Phần lớn mọi người cho rằng tiểu đường chủ yếu liên quan đến ăn nhiều, béo phì và ít vận động. Tuy nhiên, một yếu tố rất phổ biến lại thường bị xem nhẹ: đồ uống có đường.
Tháng 1/2025, các nhà khoa học Đại học Harvard công bố nghiên cứu trên tạp chí Diabetologia cho thấy: uống nhiều đồ uống có đường hoặc đồ uống chứa chất tạo ngọt nhân tạo đều liên quan đến nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.
So với người hiếm khi uống, những người uống từ 2 ly đồ uống có đường mỗi ngày, tương đương khoảng 480ml, có nguy cơ mắc tiểu đường cao hơn 41%. Với đồ uống dùng chất tạo ngọt nhân tạo, mức tăng nguy cơ là 11% khi tiêu thụ từ 2 ly mỗi ngày.
Đáng chú ý, ngay cả khi người tham gia đạt mức vận động theo khuyến nghị, tức ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, việc uống nhiều đồ uống ngọt vẫn làm tăng nguy cơ. Ở nhóm này, nguy cơ tiểu đường vẫn cao hơn 22% với đồ uống có đường và 7% với đồ uống chứa chất tạo ngọt nhân tạo.
Nghiên cứu theo dõi hơn 190.000 người trong trung bình 15 năm, ghi nhận gần 20.000 ca tiểu đường type 2 mới. Kết quả cho thấy tập thể dục không thể triệt tiêu hoàn toàn tác động bất lợi từ việc tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống ngọt.
Vì sao đồ uống ngọt lại nguy hiểm?
Các chuyên gia nội tiết phân tích, đường bổ sung trong nước ngọt làm tăng nhanh đường huyết và insulin trong máu. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến tăng insulin mạn tính và đề kháng insulin, nền tảng sinh lý bệnh của đái tháo đường type 2.
Ngoài ra, nước ngọt có mật độ năng lượng cao nhưng lại không tạo cảm giác no rõ rệt. Người uống thường không giảm lượng thức ăn chính, dẫn đến tổng năng lượng nạp vào vượt quá nhu cầu, làm tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn chuyển hóa đường và mỡ.
Nhiều người chuyển sang nước ngọt không đường với hy vọng an toàn hơn. Tuy nhiên, “không đường” thường chỉ có nghĩa là không chứa sucrose hoặc glucose, mà thay bằng chất tạo ngọt nhân tạo.
Một số nghiên cứu cho thấy nếu tiêu thụ nhiều, chất tạo ngọt có thể ảnh hưởng đến độ nhạy của thụ thể insulin, đồng thời kích thích cảm giác thèm ăn theo cơ chế phản xạ vị ngọt. Kết quả là tổng năng lượng vẫn có thể vượt ngưỡng, và nguy cơ rối loạn chuyển hóa không hề biến mất.
Vì vậy, việc dùng nước ngọt không đường thay cho nước lọc trong thời gian dài cũng không phải giải pháp lý tưởng cho kiểm soát đường huyết.
Lựa chọn đồ uống nào tốt hơn?
Các chuyên gia khuyến nghị hai lựa chọn an toàn và bền vững hơn.
Thứ nhất là nước lọc. Đây vẫn là đồ uống tối ưu vì không chứa calo, không phụ gia, giúp duy trì cân bằng nội môi và hỗ trợ chuyển hóa. Nếu cảm thấy khó uống, có thể thêm vài lát chanh tươi hoặc lá bạc hà để tạo mùi vị nhẹ nhàng.
Thứ hai là trà nhạt. Nhiều nghiên cứu quan sát cho thấy uống trà điều độ có liên quan đến giảm nguy cơ tim mạch, đột quỵ và một số bệnh mạn tính. Tuy nhiên, không nên uống quá đặc và cần chú ý nhiệt độ pha để tránh kích thích dạ dày.
Trong bối cảnh tỷ lệ tiểu đường ngày càng gia tăng, việc giảm dần thói quen uống nước ngọt, dù có đường hay không đường, có thể là bước thay đổi nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn đối với sức khỏe chuyển hóa lâu dài.
Nguồn và ảnh: HK01
Hoặc