Nằm giữa vùng núi phủ sương mù thuộc tỉnh Gunma, Nhật Bản, Nanmoku là một ngôi làng đang đối mặt với nguy cơ suy giảm dân số nghiêm trọng. Trong nỗ lực tìm kiếm sức sống mới cho cộng đồng, nơi đây vừa đón những vị khách đặc biệt đến từ Belén, một địa phương ven sông Amazon ở Peru.
Chuyến thăm có sự tham gia của thị trưởng Belén và hai nữ sinh trẻ. Trong hành trình khám phá Nanmoku, họ ghé thăm một cơ sở chăm sóc người cao tuổi, nơi những cụ già được hai cô gái chào hỏi bằng nụ cười thân thiện. Một số người tỏ ra ngạc nhiên trước những vị khách đến từ bên kia bán cầu.
"Từ khi đặt chân đến đây, tôi đã bắt đầu ngưỡng mộ mọi thứ ở nơi này", Wendy Sangama, 19 tuổi, chia sẻ với AFP sau chuyến tham quan Nhật Bản kéo dài một tuần.
Làng Nanmoku (Nhật Bản), với dân số chỉ khoảng 1.300 người, đang tìm kiếm cư dân mới nhằm vực dậy cộng đồng ngày càng già hóa - Ảnh: Rie Kikuchi/AFP.
Nữ sinh cho biết cô có thể hình dung bản thân sống và gắn bó lâu dài với ngôi làng miền núi này.
Nanmoku hiện có khoảng 1.300 cư dân, trong đó 70% từ 65 tuổi trở lên. Đây được xem là địa phương có dân số già nhất Nhật Bản. Một báo cáo của viện nghiên cứu năm 2014 từng xếp nơi này vào nhóm có nguy cơ biến mất cao nhất cả nước.
Dọc con phố chính chạy bên sông Nanmoku là những ngôi nhà và cửa hàng, trong đó không ít nơi đã bỏ trống. Vào cuối tuần mưa mà phóng viên AFP ghé thăm, khu vực này gần như vắng bóng người.
Chính quyền địa phương hy vọng thỏa thuận kết nghĩa với Belén, vốn nhằm thúc đẩy giao lưu văn hóa và kết nối người dân hai bên, có thể mở ra cơ hội thu hút người trẻ Peru đến định cư. Tuy nhiên, con đường để những người này có thể sinh sống hợp pháp tại Nhật Bản vẫn chưa được xác định rõ.
Ngôi làng mỗi năm có 60 người qua đời, chỉ 2-3 trẻ chào đời
Tình trạng già hóa và suy giảm dân số đang khiến Nanmoku đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhân lực để duy trì những hoạt động thiết yếu.
Mỗi năm, ngôi làng Nanmoku chỉ có 2-3 em bé chào đời - Ảnh: Rie Kikuchi/AFP
Thị trưởng Nanmoku Saijo Hasegawa cho biết làng cần mở rộng tầm nhìn, thu hút thêm cư dân mới, kể cả người nước ngoài, bất kể họ đến từ đâu. Nếu không có thêm người sinh sống, địa phương có thể đối mặt với tình huống ngay cả hệ thống giao thông công cộng cũng không thể tiếp tục hoạt động.
"Khoảng 60 người qua đời mỗi năm ở đây, trong khi chỉ có 2-3 em bé chào đời", ông Hasegawa nói.
Nanmoku từng triển khai nhiều sáng kiến nhằm thu hút người trẻ từ các địa phương khác của Nhật Bản, song kết quả không như kỳ vọng. Cơ hội việc làm khan hiếm, trong khi địa hình miền núi khiến diện tích đất canh tác bị hạn chế.
Tình cảnh của Nanmoku trái ngược với Belén, địa phương thuộc thành phố Iquitos ở vùng đông bắc Peru. Nơi đây có hơn 60.000 cư dân, với độ tuổi trung vị khoảng 27.
Belén được mệnh danh là "Venice của Mỹ Latinh", bởi nhiều ngôi nhà gỗ được dựng trên những cọc cao để thích ứng với tình trạng nước dâng theo mùa. Do nằm ở vùng Amazon xa xôi, người dân chỉ có thể đến đây bằng máy bay hoặc thuyền.
Tuy có dân số trẻ hơn nhiều so với Nanmoku, Belén lại phải đối mặt với những khó khăn kinh tế. Người dân chủ yếu dựa vào hoạt động buôn bán phi chính thức và nông nghiệp, với các loại cây trồng như sắn, lúa và ngô.
Thị trưởng Belén Lina Arista Lopez cho biết hoàn cảnh kinh tế khó khăn có thể khiến nhiều người trẻ muốn tìm đến những thành phố khác để sinh sống.
"Chúng tôi đang có một thực tế rất khó khăn ở Belén. Không có việc làm", bà nói với AFP.
Nanmoku là ngôi làng có dân số già nhất Nhật Bản - Ảnh: AFP
Ketsi Yahuarcani, 23 tuổi, một trong hai nữ sinh tham gia chuyến đi, mô tả trải nghiệm tại Nanmoku là "đáng kinh ngạc" bởi sự ấm áp mà cô cảm nhận được từ người dân địa phương. Cô cho biết sẵn sàng cân nhắc chuyển đến đây nếu có cơ hội.
Wendy Sangama cũng nhìn nhận việc sinh sống tại Nhật Bản có thể là lựa chọn tốt hơn để xây dựng tương lai và hỗ trợ gia đình ở quê nhà. Dù vậy, cô thừa nhận việc không thể thường xuyên gặp người thân sẽ là một thử thách.
Muốn đón cư dân lâu dài thay vì lao động ngắn hạn
Theo AFP, Peru hiện có cộng đồng người Nikkei – thuật ngữ chỉ những người nhập cư Nhật Bản và hậu duệ của họ – lớn thứ ba thế giới. Tuy nhiên, thị trưởng Hasegawa cho biết thỏa thuận giữa Nanmoku và Belén không xuất phát từ một chiến lược tuyển dụng được hoạch định từ trước, mà bắt đầu sau cuộc gặp tình cờ với một doanh nhân người Nhật gốc Peru.
Điều ông mong muốn không đơn thuần là đưa lao động nước ngoài đến lấp chỗ trống trong một vài năm. Các địa phương lân cận Nanmoku từng tiếp nhận lao động nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi, nhưng phần lớn thông qua những chương trình có thời hạn dành cho lao động kỹ năng và thực tập sinh.
"Việc đơn giản đưa lao động từ một công ty tuyển dụng đến chỉ vì chúng tôi thiếu nhân lực không phải là điều phù hợp với ngôi làng này", ông Hasegawa nói.
Belén, một quận thuộc thành phố Iquitos ở đông bắc Peru, có độ tuổi trung vị khoảng 27 - Ảnh: AFP
Thay vào đó, ông hy vọng người dân Belén có thể đến Nanmoku với tư cách những cư dân mới, cùng xây dựng cuộc sống và gắn bó lâu dài với cộng đồng.
Dẫu vậy, việc chuyển đến một ngôi làng miền núi Nhật Bản không phải lựa chọn dễ dàng đối với người nước ngoài. Yuki Wanibuchi, 34 tuổi, chuyển đến Nanmoku từ khu vực Kyoto vài năm trước, cho rằng rào cản ngôn ngữ là một trong những trở ngại đáng kể.
"Bạn không thể sống ở đây nếu không có ô tô, còn để lấy được bằng lái xe thì cần có khả năng sử dụng tiếng Nhật", anh nói.
Dù vậy, Wanibuchi cho rằng sự xuất hiện của những người đến từ các nền văn hóa khác nhau có thể khiến cuộc sống tại làng trở nên thú vị hơn.
Với những cư dân lớn tuổi như ông Hiroshi Ihara, 87 tuổi, việc có thêm người trẻ đến sinh sống là điều đáng mong đợi. Ông đã chứng kiến cộng đồng ngày càng già đi, trong khi những người trẻ, bao gồm cả ba người con của ông, lần lượt rời làng để tìm kiếm sinh kế tại các thành phố lớn.
"Tôi muốn có thêm nhiều người trẻ đến sống trong làng", ông nói.
Theo ông Ihara, trong bối cảnh dân số Nhật Bản ngày càng thu hẹp, việc đón nhận những người từ nước ngoài đến sinh sống và đóng góp cho cộng đồng có thể là một hướng đi tích cực.
Đối với Nanmoku, những vị khách từ Peru không chỉ mang đến một chuyến giao lưu văn hóa, mà còn gợi mở hy vọng về tương lai của một cộng đồng đang đứng trước nguy cơ mai một.
Theo AFP, Japan Times
Hoặc