Trong làng nghệ thuật Việt Nam có 2 NSND cùng tên Nguyễn Xuân Bắc. Một người là gương mặt quen thuộc với khán giả qua các vở kịch và chương trình Táo Quân. Người kia lại dành trọn tâm huyết cho âm nhạc dân tộc và công tác giáo dục trong môi trường quân đội.
NSND Xuân Bắc - Cục trưởng từ sân khấu kịch và tiếng cười
NSND Xuân Bắc tên thật là Nguyễn Xuân Bắc, sinh ngày 21/8/1976 tại Việt Trì, Phú Thọ, trong gia đình không có truyền thống nghệ thuật. Nhà có 5 anh em gồm 4 trai và 1 gái, trong đó chỉ mình anh theo nghiệp diễn.
Năm 18 tuổi, anh đỗ 4 trường đại học, trong đó có Đại học Văn hóa Hà Nội với thành tích Á khoa. Cuối cùng Xuân Bắc chọn học tại Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội. Tốt nghiệp năm 1998, anh về công tác tại Nhà hát Kịch Việt Nam và gắn bó lâu dài với đơn vị này.
Vai Núi trong bộ phim truyền hình Sóng ở đáy sông năm 2000 giúp tên tuổi anh đến gần hơn với công chúng. Hình ảnh chàng trai hiền lành nhưng gai góc, trải qua nhiều nghịch cảnh để lại ấn tượng mạnh. Sau đó, Xuân Bắc trở thành gương mặt quen thuộc qua các chương trình hài chính luận Gặp nhau cuối tuần, Gặp nhau cuối năm.
NSND Xuân Bắc gắn bó nhiều năm với vai Nam Tào trong chương trình "Gặp nhau cuối năm".
Đặc biệt, vai Nam Tào trong Táo quân giúp anh ghi dấu ấn bằng nét diễn duyên dáng, dí dỏm và linh hoạt. Anh còn dẫn nhiều gameshow ăn khách như Đuổi hình bắt chữ, Vua tiếng Việt và Ơn giời cậu đây rồi. Đồng thời, anh tham gia các hoạt động cộng đồng và từng làm Đại sứ thiện chí của UNICEF về nước sạch và vệ sinh môi trường.
Song song với diễn xuất, Xuân Bắc từng đảm nhận nhiều vị trí quản lý. Năm 2011 anh tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Nghệ thuật học và sau đó tiếp tục học thêm ngành đạo diễn. Năm 2016, Xuân Bắc được phong Nghệ sĩ Ưu tú và bổ nhiệm Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam. Tháng 1/2021 anh giữ chức Giám đốc nhà hát.
NSND Xuân Bắc khi là Cục trưởng Cục NTBD.
Năm 2022 anh được trao Huân chương Lao động hạng Ba. Cuối năm 2023 Xuân Bắc chính thức trở thành NSND theo quyết định của Chủ tịch nước. Ngày 30/10/2024, anh được bổ nhiệm làm Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn.
Đến tháng 6/2025, tại Đại hội Đảng bộ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lần thứ I nhiệm kỳ 2025-2030, Xuân Bắc được chỉ định tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ Bộ. Trong thời gian gần đây, với tư cách Cục trưởng, Xuân Bắc đã chỉ đạo công tác chuẩn bị chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026 tại SVĐ Mỹ Đình. Nhiều ca sĩ và nghệ sĩ sẵn sàng điều chỉnh lịch trình cá nhân để tham gia mà không đặt vấn đề thù lao.
Ngoài sự nghiệp, Xuân Bắc đã kết hôn và có 3 con trai. Con trai thứ hai Bi Béo (Nguyễn Nhật Võ Nguyên, sinh năm 2009) được nhiều khán giả yêu mến qua các chương trình thực tế. Anh vẫn duy trì mối quan hệ thân thiết với các đồng nghiệp lâu năm như NSND Tự Long và NSND Công Lý.
NSND Xuân Bắc trong "Gặp nhau cuối năm":
Đại tá, tiến sĩ, NSND Nguyễn Xuân Bắc - Người giữ gìn âm nhạc dân tộc trong quân đội
Đại tá, Tiến sĩ, NSND Nguyễn Xuân Bắc sinh năm 1975 tại Quốc Oai, Hà Nội, lớn lên tại Nghệ An trong gia đình có truyền thống nghệ thuật. Mẹ anh từng là giọng ca đội văn nghệ Trường Sơn còn bố công tác tại Trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật Nghệ Tĩnh.
Từ nhỏ Xuân Bắc bộc lộ năng khiếu âm nhạc dân tộc và được thầy Võ Xuân Thành phát hiện, dìu dắt. Năm 1990 anh học nâng cao đàn nguyệt, trống dân tộc, sáng tác và chỉ huy tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Năm 1999, Xuân Bắc cho ra đời tác phẩm đầu tay Giao hưởng thơ Ngày về. Hai năm sau, tác phẩm Tiếng vọng đoạt giải Nhì tại Giải thưởng thường niên của Hội Nhạc sĩ Việt Nam.
Với vai trò nhạc sĩ, chỉ huy và đạo diễn âm nhạc, anh dàn dựng nhiều chương trình đạt huy chương. Có thể kể đến Hào khí Bạch Đằng của Đoàn Văn công Quân khu 3 (Huy chương Bạc Hội diễn toàn quân 2008), Hào khí non sông của Đoàn Nghệ thuật Sao Biển (Huy chương Vàng Hội diễn toàn quốc 2009), Khí phách dời đô của Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội (Huy chương Vàng Hội diễn các trường Văn hóa nghệ thuật toàn quốc 2010).
Đại tá, NSND Nguyễn Xuân Bắc.
Xuân Bắc còn góp phần mang về nhiều Huy chương Vàng, Bạc cho các đơn vị như Nhà hát Chèo Việt Nam, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội và Đoàn văn công Bộ đội Biên phòng. Năm 2018, anh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành Văn hóa học với đề tài Đàn Broh của người Ê Đê tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. Công trình nghiên cứu này góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và phát huy giá trị nhạc cụ dân tộc Tây Nguyên.
Năm 2019, Xuân Bắc được phong NSND, trở thành một trong 3 cán bộ, giảng viên của Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội nhận danh hiệu này. Hiện anh mang quân hàm Đại tá, giữ chức Phó Hiệu trưởng nhà trường và từng đảm nhiệm Chủ nhiệm Khoa Nghệ thuật Dân tộc và Miền núi.
Trong năm 2025-2026, Xuân Bắc tiếp tục chỉ huy dàn nhạc trong các chương trình lớn như: Đất nước trọn niềm vui, Bài ca thống nhất nhân dịp kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước. Anh cũng chỉ huy chương trình Thanh âm dưới ánh mặt trời ra mắt Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội tại Nhà hát Hồ Gươm. Phong cách làm việc của Xuân Bắc hướng về chiều sâu, ít xuất hiện trước công chúng so với người cùng tên, tập trung vào giáo dục và bảo tồn bản sắc âm nhạc dân tộc trong môi trường quân đội.
Minh Phi
Ảnh: Tư liệu, video: VTV
Hoặc