Trường THCS & THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa (TP.HCM) từ lâu đã nổi tiếng với tỷ lệ chọi gắt gao và đề thi khảo sát năng lực toàn diện ở mức độ khó. Chính vì vậy, không ít phụ huynh mặc định, muốn "chen" được 1 suất vào trường, nhất định phải cho con theo học các lớp ôn luyện từ rất sớm.
Tuy nhiên, câu chuyện của chị Bích Ngọc (TP.HCM) - bà mẹ có con trai vừa trúng tuyển vào trường năm học này đã mang đến một góc nhìn hoàn toàn khác.
Vượt qua những lời lo lắng của giáo viên rằng "chưa từng thấy học sinh nào không đi học thêm mà đỗ", chị đã cùng con kiên trì theo đuổi lộ trình tự học suốt nhiều năm. Gia đình đã chuẩn bị kế hoạch từ sớm để con vừa có thời gian ôn tập, vừa duy trì việc giải trí.
Trường THCS & THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa (TP.HCM) từ lâu đã nổi tiếng với tỷ lệ chọi gắt gao và đề thi khảo sát năng lực toàn diện ở mức độ khó.
Vì sao quyết định không cho con đi học thêm?
Bà mẹ cho biết, khi bước vào lớp 5, con trai chị đã có một số lợi thế nhất định.
Ở môn Tiếng Anh, từ học kỳ II lớp 3, con đã đạt chứng chỉ B2 PET, vì vậy gia đình quyết định không dành thời gian luyện thi môn này. Việc đọc sách tiếng Anh nhiều năm cũng giúp em tích lũy khá nhiều kiến thức khoa học tự nhiên và khoa học xã hội bằng tiếng Anh.
Bản thân chị học tốt Toán nên tự tin có thể đồng hành cùng con. Chị từng có kinh nghiệm kèm cô con gái lớn ôn thi Trần Đại Nghĩa 12 năm trước nên hiểu cấu trúc đề cũng như cách ôn luyện.
Trong khi đó, môn Tiếng Việt lại là điểm yếu vì con ít đọc sách tiếng Việt, vốn từ hạn chế, khả năng diễn đạt chưa tốt. Lịch sử và Địa lý Việt Nam cũng chưa phải thế mạnh do trước đó con chủ yếu tiếp cận tài liệu tiếng Anh.
Nếu cho con đi học thêm tại các trung tâm lớn, con bắt buộc phải học môn tiếng Anh gây lãng phí thời gian của con và tốn tiền bố mẹ. Nếu cho học luyện riêng 2 môn Văn, Toán, con mất tổng cộng 3 buổi học thêm, phải cắt giảm thời gian thể thao, điều mà cả mẹ và con đều không muốn.
Cuối cùng, gia đình quyết định chọn phương án tự ôn.
Bà mẹ đã đồng hành cùng con ra sao?
Xây nền Toán từ lớp 1
Quá trình chuẩn bị của nam sinh này không bắt đầu từ lớp 5 mà được thực hiện từ rất sớm. Mỗi kỳ nghỉ hè từ lớp 1 đến lớp 4, con đều tự đọc và làm trước toàn bộ sách giáo khoa Toán của năm học mới. Buổi tối, mẹ sẽ kiểm tra lại toàn bộ bài làm. Nhờ vậy, khi bước vào năm học mới, con trai chị đã học xong sách giáo khoa ít nhất hai lần.
Song song với đó, con:
Làm Toán trên ứng dụng IXL để vừa học Toán vừa làm quen với thuật ngữ tiếng Anh. Khai thác thêm các nội dung Language Arts, Science, Social Studies trên cùng nền tảng. Học bộ sách Đánh thức tài năng toán học của Terry Chew theo đúng độ tuổi. Chơi các trò chơi Toán học trên những website như Prodigy. Làm thêm các đề Toán tư duy Kangaroo, SASMO...
Sau khi hoàn thành chương trình sách giáo khoa lớp 5 trong hè, gia đình mới bắt đầu bước vào giai đoạn ôn thi. Chị đầu tư tài khoản Math X gói ôn thi trường chất lượng cao (CLC) để con tự xem video bài giảng của thầy, kết hợp làm bài tập trong sách Archimedes. Phương pháp học của hai mẹ con là "cuốn chiếu": cứ sau 3-4 chuyên đề, hai mẹ con sẽ quay lại làm những dạng bài đã học nhằm kiểm tra xem kiến thức nào còn nhớ, kiến thức nào đã quên. Ngoài ra, người mẹ còn cho con luyện thêm với bộ sách Archimedes Toán lớp 5 để củng cố kiến thức.
Chị còn cho con luyện thêm với bộ sách Archimedes Toán lớp 5 để củng cố kiến thức.
Một kinh nghiệm khác được chị chia sẻ là thường xuyên theo dõi các giáo viên luyện thi trên mạng xã hội để lưu lại những bài tập, đề thi được chia sẻ miễn phí, tạo thành một "kho tài liệu" phục vụ giai đoạn ôn tập cuối.
Khoảng 2 tháng trước kỳ thi, con bắt đầu giải đề các năm trước và đề của các trường chất lượng cao để luyện kỹ năng làm bài, phân bổ thời gian.
Gia đình không ôn theo cảm tính mà thường xuyên cho con tham gia các bài kiểm tra thử. Giữa học kỳ I, con làm bài đánh giá đầu vào tại một trung tâm luyện thi và đạt 85 điểm, đúng với những gì gia đình dự đoán về điểm mạnh - điểm yếu. Đầu năm 2026, con tiếp tục tham gia một kỳ thi mô phỏng để làm quen với cấu trúc đề, áp lực phòng thi và cách phân chia thời gian. Kết quả đạt 87,5 điểm. Đến tháng 4/2026, con tham gia thêm một bài đánh giá khác và tiếp tục có thêm nguồn tài liệu ôn tập.
Theo người mẹ, những lần kiểm tra này không phải để chạy theo thành tích mà để đánh giá xem phương pháp tự học có đang đi đúng hướng hay không.
Điều đáng chú ý là lịch học của nam sinh không quá dày đặc. Sau giờ học trên trường, em vẫn dành khoảng 2 tiếng để chơi hoặc tập thể thao, đến khoảng 19h30 mới về nhà. Buổi tối, thời gian học chỉ kéo dài từ 20h45 đến 21h30. Cuối tuần học khoảng 2 giờ/ngày. Theo người mẹ, việc duy trì vận động giúp con có tinh thần thoải mái và học tập hiệu quả hơn.
Môn Văn: Chấp nhận là điểm yếu
Khác với Toán, người mẹ thừa nhận bản thân không đủ khả năng kèm môn Văn. Ban đầu, con cũng không muốn học thêm môn này. Sau đó, chính con chủ động xin học online theo giới thiệu của một người bạn từng đỗ Trần Đại Nghĩa. Gia đình xác định ngay từ đầu sẽ dùng Toán và Tiếng Anh để "gánh điểm", còn Văn chỉ cố gắng cải thiện trong khả năng. Sau kỳ thi, người mẹ ước tính điểm Văn của con chỉ khoảng 10-10,5 điểm, thấp hơn nhiều so với hai môn còn lại.
Học Khoa học tự nhiên, xã hội bằng... tiếng Anh
Một điểm đặc biệt trong cách học của cậu bé là nhiều năm liền tiếp cận kiến thức khoa học thông qua tiếng Anh. Con thường xuyên xem National Geographic, CBBC, đọc bộ Horrible Science, Horrible Histories... Để bổ sung đúng kiến thức theo yêu cầu của kỳ thi, con học thêm chương trình Science Cambridge và các bài học trực tuyến phù hợp với chương trình phổ thông.
Học Lịch sử bằng truyện
Với Lịch sử Việt Nam, gia đình lựa chọn học trên kênh EZ sử và bộ "Sử ta chuyện xưa kể lại" của Nhà xuất bản Kim Đồng. Theo người mẹ, bộ sách giúp trẻ tiếp cận lịch sử theo hình thức kể chuyện nên dễ nhớ hơn. Do sách có nhiều từ Hán Việt và thuật ngữ lịch sử, chị còn tham khảo tài liệu tóm tắt lại các mốc thời gian, nhân vật lịch sử dựa trên các câu hỏi trắc nghiệm tham khảo để con dễ dàng tiếp thu.
Riêng Địa lý và phần lịch sử còn lại, con học theo sách giáo khoa kết hợp các ứng dụng học tập.
Bí quyết học tiếng Anh: "Tắm ngôn ngữ"
Người mẹ cho biết, chị nhận thấy cách học ngoại ngữ tốt nhất là có môi trường ngoại ngữ nên từ nhỏ đã ccon học mầm non tại một "child care club" có nói Tiếng Anh, kết hợp với cho con xem ít và nghe "rất nhiều" ở nhà qua CBeebies, Storynory, Little Fox, Audio kèm theo của các bộ sách truyện tiếng Anh…
Con 5 tuổi, nhận thấy con bắt đầu quan tâm tới việc đọc chữ, bên cạnh duy trì nghe, chịmua thêm app Razkid để con hỗ trợ con học đọc bên cạnh các bộ sách học đọc của Usbone, Ladybug, Oxford… Con tiến bộ rất nhanh.
Razkid đồng hành với con đến lớp 3 thì chị chuyển qua dùng A3K (hiện vẫn đang sử dụng). Lúc này, đọc và nghe tiếng Anh đã trở thành nhu cầu của con (hàng xóm gọi con là cậu bé radio vì lúc nào con cũng mang theo cái loa bên người), chị chỉ còn việc sưu tầm các đầu sách và audio cho con.
Tranh thủ giai đoạn con còn nhỏ, chưa có sở thích rõ ràng, bên cạnh mua sách truyện, chị cho con đọc, nghe, xem các kiến thức khoa học tự nhiên xã hội trên CBBC, National Geographic … các loại sách nonfiction.
Lớp 1 con đã có thể đọc được Harry Potter. Chính sự tích lũy tự nhiên này đã giúp con đạt điểm tối đa phần Nghe và Đọc trong kỳ thi PET (164/170 điểm) từ lớp 3 mà không cần học trước các cấu trúc thì thời phức tạp.
"Mình tin rằng, với 5-6h nghe tiếng Anh mỗi ngày, dù không học mẫu giáo ở trường nói tiếng Anh thì khả năng của con cũng sẽ đạt như hiện tại. Mình đã thấy rất nhiều bé như vậy xung quanh mình. Con càng bé thì cách học tiếng Anh kiểu "tắm ngôn ngữ" này càng có hiệu quả", bà mẹ chia sẻ.
Điều khiến người mẹ tiếc nuối nhất là con biết đọc tiếng Anh trước tiếng Việt nên rất mê sách tiếng Anh nhưng lại không hứng thú với sách tiếng Việt.
Để bảo đảm bổ sung đầy đủ kiến thức thi TĐN, dựa trên nền tảng sách Science Cambride 6, bà mẹ này cho con tìm thêm trên Youtube và học thêm trên website thenational.academy, dạy đủ các môn từ lớp 1 đến 12.
Nhìn lại hành trình đã qua, bà mẹ thừa nhận trẻ con độ tuổi này đa số đều ham chơi, và cuộc chiến tự học không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng. Những cuộc tranh luận căng thẳng giữa hai mẹ con vẫn diễn ra đều đặn mỗi tháng đôi ba lần. Nhưng trên hết, sự đồng hành, thấu hiểu và phương pháp "vừa cứng vừa mềm", kiên nhẫn của người mẹ đã giúp con giữ được ngọn lửa quyết tâm để không thua kém chị gái.
Người mẹ nhấn mạnh, không phải gia đình nào cũng nên chọn con đường tự học bởi mỗi đứa trẻ đều có những tố chất và điều kiện gia đình khác nhau để "liệu cơm gắp mắm". Tuy nhiên, nếu cha mẹ có sự định hướng đúng đắn, chuẩn bị kỹ càng và chấp nhận đánh đổi thời gian, công sức để đồng hành, thì việc tự học tại nhà hoàn toàn có thể giúp con trẻ chinh phục được những mục tiêu học tập cao nhất.
Bên cạnh đó, phụ huynh cần xác định đúng năng lực của con để lựa chọn mục tiêu phù hợp, thay vì áp dụng máy móc kinh nghiệm của người khác.
Hoặc