Ngày 10/2/1982, đội trưởng đội sửa đường trong làng là ông Vạn Dĩ Tài nhận nhiệm vụ tổ chức nạo vét một con kênh thủy lợi nằm cạnh cánh đồng ở làng Mã Hồ, xã Mục Điếm, huyện Hu Dị, thành phố Hoài An, tỉnh Giang Tô. Công việc được chia cho từng hộ dân, mỗi người phụ trách một khu vực.
Do khối lượng công việc không đồng đều, phần lớn dân làng đều chọn những đoạn dễ làm, trong khi đoạn kênh đầy bùn lầy và nước bẩn gần như bị bỏ lại vì không ai muốn nhận. Cuối cùng, phần việc khó khăn này được giao cho em trai ông là Vạn Dĩ Toàn.
Trong lúc xúc bùn, chiếc xẻng của người đàn ông này bất ngờ va phải một vật cứng lạ nằm sâu dưới lớp đất. Linh cảm có điều bất thường, ông Vạn lập tức gọi anh trai tới xem. Người em khác là Vạn Dĩ Niên cũng nhanh chóng chạy đến khi nghe thấy tiếng gọi.
Sau khi kiểm tra sơ bộ, ba anh em quyết định tiếp tục đào sâu hơn. Sau khi đào sâu thêm 1-2 m, họ phát hiện một vật thể lớn có hình dáng giống chiếc bình hoa bị chôn vùi dưới đất. Ba anh em họ Vạn mang vật này về nhà rửa sạch. Khi lớp bùn đất được gột bỏ, một chiếc bình chế tác tinh xảo dần lộ diện.
Nhận thấy chiếc bình nặng bất thường, họ quyết định xem bên trong thì phát hiện một sự thật chấn động. Bên trong chiếc bình là một lượng lớn vàng.
Ban đầu, cả 3 anh em họ Vạn thống nhất chia đều số vàng, còn chiếc bình sẽ thuộc về người trực tiếp đào được là Vạn Dĩ Toàn. Tuy nhiên, sau khi suy nghĩ kỹ, họ từ bỏ ý định này. Nhận ra việc giữ lại số vàng có thể gây rắc rối lớn, bởi thông tin đã lan ra khắp làng, ông Vạn Dĩ Tài sau đó mang 2 thỏi vàng đến chính quyền địa phương để báo cáo và xin giám định.
Kết quả khiến các chuyên gia vô cùng kinh ngạc: chúng chứa hàm lượng vàng cực cao. Khi biết gia đình còn giữ khoảng 20 kg vàng, họ lập tức cử đoàn chuyên gia đến tận nhà kiểm tra.
Tại đây, họ phát hiện số vàng có hình dạng rất đa dạng: có miếng giống bánh vàng, có món được chế tác thành hình thú dữ. Đáng chú ý, một số tượng thú bằng vàng nặng tới 4,5 kg, còn nhiều vật dụng vàng khác nặng tới 5,5 kg.
Khi được hỏi về vật chứa số vàng, ba anh em họ Vạn mới nhớ tới chiếc bình suýt bị bỏ quên và giao lại cho các chuyên gia nghiên cứu. Kết quả giám định đã làm thay đổi hoàn toàn giá trị của phát hiện này. Các nhà khảo cổ xác định chiếc bình còn quý giá hơn cả 20 kg vàng nói trên.
Qua phân tích, các chuyên gia xác định đây là di vật thời Chiến Quốc, thuộc nước Yên, có niên đại vào năm thứ năm thời Tề Tuyên Vương - giai đoạn nước Tề tấn công nước Yên và mang về nhiều chiến lợi phẩm quốc gia.
Dựa trên hoa văn tinh xảo và kỹ thuật chế tác đặc biệt, hiện vật được xác định là đại diện cho đỉnh cao kỹ thuật đúc khuôn đất sét của thời đại đồ đồng Trung Hoa, được đánh giá là một trong những tác phẩm khí đồng xuất sắc nhất từng được phát hiện. Hiện vật sau đó được đặt tên là Trần Chương viên hồ và được trưng bày tại Bảo tàng Nam Kinh như một bảo vật trấn quán.
Quá trình nghiên cứu tiếp theo còn hé lộ một câu chuyện lịch sử dài hơn. Theo nội dung minh văn, chiếc bình vốn có một “người bạn song sinh” được đặt tên là Trần Chương phương hồ. Tuy nhiên, hiện vật này đã bị cướp đi trong thời kỳ Liên quân tám nước xâm lược Trung Quốc cuối thế kỷ XIX và hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Đại học Pennsylvania (Mỹ).
Hai chiếc bình mang những dòng chữ khác nhau, ghi lại chiến thắng của nước Tề sau khi đánh bại nước Yên, cho thấy tinh thần chiến thắng và quyền lực quân sự đã được lưu giữ vĩnh viễn thông qua các hiện vật nghi lễ.
Để ghi nhận hành động phát hiện và tự nguyện giao nộp quốc bảo cho nhà nước, chính quyền Trung Quốc đã trao thưởng cho 3 anh em họ Vạn số tiền 10.000 NDT (hơn 38 triệu đồng). Với một gia đình nông dân vào thập niên 1980, đây là khoản tiền đáng kể, nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở chỗ họ đã góp phần gìn giữ một di sản quý giá của lịch sử cho các thế hệ mai sau.
(Theo Sohu)
Hoặc