Mỹ nhiều năm tìm cách loại các đối thủ khỏi hệ thống tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, dòng tiền từ những nước như Iran và Nga vẫn tiếp tục lưu chuyển, phần lớn nhờ các ngân hàng Trung Quốc, WSJ dẫn nguồn tin am hiểu hoạt động này cho biết.
Một ví dụ là Ngân hàng Thương mại Chiết Giang Chouzhou (ZCCB) tại miền đông Trung Quốc. Theo các cựu quan chức Mỹ và tài liệu mà WSJ tiếp cận, những năm gần đây, ZCCB trở thành kênh trung chuyển quan trọng cho các giao dịch tài chính của Nga và Iran. Các khoản tiền được sử dụng để mua hàng hóa Trung Quốc, trong đó có những mặt hàng có khả năng phục vụ mục đích quân sự.
ZCCB từng nằm trong diện theo dõi nội bộ của giới chức Mỹ dưới cả chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden và Tổng thống đương nhiệm Donald Trump. Tuy nhiên, Washington chưa áp đặt trừng phạt vì khó xác định liệu ngân hàng có biết nguồn gốc các khoản tiền hay không. Mỹ cũng lo ngại động thái này có thể làm căng thẳng quan hệ với Bắc Kinh hoặc gây xáo trộn hệ thống tài chính Trung Quốc.
Tháng 10/2025, Bộ Tài chính Mỹ cho biết các tài khoản ngân hàng Trung Quốc là nguồn trung chuyển chính của khoảng 5 tỷ USD mà các công ty bình phong của Iran luân chuyển trên toàn cầu trong năm trước đó.
ZCCB khẳng định tuân thủ luật pháp Trung Quốc và các quy định quốc tế về chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và quản lý rủi ro trừng phạt. Trung Quốc cũng tuyên bố tuân thủ luật pháp quốc tế trong giao thương với Nga và Iran, nhưng bác bỏ các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ.
Tài liệu của WSJ cho thấy doanh nghiệp Iran từng tìm cách chuyển tiền tới ZCCB thông qua mạng lưới ngân hàng ngầm do Tehran hậu thuẫn. Ngân hàng này cũng thường xuyên nhận thanh toán qua A7, mạng lưới lách trừng phạt của Nga mà Bộ Tài chính Mỹ xếp vào danh sách tổ chức tội phạm xuyên quốc gia.
Tuy nhiên, tài liệu chưa chứng minh ban lãnh đạo ZCCB biết các khoản tiền có liên quan đến những tổ chức bị trừng phạt hay không. Các giao dịch được che giấu qua nhiều lớp công ty bình phong và trung gian.
Các giao dịch qua mạng lưới trung gian
Một trường hợp được ghi nhận vào tháng 2/2025 liên quan đến Trading Company of the Kyrgyz Republic, công ty mà giới chức Mỹ mô tả là một trong hàng trăm doanh nghiệp bình phong thuộc mạng lưới A7. Công ty này đồng ý trả khoảng 1,5 triệu USD cho một nhà cung cấp Trung Quốc để mua 40.000 kg molybdenum trioxide. Hóa đơn cho biết hàng sẽ được vận chuyển bằng xe tải tới St. Petersburg, Nga.
Molybdenum trioxide được dùng để sản xuất hợp kim chịu nhiệt cao, có thể phục vụ chế tạo xe bọc thép và động cơ tên lửa. Hồ sơ cho thấy bên mua thanh toán thành 2 đợt vào tài khoản của nhà cung cấp tại ZCCB.
Các tài liệu nội bộ của A7 bị rò rỉ sau một vụ tấn công mạng ghi nhận khoảng 3.500 giao dịch. Theo nhà nghiên cứu độc lập Zachary Tvarozna, ZCCB là ngân hàng xuất hiện thường xuyên nhất với tư cách bên nhận tiền. Các giao dịch từ cuối năm 2024 đến giữa năm 2025 bao gồm mua ô tô, quần áo và thiết bị điện tử có khả năng phục vụ tác chiến bằng máy bay không người lái.
ZCCB cho biết đã mở cuộc điều tra nội bộ sau khi Mỹ áp đặt trừng phạt mới đối với A7 vào đầu tháng 10, nhưng không thể xác nhận các khoản tiền liên quan có nguồn gốc từ Nga hay không.
Một nhóm tài liệu khác cho thấy doanh nghiệp Iran cũng tìm cách thanh toán qua ZCCB. Tháng 12/2023, nhà sản xuất Saab Steel Development đồng ý trả hơn 101.297 USD để mua thép cuộn từ một nhà cung cấp ở Thượng Hải. Lô hàng được lên lịch được giao tới cảng Bandar Abbas của Iran.
Đến tháng 4/2024, Saab Steel chỉ thị cho Bank Tejarat, ngân hàng quốc doanh Iran, chuyển tiền vào tài khoản của nhà cung cấp tại ZCCB. Bank Tejarat sau đó đề nghị thực hiện giao dịch thông qua Sadaf Exchange, đơn vị đổi tiền mà Mỹ cáo buộc vận hành nhiều công ty bình phong để thay mặt Iran chuyển và nhận thanh toán.
WSJ không thể xác định khoản tiền cuối cùng có được chuyển tới ZCCB hay không. Ngân hàng Trung Quốc khẳng định chưa từng nhận tiền từ Sadaf Exchange. Mỹ đã trừng phạt Bank Tejarat từ tháng 1/2012 và Sadaf Exchange từ tháng 6/2024.
Theo Miad Maleki, cựu quan chức cấp cao Bộ Tài chính Mỹ, các khoản tiền thường đi qua nhiều lớp trung gian trước khi tới nơi nhận, khiến ngân hàng khó xác định nguồn gốc thực sự.
Thành lập năm 1987, ZCCB phát triển nhờ hoạt động xuất khẩu tại Yiwu, thành phố miền đông Trung Quốc có chợ bán buôn hàng hóa lớn. Giai đoạn 2018-2024, thị phần doanh thu từ thanh toán quốc tế tăng từ 2% lên gần 12% tổng doanh thu ngân hàng.
Theo các cựu quan chức Mỹ, Trung Quốc có tiền lệ để những ngân hàng nhỏ xử lý giao dịch với các quốc gia rủi ro cao như Nga và Iran, qua đó hạn chế nguy cơ các ngân hàng lớn bị ảnh hưởng nếu Washington áp đặt trừng phạt.
Phân tích của công ty tình báo tài chính TRM Labs cũng cho thấy hơn 900 tài khoản tại ngân hàng Trung Quốc là điểm đến của các khoản thanh toán liên quan đến Iran trong giai đoạn 2021 đến giữa năm 2025. Trong đó, khoảng 240 tài khoản thuộc ZCCB. Ngân hàng này bác bỏ dữ liệu trên, cho biết một số tài khoản được đề cập không thuộc về mình.
Theo WSJ
Hoặc