“Đợi lương cao rồi tiết kiệm” - Một cách nói khác của “không bao giờ tiết kiệm”!

Nhắc đến chuyện tiết kiệm, không ít người sẽ có chung một suy nghĩ: “Đợi lương cao rồi tính”. Nghe qua thì có hợp lý, vì nếu thu nhập chưa dư dả, đủ sống đã là may chứ nói gì đến chuyện dành dụm. Nhưng thực tế cho thấy càng trì hoãn việc tiết kiệm đến khi “đủ điều kiện”, khả năng tích lũy lại càng xa vời. Không ít người tăng lương qua nhiều năm nhưng tài khoản vẫn gần như bằng 0.

Bởi vấn đề không nằm ở con số thu nhập, mà ở cách nhìn nhận và thói quen tài chính hình thành từ sớm.

Khi còn thu nhập thấp, một bữa ăn đơn giản hay một chiếc điện thoại tầm trung là đủ. Nhưng khi lương cao hơn, nhu cầu cũng “tự nhiên” thay đổi: Ăn ngon hơn, thuê nhà đẹp hơn, mua sắm nhiều hơn,...

Ảnh minh họa

Nếu không có thói quen tiết kiệm từ trước, phần tăng thêm của thu nhập rất dễ bị các nhu cầu chi tiêu mới phát sinh “ngốn sạch”. Khi đó, dù lương có gấp đôi, số tiền dư ra vẫn không khác trước là bao.

Thói quen tài chính không phải thứ tự nhiên xuất hiện khi có nhiều tiền hơn. Nếu đã quen với việc tiêu hết rồi mới nghĩ đến tiết kiệm, thì khi lương cao hơn, mô hình này vẫn lặp lại. Con người có xu hướng giữ nguyên hành vi quen thuộc, trừ khi chủ động thay đổi. Vì vậy, chờ đến khi có nhiều tiền mới bắt đầu tiết kiệm thực chất là đang trì hoãn việc xây dựng một kỹ năng quan trọng. Và một khi kỹ năng đó không tồn tại, thu nhập cao cũng khó tạo ra khác biệt.

Nhiều người tin rằng chỉ cần đạt đến một mức thu nhập nhất định là sẽ bắt đầu tiết kiệm. Nhưng trên thực tế, “mức đủ” đó liên tục bị đẩy xa hơn. Khi đạt 10 triệu, mục tiêu có thể là 15 triệu. Khi đạt 15 triệu, lại thấy cần 20 triệu để “dễ thở” hơn. Vòng lặp này khiến việc tiết kiệm bị trì hoãn vô thời hạn. Không phải vì không có khả năng, mà vì tiêu chuẩn về “đủ” luôn thay đổi theo hoàn cảnh.

Tiết kiệm không chỉ là chuyện giữ tiền, mà còn là cách tận dụng thời gian để tạo ra giá trị lớn hơn. Bắt đầu sớm dù với số tiền nhỏ vẫn có lợi thế tích lũy theo thời gian, đặc biệt nếu biết kết hợp với các hình thức đầu tư phù hợp. Ngược lại, đợi đến khi thu nhập cao mới bắt đầu đồng nghĩa với việc đánh mất nhiều năm có thể tích lũy. Khoảng thời gian đó không thể lấy lại, và số tiền cần bỏ ra sau này để “đuổi kịp” sẽ lớn hơn rất nhiều.

Một rào cản phổ biến là suy nghĩ rằng tiết kiệm chỉ có ý nghĩa khi số tiền đủ lớn. Vì vậy, những khoản nhỏ như vài trăm ngàn mỗi tháng thường bị xem là “chẳng đáng để dành”. Tuy nhiên, chính những khoản nhỏ này lại là nền tảng để hình thành kỷ luật tài chính.

Ảnh minh họa

Khi quen với việc bỏ ra một phần thu nhập, dù ít, não bộ dần chấp nhận rằng tiết kiệm là điều bình thường. Ngược lại, nếu luôn đợi số tiền “đáng kể”, thói quen này sẽ không bao giờ được thiết lập.

Nhiều người cho rằng tiết kiệm phụ thuộc vào khả năng tài chính, nhưng thực chất nó phụ thuộc nhiều hơn vào thói quen. Có những người thu nhập không quá cao vẫn duy trì được khoản tiết kiệm đều đặn, trong khi người lương cao lại không giữ được tiền. Sự khác biệt nằm ở việc có ưu tiên tiết kiệm ngay từ đầu hay không. Khi coi tiết kiệm là một phần bắt buộc của thu nhập, con số ít hay nhiều chỉ là vấn đề thứ yếu.

Càng để lâu, việc bắt đầu tiết kiệm càng trở nên nặng nề về mặt tâm lý. Khi đã quen với việc tiêu hết thu nhập trong nhiều năm, việc cắt giảm để dành ra một khoản sẽ gây cảm giác “thiếu hụt”. Ngược lại, nếu bắt đầu từ sớm với tỷ lệ nhỏ, cơ thể và tâm lý sẽ thích nghi dần. Sự thay đổi khi đó nhẹ nhàng hơn rất nhiều so với việc cố gắng điều chỉnh đột ngột ở giai đoạn sau.

Tiết kiệm không phải là phần dư ra sau chi tiêu, mà là một lựa chọn cần được ưu tiên ngay từ đầu. Đợi đến khi lương cao mới tiết kiệm nghe có vẻ hợp lý, nhưng thực chất lại là cách nhanh nhất để không bao giờ bắt đầu. Một khoản nhỏ, đều đặn và nhất quán thường có giá trị hơn nhiều so với những kế hoạch lớn nhưng luôn bị trì hoãn.