Một cảng hàng hoá ở Los Angeles. (Ảnh: Reuters)
Ngày 11/3, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết, cuộc điều tra về các hành vi thương mại không công bằng theo “Mục 301” (Section 301) của Đạo luật Thương mại có thể dẫn đến việc áp các mức thuế mới với Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mexico ngay trong mùa hè năm nay.
Các đối tác thương mại khác nằm trong diện điều tra về dư thừa công suất gồm Đài Loan (Trung Quốc), Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Campuchia, Singapore, Indonesia, Bangladesh, Thụy Sĩ và Na Uy. Canada - đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, không được nêu là mục tiêu của cuộc điều tra.
Ông Greer nói với các phóng viên trong cuộc họp trực tuyến: “Các cuộc điều tra này sẽ tập trung vào những nền kinh tế mà chúng tôi có bằng chứng cho thấy tồn tại tình trạng dư thừa công suất và sản xuất mang tính cơ cấu trong nhiều lĩnh vực sản xuất, ví dụ như thặng dư thương mại lớn và kéo dài hoặc công suất sản xuất không được sử dụng”.
Ông Greer cũng cho biết, Mỹ sẽ khởi động một cuộc điều tra khác theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, nhằm cấm nhập khẩu vào Mỹ các hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Cuộc điều tra này bao trùm hơn 60 quốc gia.
Mỹ trước đó đã siết chặt nhập khẩu tấm pin năng lượng mặt trời và một số hàng hóa khác từ khu vực Tân Cương (Trung Quốc) theo Đạo luật Ngăn chặn lao động cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ ký dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden. Cuộc điều tra mới có thể mở rộng biện pháp tương tự sang các quốc gia khác.
Ông Greer muốn các quốc gia khác cũng thực thi lệnh cấm đối với hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, tương tự quy định đã có trong luật thương mại của Mỹ.
Theo ông Greer, các cuộc điều tra theo Mục 301, bao gồm cả các biện pháp khắc phục được đề xuất, có thể hoàn tất trước khi các mức thuế tạm thời mới do Tổng thống Trump áp vào cuối tháng 2 hết hạn vào tháng 7.
Ngày 20/2 vừa qua, Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố các mức thuế đối ứng toàn cầu của Tổng thống Trump là bất hợp pháp. Để đáp trả, ông Trump đã áp mức thuế 10% lên các đối tác trong 150 ngày, dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại.
Những cuộc điều tra mới sẽ tạo thêm công cụ để chính quyền Tổng thống Trump khôi phục công cụ thuế quan với các đối tác thương mại, nhằm buộc họ tiếp tục đàm phán và thực hiện thỏa thuận thương mại đã đạt được với Mỹ.
Thông báo về việc mở các cuộc điều tra mới diễn ra trong bối cảnh đoàn quan chức Mỹ do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dẫn đầu chuẩn bị gặp phía Trung Quốc tại Paris trong tuần này, nhằm chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào cuối tháng 3.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump từng sử dụng cuộc điều tra dựa trên Mục 301 để áp thuế khoảng 25% với nhiều hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Công cụ pháp lý này được xem là khá vững chắc về mặt pháp lý và vượt qua nhiều thách thức tại tòa án.
Ông Greer cho biết, cuộc điều tra mới sẽ xem xét các hoạt động sản xuất “không gắn với nhu cầu thị trường”, dựa trên các khía cạnh: Thặng dư tài khoản vãng lai toàn cầu lớn, hỗ trợ của chính phủ, mức lương trong nước bị kìm hãm, hoạt động phi thương mại của doanh nghiệp nhà nước, tiêu chuẩn môi trường và lao động không đầy đủ, cho vay ưu đãi, chính sách tiền tệ hỗ trợ xuất khẩu.
Hoặc