Lễ hội Vật cầu nước làng Vân, phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh kéo dài trong 3 ngày từ 28 -30/5 (tức ngày 12-14 tháng Tư âm lịch), thu hút đông đảo nhân dân và du khách trong, ngoài tỉnh đến tham quan, trải nghiệm một trong những lễ hội dân gian độc đáo bậc nhất vùng Kinh Bắc.
Nghi thức độc đáo mang đậm dấu ấn văn hóa nông nghiệp
Điểm nhấn của lễ hội là các trận vật cầu nước diễn ra trên sới bùn rộng khoảng 200m² nằm ngay trước cửa Đền Vân. Trước giờ thi đấu, những phụ nữ trong trang phục truyền thống gánh nước từ sông Cầu đổ xuống sân, tạo nên lớp bùn mịn tượng trưng cho sự màu mỡ, sinh sôi của đồng đất quê hương.
Các quân cầu tranh tài quyết liệt trên sới bùn trong trận đấu mở màn Lễ hội Vật cầu nước làng Vân năm 2026.
Tham gia tranh cầu là 16 "quân cầu" - những trai làng khỏe mạnh, có phẩm chất đạo đức tốt, được tuyển chọn kỹ lưỡng và chia thành hai đội Giáp Thượng và Giáp Hạ. Theo tục lệ, trước ngày hội, các quân cầu phải thực hiện nhiều quy định kiêng kỵ nhằm giữ thân tâm thanh sạch trước khi bước vào sân thánh.
Sau nghi thức trình Thánh, quả cầu bằng gỗ mít nặng khoảng 20kg được đưa ra giữa sân trong tiếng trống hội dồn dập. Các quân cầu mình trần, đóng khố lao vào tranh cướp quyết liệt trên nền bùn lầy trơn trượt. Những pha nâng cầu, giằng co, cản phá đầy kịch tính cùng tiếng reo hò cổ vũ của khán giả đã tạo nên bầu không khí sôi động, hấp dẫn.
Các trận tranh cầu diễn ra với nhiều pha đấu sức quyết liệt, thể hiện tinh thần thượng võ, ý chí đoàn kết và sức mạnh cộng đồng của các quân cầu.
Theo quan niệm dân gian, quả cầu tượng trưng cho mặt trời - nguồn năng lượng của sự sống. Hành động tranh cầu thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Người dân địa phương cũng tin rằng việc được bùn đất từ sới vật bắn vào người sẽ mang lại may mắn, tài lộc và bình an trong năm mới.
Lễ hội Vật cầu nước làng Vân gắn liền với chiến công của Đức Thánh Tam Giang, mang ý nghĩa tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân đã có công hộ quốc, an dân, đồng thời tái hiện không khí mừng công, mừng chiến thắng của cha ông trong lịch sử.
16 quân cầu mình trần, đóng khố thi đấu sôi nổi, tái hiện nét đẹp văn hóa truyền thống được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Trải qua hàng trăm năm tồn tại và phát triển, lễ hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân Vân Hà. Đây không chỉ là trò chơi dân gian mang đậm tinh thần thượng võ mà còn là nơi cộng đồng gửi gắm những ước vọng về quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và quê hương ngày càng phát triển.
Phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Lễ hội Vật cầu nước làng Vân đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị đặc sắc của loại hình di sản dân gian độc đáo này.
Việc được ghi danh là niềm vinh dự, tự hào lớn lao của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Vân Hà, đồng thời đặt ra trách nhiệm trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản.
Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục nghiên cứu, sưu tầm, hoàn thiện hồ sơ tư liệu; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống; xây dựng hình ảnh Lễ hội Vật cầu nước làng Vân trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng của phường Vân Hà và tỉnh Bắc Ninh.
Quả cầu gỗ mít nặng khoảng 20kg được các quân cầu quyết tâm đưa về hố cầu của đội mình trong tiếng cổ vũ náo nhiệt của khán giả.
Lễ hội Vật cầu nước làng Vân thu hút đông đảo người dân và du khách đến theo dõi, trải nghiệm nét văn hóa dân gian độc đáo của vùng Kinh Bắc.
Lễ hội Vật cầu nước làng Vân là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mang đậm dấu ấn văn hóa và tín ngưỡng của cư dân vùng Kinh Bắc.
Những pha ngã lăn, giằng co quyết liệt của các quân cầu mang đến không khí sôi động, thu hút sự cổ vũ của đông đảo khán giả.
Các quân cầu thi đấu quyết liệt trên sới bùn, tạo nên nhiều pha tranh chấp hấp dẫn và đầy kịch tính tại Lễ hội Vật cầu nước làng Vân.
Những màn tranh cầu quyết liệt giữa hai đội Giáp Thượng và Giáp Hạ khiến sới vật luôn nóng lên bởi tiếng reo hò cổ vũ của người xem.
Trên nền bùn trơn trượt, các quân cầu liên tục tạo ra những pha xử lý đẹp mắt, thể hiện sức mạnh, sự khéo léo và tinh thần thượng võ.
Khán giả chăm chú theo dõi những pha tranh cầu kịch tính trên sới bùn truyền thống.
Các quân cầu vỡ òa cảm xúc ăn mừng sau khi đưa thành công quả cầu vào hố cầu của đội mình.
Khoảnh khắc quân cầu và khán giả hòa chung niềm vui chiến thắng, thể hiện tinh thần đoàn kết của lễ hội truyền thống làng Vân.
Hoặc