Cây sung là hình ảnh khá quen thuộc trong sân vườn của nhiều gia đình Việt. Có nhà sở hữu cây sung đã trồng nhiều năm, thân lớn, tán rộng ngay trước cửa; cũng có gia đình chỉ trồng một cây nhỏ trong chậu để làm cảnh, tạo dáng bonsai hoặc đặt ở ban công, sân thượng. Chính vì cây sung có thể được trồng theo nhiều cách khác nhau nên khó có một công thức chăm sóc áp dụng giống hệt cho mọi nhà. Thay vào đó, gia đình nên nhìn vào kích thước cây, vị trí trồng và điều kiện thực tế xung quanh. Dưới đây là 5 điều đáng lưu ý.
1. Đừng chỉ nhìn cây lúc mới trồng, hãy tính đến lúc cây lớn
Một cây sung con đặt trong góc sân có thể trông khá gọn gàng, nhưng nếu được trồng trực tiếp xuống đất và sinh trưởng tốt, đây không còn là một cây cảnh nhỏ mãi mãi. Vì vậy, ngay từ lúc chọn vị trí, gia đình nên dành cho cây một khoảng không gian phù hợp thay vì trồng quá sát nhà chỉ vì thấy cây hiện tại còn bé. Với cây trồng ngoài sân, cần quan sát khoảng cách tới tường, hàng rào, cổng, lối đi và những hạng mục xung quanh. Khi cây lớn dần, tán cũng cần được theo dõi và cắt tỉa phù hợp để không gây vướng víu cho sinh hoạt. Còn với sung trồng chậu hoặc bonsai, vấn đề dễ kiểm soát hơn. Tuy nhiên, gia đình vẫn nên kiểm tra cây và chậu theo thời gian, tránh để một cây đã phát triển lớn nằm trong chiếc chậu quá nhỏ hoặc trở nên mất cân đối, dễ đổ khi có gió mạnh.
2. Cây trồng làm cảnh cũng cần một vị trí có ánh sáng phù hợp
Một lỗi khá dễ gặp với những cây sung nhỏ là chọn vị trí hoàn toàn dựa trên chuyện “đặt ở đâu nhìn đẹp”. Góc hiên, ban công hoặc khoảng sân có thể rất hợp với tổng thể ngôi nhà nhưng điều kiện ánh sáng tại đó cũng cần được tính đến. Đặc biệt với cây trong chậu, gia đình nên quan sát cây sau khi đặt ở vị trí mới thay vì cố định mãi ở một góc quá bí và thiếu ánh sáng. Cây lớn trồng ngoài sân thường ít gặp vấn đề này hơn, nhưng tán quá rậm cũng có thể được cắt tỉa phù hợp để cây thông thoáng hơn. Ngược lại, với cây đang quen ở nơi ít nắng, cũng không nên đột ngột chuyển ra vị trí nắng gay gắt trong thời gian dài. Nếu muốn thay đổi vị trí, nên cho cây có thời gian thích nghi dần với điều kiện ánh sáng mới.
3. Đừng tưới theo cảm tính, đặc biệt với cây sung nằm trong chậu
Thấy mặt đất khô một chút rồi tưới, sáng nào cũng tưới theo thói quen hoặc nghĩ cây càng lớn càng cần thật nhiều nước đều chưa phải cách chăm cây hợp lý. Nhu cầu nước còn thay đổi theo thời tiết, kích thước cây, loại đất và cách trồng. Với sung trồng trong chậu, một trong những điều quan trọng là khả năng thoát nước. Chậu cần có lỗ thoát phù hợp và gia đình nên hạn chế để nước đọng kéo dài ở phần đáy. Trước khi tưới, có thể kiểm tra tình trạng đất thay vì chỉ nhìn bề mặt hoặc tưới cố định theo lịch bất kể thời tiết. Cây trồng trực tiếp ngoài sân có không gian đất lớn hơn nhưng cũng không đồng nghĩa với việc có thể bỏ mặc. Những cây mới trồng, thời tiết khô nóng kéo dài hay những vị trí ít nhận được nước mưa vẫn cần được theo dõi để điều chỉnh lượng nước phù hợp.
4. Sung càng lớn, càng phải để ý đến cành tán quanh nhà
Đây là điều đặc biệt đáng chú ý với những gia đình có một cây sung lớn ngay trước cửa, cạnh sân hoặc gần khu vực thường xuyên có người qua lại. Theo thời gian, gia đình nên quan sát các cành khô, cành có dấu hiệu hư hỏng hoặc những nhánh phát triển quá dài về phía mái, cổng và lối đi. Sau những đợt mưa lớn, gió mạnh, việc kiểm tra lại tình trạng cây cũng cần thiết hơn, nhất là với cây lâu năm có kích thước lớn. Việc cắt những cành nhỏ ở vị trí dễ tiếp cận có thể khá đơn giản, nhưng với cành lớn, cành ở trên cao hoặc cây nằm gần đường dây điện thì không nên tự trèo lên xử lý nếu không có chuyên môn và thiết bị phù hợp. Khi đó, nhờ người có kinh nghiệm xử lý sẽ an toàn hơn. Với cây sung nhỏ, bonsai hoặc cây trồng chậu, việc cắt tỉa chủ yếu nhằm giữ kích thước và dáng cây. Dù vậy, gia đình cũng không nên để tán phát triển quá rậm hoặc mất cân đối so với chậu.
5. Đừng quên khoảng sân phía dưới cây
Chăm cây không chỉ là nhìn lên lá và cành. Với một cây sung lớn nằm ngay trong khu vực sinh hoạt, phần sân bên dưới cũng cần được để ý thường xuyên. Lá già và quả rụng xuống nền nếu để lâu có thể khiến khoảng sân trở nên bẩn, đặc biệt ở lối đi, bậc cửa hoặc khu vực để xe. Quả chín rụng cũng có thể thu hút côn trùng và một số loài động vật tìm thức ăn. Vì vậy, những gia đình có cây sung sai quả nên chủ động quét dọn thay vì chờ đến khi lá và quả tích tụ nhiều dưới gốc. Nếu cây trồng gần rãnh hoặc miệng thu nước, lá rụng cũng nên được dọn định kỳ để hạn chế tích tụ và cản trở đường thoát nước. Với sung nhỏ trong chậu, lượng lá và quả ít hơn nhưng vẫn nên dọn phần rụng, đồng thời giữ khu vực quanh chậu sạch sẽ.
Mỗi cây sung cần một cách chăm khác nhau
Một cây sung bonsai đặt gọn trên ban công rõ ràng không thể chăm sóc hoàn toàn giống cây sung đã cao lớn trước sân. Vì vậy, thay vì áp dụng máy móc một lịch tưới, cắt tỉa hay một vị trí trồng cho tất cả, gia đình nên căn cứ vào kích thước cây, trồng đất hay trồng chậu, điều kiện ánh sáng và khoảng cách với ngôi nhà.
Đặc biệt với cây sung lớn đã trồng lâu năm, việc quan sát cành tán và những thay đổi bất thường của cây còn liên quan trực tiếp đến sự thuận tiện, an toàn của khoảng sân. Còn với cây nhỏ, chú ý từ chậu, nước tưới đến vị trí đặt sẽ giúp việc chăm sóc nhẹ nhàng hơn. Sau cùng, dù cây sung lớn hay nhỏ, mục tiêu vẫn là để cây phát triển khỏe mạnh nhưng không gây bất tiện cho chính không gian sống của gia đình.
Hoặc