Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký ban hành Kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026-2030. Đây không chỉ là việc bổ sung thêm một ngày kỷ niệm trong năm mà còn là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình hiện thực hóa quan điểm của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước.
Nhiều năm qua, chúng ta thường nhắc đến văn hóa như một lĩnh vực đặc biệt quan trọng, là “hồn cốt dân tộc”, là sức mạnh mềm của quốc gia. Tuy nhiên, trên thực tế việc khơi dậy tình yêu văn hóa, niềm tự hào văn hóa và trách nhiệm gìn giữ văn hóa trong toàn xã hội vẫn còn nhiều khoảng trống. Bởi vậy, việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa như một lời khẳng định mạnh mẽ rằng văn hóa không đứng bên lề sự phát triển mà phải ở vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển quốc gia.
Có lẽ điều đáng phấn khởi nhất là Ngày Văn hóa Việt Nam được xác lập trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI. Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy, một đất nước có thể giàu lên nhờ kinh tế nhưng chỉ có thể phát triển bền vững khi sở hữu nền tảng văn hóa vững chắc. Văn hóa tạo nên bản lĩnh dân tộc, định hướng hành vi xã hội, nuôi dưỡng lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và sức sáng tạo của con người.
Điều đáng chú ý là Kế hoạch không xem Ngày Văn hóa Việt Nam là một sự kiện đơn lẻ mà được thiết kế như một chương trình hành động mang tính hệ thống. Từ giáo dục, khoa học công nghệ, ngoại giao, kinh tế đến công tác dân tộc, tôn giáo đều được đặt trong một chỉnh thể thống nhất nhằm lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam. Điều này cho thấy tư duy phát triển văn hóa đã có bước chuyển căn bản: văn hóa không chỉ là hoạt động biểu diễn, lễ hội hay bảo tồn di sản mà hiện diện trong mọi mặt của đời sống xã hội.
Trong niềm vui ấy, nhiều người kỳ vọng Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ trở thành một ngày hội lớn của toàn dân, nơi mỗi người dân đều cảm nhận được mình là chủ thể của văn hóa, là người sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Nhưng để đạt được điều đó, điều quan trọng nhất là phải tránh để ngày 24/11 chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu, băng rôn hay các hoạt động mang tính phong trào.
Thực tế cho thấy, sức sống của một ngày kỷ niệm không được quyết định bởi số lượng hội nghị hay quy mô sân khấu mà bởi những thay đổi tích cực mà nó tạo ra trong đời sống xã hội. Nếu Ngày Văn hóa Việt Nam chỉ được tổ chức trong các hội trường, nhà hát hoặc các chương trình mang tính nghi thức rất khó tạo nên dấu ấn lâu dài. Điều người dân mong đợi là những hoạt động gần gũi, thiết thực, chạm tới đời sống thường nhật và khơi dậy niềm tự hào văn hóa trong mỗi gia đình, mỗi cộng đồng.
Trước hết, cần biến Ngày Văn hóa Việt Nam thành ngày hội của cộng đồng. Thay vì tập trung chủ yếu vào các hoạt động cấp trung ương, nên khuyến khích các địa phương, khu dân cư, trường học, doanh nghiệp tổ chức những hoạt động mang đậm bản sắc riêng. Đó có thể là các cuộc thi tìm hiểu lịch sử địa phương, các ngày hội đọc sách, liên hoan văn nghệ quần chúng, triển lãm làng nghề, trình diễn di sản, không gian văn hóa dân gian hay các hoạt động trải nghiệm dành cho thanh thiếu niên. Khi người dân được trực tiếp tham gia, văn hóa mới thực sự sống trong cộng đồng.
Một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là đưa Ngày Văn hóa Việt Nam đến gần hơn với thế hệ trẻ. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ công nghệ số, thanh thiếu niên đang tiếp nhận lượng thông tin khổng lồ từ khắp nơi trên thế giới. Đây là cơ hội nhưng cũng là thách thức đối với việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Vì vậy, các hoạt động nhân Ngày Văn hóa Việt Nam cần được thiết kế theo ngôn ngữ và phương thức mà giới trẻ yêu thích. Các sản phẩm truyền thông số, video ngắn, triển lãm tương tác, trò chơi giáo dục về lịch sử và di sản, các chiến dịch sáng tạo trên mạng xã hội có thể tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ hơn nhiều so với những hình thức tuyên truyền truyền thống.
Bên cạnh đó, cần coi đây là dịp để thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa đọc. Trong thời đại số, đọc sách không chỉ là nhu cầu học tập mà còn là nền tảng hình thành tư duy độc lập và chiều sâu văn hóa của mỗi cá nhân. Nếu mỗi năm, Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với một phong trào đọc sách rộng khắp trong trường học, cơ quan, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư thì tác động xã hội sẽ vô cùng lớn lao.
Một nội dung khác cần được chú trọng là tôn vinh những người đang âm thầm gìn giữ các giá trị văn hóa dân tộc. Đó là các nghệ nhân dân gian, những người lưu giữ làn điệu dân ca, những người làm nghề thủ công truyền thống, những cán bộ văn hóa cơ sở, những nhà nghiên cứu, nhà giáo và văn nghệ sĩ tận tâm với nghề. Họ chính là những “người gác đền” của văn hóa Việt Nam. Sự ghi nhận và tôn vinh kịp thời không chỉ là sự tri ân mà còn góp phần truyền cảm hứng cho xã hội.
Đặc biệt, Ngày Văn hóa Việt Nam cần trở thành động lực thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Việt Nam sở hữu kho tàng di sản phong phú, nền ẩm thực đặc sắc, hệ thống làng nghề truyền thống đa dạng và nguồn lực sáng tạo dồi dào. Đây là những lợi thế rất lớn để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, từ du lịch, điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, thiết kế đến nội dung số. Nếu biết khai thác hiệu quả, văn hóa không chỉ là giá trị tinh thần mà còn trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng, đóng góp vào tăng trưởng và nâng cao vị thế quốc gia.
Một điểm đáng kỳ vọng trong Kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026-2030 là việc đẩy mạnh quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới. Trong thời đại cạnh tranh bằng sức mạnh mềm, hình ảnh quốc gia ngày càng được định hình bởi những giá trị văn hóa. Ngày Văn hóa Việt Nam cần trở thành cơ hội để bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về lịch sử, con người và bản sắc Việt Nam. Mỗi chương trình nghệ thuật, mỗi sản phẩm văn hóa, mỗi hoạt động giao lưu quốc tế đều có thể trở thành một “đại sứ” giới thiệu Việt Nam với thế giới.
Suy cho cùng, mục tiêu cao nhất của Ngày Văn hóa Việt Nam không phải là tổ chức thêm một sự kiện mà là khơi dậy tình yêu văn hóa trong mỗi con người Việt Nam. Khi mỗi gia đình coi trọng gia phong, khi mỗi học sinh tự hào về lịch sử dân tộc, khi mỗi doanh nghiệp xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh, khi mỗi cộng đồng biết gìn giữ di sản của mình, khi những giá trị tốt đẹp được lan tỏa trong đời sống hằng ngày khi ấy văn hóa mới thực sự trở thành sức mạnh nội sinh của đất nước.
Việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam mở ra một cơ hội lớn để tạo dựng một phong trào văn hóa sâu rộng trong toàn xã hội. Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và đặc biệt là sự hưởng ứng của nhân dân, ngày 24/11 hoàn toàn có thể trở thành một dấu mốc đáng mong đợi mỗi năm, một ngày hội của lòng tự hào dân tộc, của khát vọng phát triển và của niềm tin vào sức mạnh trường tồn của văn hóa Việt Nam. Đó không chỉ là mong muốn của những người làm văn hóa mà còn là kỳ vọng chung của toàn xã hội trên hành trình xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc.
Hoặc