Bên cạnh rau xanh và hoa quả tươi, các loại thịt tươi sống luôn là nguồn cung cấp protein và dưỡng chất dồi dào cho cơ thể. Việc bổ sung đạm hợp lý giúp duy trì khối cơ, tăng cường sức đề kháng và bảo vệ sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, không phải loại thịt nào xuất hiện trên thị trường cũng lành mạnh. Tờ tin tức y tế uy tín Medicine Direct (Anh) đưa ra cảnh báo nghiêm khắc về một nhóm thực phẩm từ thịt cực kỳ phổ biến nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ tàn phá sức khỏe con người.
Ảnh minh họa
Đứng chung danh mục nguy hiểm với thuốc lá và amiăng
Nhóm thực phẩm được các chuyên gia y tế đặc biệt điểm tên chính là thịt chế biến sẵn (bao gồm xúc xích công nghiệp, thịt xông khói, dăm bông, lạp xưởng, giò chả pha tạp và thịt đóng hộp).
Năm 2015, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) trực thuộc WHO đã chính thức xếp thịt chế biến sẵn vào Nhóm 1 các chất gây ung thư cho người. Đây là nhóm phân loại dành cho những tác nhân có đầy đủ bằng chứng khoa học khẳng định chắc chắn khả năng gây bệnh, đứng chung mâm với thuốc lá, rượu bia, khói thuốc thụ động và amiăng.
Theo các chuyên gia độc chất học, để kéo dài thời hạn bảo quản, giữ màu hồng tươi bắt mắt và tạo hương vị thơm ngon, quá trình sản xuất thịt chế biến sẵn bắt buộc phải dùng đến phương pháp hun khói, ướp muối đậm đặc, cùng hàng loạt chất phụ gia chứa muối nitrat và nitrit. Khi đi vào dạ dày, các chất này phản ứng với axit dịch vị và protein để chuyển hóa thành nitrosamine, là hợp chất cực độc có khả năng phá hủy cấu trúc DNA, gây đột biến tế bào và kích hoạt sự hình thành của các khối u ác tính.
Ảnh minh họa
Mối nguy hại đặc biệt với hệ tiêu hóa và đại trực tràng
Bằng chứng dịch tễ học từ hàng loạt phân tích gộp quy mô lớn của IARC chỉ ra rằng thói quen tiêu thụ đều đặn 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày (tương đương khoảng 1 cây xúc xích lớn hoặc 2 lát thịt xông khói) làm tăng tới 18% nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.
Các nhà khoa học giải thích rằng hệ tiêu hóa, đặc biệt là đại trực tràng, phải tiếp nhận và xử lý trực tiếp các chất phụ gia độc hại, chất bảo quản và lượng muối natri quá tải. Quá trình tiêu hóa các loại thịt này sinh ra các gốc tự do và hợp chất N-nitroso gây tổn thương biểu mô ruột, dẫn đến viêm mạn tính, hình thành polyp và lâu dần tiến triển thành ung thư.
Thực tế tại nhiều quốc gia phát triển, nơi mức tiêu thụ xúc xích và thịt nguội cực kỳ phổ biến, tỷ lệ mắc các bệnh lý đường tiêu hóa và ung thư đại trực tràng luôn duy trì ở mức cao đáng báo động.
Ảnh minh họa
Bên cạnh đó, hàm lượng muối và chất bảo quản cao trong thịt chế biến sẵn cũng làm bào mòn lớp màng nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, gây viêm loét mạn tính và tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn tấn công, gián tiếp làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
Dù vậy, các bác sĩ khẳng định ung thư là kết quả tác động cộng dồn từ nhiều yếu tố như di truyền, môi trường và lối sống. Việc thỉnh thoảng ăn một vài miếng xúc xích hay thịt xông khói không thể gây bệnh ngay lập tức, mà nguy cơ chỉ bùng phát khi bạn dung nạp chúng liên tục với tần suất dày đặc trong thời gian dài.
Ăn thịt chế biến sẵn thế nào để bớt hại sức khỏe?
Nếu vẫn yêu thích sự tiện lợi và hương vị của các món ăn này, bạn có thể áp dụng các nguyên tắc chế biến và tiêu thụ sau để giảm thiểu tối đa lượng độc tố nạp vào cơ thể:
- Kiểm soát tần suất và đối tượng: Chỉ nên ăn tối đa 1 - 2 lần mỗi tháng với số lượng rất hạn chế. Tuyệt đối không cho trẻ em dưới 10 tuổi, người có tiền sử bệnh đại tràng, dạ dày hoặc cao huyết áp ăn thường xuyên. Ưu tiên thay thế bằng thịt lợn nạc, thịt gà, thịt bò tươi để bổ sung đạm an toàn.
Ảnh minh họa
- Luộc hoặc hấp sơ trước khi chế biến: Trước khi ăn hoặc chế biến tiếp, hãy luộc qua xúc xích hoặc thịt nguội trong nước sôi khoảng 2 - 3 phút rồi bỏ phần nước đó đi nhằm loại bỏ bớt lượng muối dư thừa, mỡ bão hòa và chất bảo quản bám trên bề mặt.
- Kết hợp thực phẩm giàu vitamin C: Khi ăn các món từ thịt chế biến, hãy bổ sung nhiều rau xanh tươi, cà chua, ớt chuông hoặc uống nước cam, chanh. Vitamin C là chất chống oxy hóa mạnh, có khả năng ức chế hiệu quả quá trình chuyển hóa nitrit thành nitrosamine trong dạ dày.
Ảnh minh họa
- Không chiên rán hoặc nướng ở nhiệt độ cao: Tránh chiên xúc xích, thịt xông khói cháy cạnh hoặc nướng trực tiếp trên than hồng. Nhiệt độ vượt quá 150 độ C sẽ thúc đẩy quá trình sản sinh amin dị vòng (HCA) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAH), làm gia tăng gấp nhiều lần nguy cơ gây ung thư.
Tổng hợp
Hoặc