Giá đỗ là một trong những loại rau mầm khá dễ tự trồng tại nhà. Chỉ cần một ít đậu xanh cùng những dụng cụ đơn giản như rổ, hộp, lọ hoặc dụng cụ làm giá chuyên dụng, sau vài ngày gia đình đã có thể thu được một mẻ giá để chế biến thành nhiều món ăn quen thuộc. Cách làm không quá phức tạp, không cần nhiều diện tích nên ngay cả những gia đình sống ở chung cư cũng có thể tự trồng giá đỗ trong bếp hoặc một góc nhỏ trong nhà. Hơn nữa, khi tự làm, mọi người chủ động được từ khâu chọn đậu, nguồn nước cho đến quá trình chăm sóc. Đây cũng là lý do nhiều người có cảm giác yên tâm hơn khi sử dụng giá đỗ nhà trồng.
Tuy nhiên, tự trồng không có nghĩa là có thể bỏ qua vấn đề vệ sinh. Giá đỗ cần môi trường ẩm để hạt nảy mầm và phát triển, trong khi độ ẩm cũng tạo điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật phát triển nếu hạt, nước, dụng cụ hoặc tay người làm không sạch. Bởi vậy, nếu gia đình thường xuyên trồng giá đỗ tại nhà, đừng chỉ quan tâm làm thế nào để giá trắng, mập và nhanh thu hoạch. Từ cách chọn hạt đến cách ăn giá đỗ sau khi thu hoạch đều có những điều đáng lưu ý.
1. Bắt đầu bằng đậu xanh có nguồn gốc rõ ràng
Một mẻ giá đỗ tốt trước hết phải bắt đầu từ nguyên liệu phù hợp. Khi mua đậu xanh để làm giá, gia đình nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được bảo quản tốt. Những hạt có dấu hiệu ẩm mốc, đổi màu, mùi bất thường hoặc đã hư hỏng nên được loại bỏ trước khi ngâm. Không nên chỉ nhìn vào việc hạt to hay nhỏ rồi cho rằng đó là yếu tố quyết định chất lượng của mẻ giá. Quan trọng hơn là tình trạng của hạt và cách chúng đã được bảo quản trước khi đến tay người sử dụng. Đặc biệt, khi tự trồng giá đỗ để gia đình ăn, không nên tự ý cho thêm các loại hóa chất hoặc sản phẩm kích thích sinh trưởng không rõ nguồn gốc chỉ với mục đích khiến giá nhanh lớn, thân mập hoặc trắng đẹp hơn. Giá tự trồng có thể không đều tăm tắp như sản phẩm bán ngoài hàng, nhưng điều quan trọng hơn là gia đình kiểm soát được những gì đã sử dụng trong suốt quá trình trồng.
2. Đừng trồng mẻ mới ngay khi dụng cụ của mẻ cũ chưa được vệ sinh
Rổ, hộp nhựa, lọ thủy tinh hay dụng cụ làm giá chuyên dụng đều có thể được sử dụng nhiều lần. Tuy nhiên, sau mỗi lần thu hoạch, gia đình nên vệ sinh dụng cụ trước khi bắt đầu mẻ mới. Vỏ đậu, rễ, cặn bẩn hoặc phần giá bị hỏng còn mắc lại trong các khe nhỏ không nên để nguyên rồi tiếp tục cho hạt mới vào. Dụng cụ sau khi sử dụng cần được rửa sạch, để ráo và kiểm tra những vị trí dễ đọng cặn. Trong quá trình trồng cũng nên bảo đảm nước có thể thoát đi phù hợp, tránh tình trạng hạt và giá nằm trong nước tù đọng kéo dài. Một điểm nữa rất dễ nhận biết bằng mắt và mũi là tình trạng của mẻ giá. Nếu giá xuất hiện nhớt bất thường, mùi khó chịu, đổi màu hoặc có dấu hiệu hư hỏng, tốt nhất không nên vì tiếc công chăm vài ngày mà tiếp tục sử dụng.
3. Nước sạch và đôi tay sạch quan trọng không kém dụng cụ sạch
Trong vài ngày trồng giá đỗ, người làm có thể phải tiếp xúc với hạt và giá nhiều lần, từ ngâm đậu, cho đậu vào dụng cụ, tưới nước cho tới lúc thu hoạch. Vì vậy, vệ sinh tay trước khi thao tác là một bước nhỏ nhưng không nên bỏ qua. Nước dùng để ngâm, rửa và tưới giá cũng cần là nguồn nước sạch, an toàn cho sinh hoạt và chế biến thực phẩm. Không nên tận dụng nước đã qua sử dụng để tưới giá chỉ vì nghĩ rằng cây chỉ cần nước để phát triển. Bên cạnh đó, vị trí đặt dụng cụ trồng giá cũng đáng chú ý. Một góc sạch sẽ, tránh xa thùng rác, nơi sơ chế thịt cá sống hoặc những khu vực thường xuyên bị nước bẩn bắn vào sẽ phù hợp hơn. Và cũng đừng chỉ dựa vào vẻ ngoài để đánh giá độ an toàn. Một mẻ giá trắng, giòn, không có mùi lạ chưa đủ để khẳng định hoàn toàn không có vi sinh vật gây bệnh. Vì vậy, giữ vệ sinh từ đầu đến cuối vẫn quan trọng hơn việc chỉ rửa thật kỹ trước khi ăn.
4. Giá đỗ nhà trồng vẫn nên được nấu chín, nhất là khi nhà có người thuộc nhóm nguy cơ cao
Đây là lưu ý về sức khỏe rất đáng quan tâm nhưng dễ bị bỏ qua. Nhiều người thích giá đỗ sống vì giòn và mát, đặc biệt khi ăn cùng phở, bún, các món cuốn hoặc dùng làm rau ăn kèm. Tuy nhiên, giá đỗ thuộc nhóm rau mầm và quá trình nảy mầm diễn ra trong điều kiện ấm, ẩm. Đây cũng là môi trường thuận lợi để một số vi khuẩn gây bệnh phát triển nếu chúng đã có mặt từ hạt hoặc xâm nhập trong quá trình trồng. Việc rửa giá trước khi ăn là cần thiết nhưng không thể coi là biện pháp bảo đảm loại bỏ hoàn toàn mọi vi khuẩn có thể hiện diện.
Bởi vậy, lựa chọn thận trọng hơn cho bữa ăn gia đình là chế biến giá đỗ chín trước khi ăn. Có rất nhiều cách sử dụng mà vẫn giữ được độ ngon của giá như xào nhanh, nấu canh, cho vào món nước hoặc chế biến cùng các thực phẩm khác. Đặc biệt, với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người có sức đề kháng yếu, càng nên thận trọng với giá đỗ sống hoặc giá chỉ được làm nóng sơ qua. Một mẻ giá do chính tay mình trồng vẫn cần được xử lý như một loại thực phẩm tươi sống chứ không nên mặc định rằng nhà làm thì có thể ăn sống thoải mái.
5. Đừng ham một lần làm thật nhiều giá đỗ
Một ít đậu xanh sau khi nảy mầm có thể cho lượng giá lớn hơn nhiều so với hình dung ban đầu. Người mới trồng vì thế rất dễ ngâm quá nhiều, đến lúc thu hoạch cả gia đình ăn vài bữa vẫn chưa hết. Thay vì làm một mẻ thật lớn, gia đình nên bắt đầu với lượng vừa phải. Sau vài lần sẽ dễ ước lượng được bao nhiêu đậu là đủ cho nhu cầu của cả nhà. Cách này có hai lợi ích rõ ràng: giá được ăn khi còn tươi và gia đình không phải bảo quản một lượng lớn trong tủ lạnh quá lâu. Sau khi thu hoạch, nếu chưa sử dụng ngay, giá đỗ cần được bảo quản lạnh phù hợp. Trong thời gian bảo quản, nếu thấy giá chuyển màu, mềm nhũn, xuất hiện nhớt hoặc có mùi bất thường thì nên bỏ đi.
Trồng giá đỗ tại nhà, sạch phải bắt đầu từ cả quá trình
Tự trồng giá đỗ là một thói quen khá thú vị bởi chỉ sau vài ngày, từ những hạt đậu xanh nhỏ, gia đình đã có thêm một loại rau quen thuộc cho bữa ăn. Quan trọng hơn, người trồng được chủ động lựa chọn nguyên liệu, nguồn nước và cách chăm sóc. Nhưng cũng chính vì tự tay thực hiện toàn bộ quá trình, mọi người càng không nên mặc định rằng giá nhà trồng đương nhiên an toàn tuyệt đối.
Chọn đậu xanh có nguồn gốc rõ ràng, vệ sinh dụng cụ sau mỗi mẻ, dùng nước sạch, giữ tay sạch, trồng lượng vừa đủ và chú ý cách chế biến sau khi thu hoạch đều là những việc rất đơn giản. Nếu duy trì được những thói quen này, việc tự trồng giá đỗ tại nhà mới thực sự vừa tiện cho bữa ăn, vừa giúp gia đình chủ động hơn trong vấn đề an toàn thực phẩm.
*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo
Hoặc