sắc. HTX đang tạo việc làm thường xuyên cho 10 lao động và 40 lao động thời vụ với mức thu nhập ổn định từ 7,5 - 10 triệu đồng/tháng, trong đó lao động nữ chiếm trên 95%.
Trao đổi với PV Người Đưa tin, ông Phan Ngọc Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Bố Trạch cho biết, qua quá trình hoạt động, HTX ngày càng khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông nghiệp, trở thành một trong những mô hình HTX tiêu biểu của xã Bố Trạch.
"Hoạt động của HTX không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho chị em phụ nữ mà còn giúp người dân thay đổi tư duy, chuyển từ canh tác truyền thống sang liên kết sản xuất hàng hóa giá trị cao. Việc phát triển các sản phẩm OCOP từ dược liệu đã mở ra cơ hội lớn để quảng bá sản phẩm đặc trưng, thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững", Phó Chủ tịch UBND xã Bố Trạch Phan Ngọc Lâm nhấn mạnh.
Với những nỗ lực bền bỉ, chị Nguyễn Thị Giang và tập thể HTX đã vinh dự nhận được nhiều bằng khen, giấy khen của Trung ương và địa phương. Hiện nay, các cấp Hội đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen năm 2026 cho chị Nguyễn Thị Giang – một tấm gương sáng về tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo của phụ nữ nông thôn trong thời đại mới.
Hoặc