“Chỉ cần còn chạy được thì tim tôi sẽ không có vấn đề gì”. Đó là câu nói quen thuộc mà ông Trần (Trung Quốc) thường nhắc. Trong khu dân cư, ai cũng ngưỡng mộ ông 52 tuổi, người gọn gàng săn chắc, sáng nào cũng dậy sớm chạy đều đặn 5km. Ông không hút thuốc, không uống rượu, sinh hoạt điều độ, lúc nào cũng vui vẻ, trông trẻ hơn tuổi thật rất nhiều.
Hàng xóm vẫn hay bàn tán: “Những người phải đi bệnh viện khám định kỳ, uống thuốc hằng ngày còn có nguy cơ, chứ người như ông Trần thì chắc chắn không sao”. Nhưng rồi một buổi sáng đầu tuần, khi trời còn chưa sáng hẳn, ông vừa chạy bộ xong không lâu thì bất ngờ ngã gục ngay trước cửa nhà. Gia đình lập tức gọi cấp cứu, nhưng khi nhân viên y tế đến nơi, ông đã không còn dấu hiệu sự sống.
Kết luận là đột tử do tim .
Tin dữ khiến cả khu dân cư lặng đi. Một người sống kỷ luật, chăm vận động như vậy, vì sao vẫn có thể ra đi đột ngột? Nhiều người vẫn tin rằng vận động là “lá chắn vạn năng”, chỉ cần chăm tập thể dục thì bệnh tật sẽ tự tránh xa. Trường hợp của ông Trần đã phá vỡ niềm tin tưởng chừng rất vững chắc ấy.
Sau khi xem kỹ hồ sơ y khoa, bác sĩ phát hiện một sự thật đáng suy ngẫm: chính cách chạy bộ hằng ngày của ông đã mắc phải 3 sai lầm phổ biến nhưng cực kỳ nguy hiểm . Đây cũng là “cái bẫy tự kỷ luật” mà không ít người trung niên đang rơi vào.
Vận động có phải càng nhiều càng tốt?
Không thể phủ nhận lợi ích của thể dục. Vận động đều đặn, vừa phải giúp giảm rõ rệt nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường và nhiều bệnh mạn tính khác.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc “càng nhiều càng khỏe” hay “tập càng nặng càng tốt”. Trên thực tế, vận động quá mức hoặc không phù hợp với thể trạng cũng tiềm ẩn rủi ro không kém.
Dữ liệu từ Trung tâm Tim mạch Quốc gia Trung Quốc cho thấy, nam giới trên 40 tuổi có tỷ lệ biến cố tim mạch cao hơn nữ giới, và không ít trường hợp gặp tai biến tim dù bề ngoài rất khỏe mạnh, thường xuyên tập luyện. Y học hiện đại nhấn mạnh: lợi ích hay nguy cơ của vận động phụ thuộc vào cường độ, cách tập và mức độ phù hợp với từng cá nhân .
Đặc biệt ở tuổi trung niên, khi chức năng cơ thể bắt đầu suy giảm, việc bê nguyên cường độ tập luyện thời trẻ sang hiện tại có thể khiến cơ thể “quá tải” mà không hề hay biết.
3 sai lầm khiến chạy bộ không còn bảo vệ được tính mạng
- Tập luyện lúc bụng đói, khiến tim rơi vào trạng thái thiếu năng lượng
Ông Trần có thói quen thức dậy là chạy ngay, không ăn sáng vì cho rằng “ăn vào sẽ nặng người, khó chạy”. Thực tế, khi đói, lượng glycogen dự trữ trong gan thấp, đường huyết ở mức thấp, tim và não đều thiếu năng lượng.
Khi vận động mạnh trong trạng thái này, nhịp tim tăng nhanh, huyết áp dao động mạnh, dễ dẫn đến thiếu máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim. Với người trung niên, đặc biệt nếu có nền tảng tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hay tiền đái tháo đường, nguy cơ đột quỵ và đột tử càng cao.
Một số nghiên cứu cho thấy, người trên 40 tuổi vận động cường độ cao lúc đói có nguy cơ đột tử cao hơn khoảng 18% so với khi đã ăn nhẹ.
- Tin rằng “chỉ cần vận động là đủ”, bỏ qua kiểm tra sức khỏe
Suốt nhiều năm, ông Trần không đi khám định kỳ vì nghĩ mình không béo, ăn uống đơn giản, ngày nào cũng chạy bộ. Nhưng kết quả kiểm tra sau đó cho thấy cholesterol xấu tăng rất cao, mạch máu đã xơ vữa nặng, thậm chí có đoạn hẹp tới 90%.
Động mạch xơ vữa tiến triển âm thầm, không gây đau đớn rõ ràng. Khi biến cố xảy ra, thường đã quá muộn. Đây chính là cái bẫy của nhiều người sống “có kỷ luật”, tưởng rằng hình thể gọn gàng đồng nghĩa với tim mạch khỏe mạnh.
- Phớt lờ tín hiệu cảnh báo của cơ thể
Khoảng một tháng trước khi qua đời, ông Trần từng nhiều lần thấy tức ngực, hụt hơi, tim đập nhanh, nhưng đều tự trấn an rằng do trời nóng hoặc chạy nhiều quá. Những biểu hiện này thực chất là dấu hiệu sớm của cơn đau thắt ngực , nhưng đã bị bỏ qua.
Tim không giống các cơ quan khác. Khi nó phát tín hiệu, nếu không dừng lại kịp thời, hậu quả thường không thể cứu vãn.
Làm sao để vận động thực sự an toàn?
Các chuyên gia khuyến cáo, người trên 40 tuổi cần ghi nhớ 3 nguyên tắc:
- Đừng tập cường độ cao khi bụng đói . Nếu tập buổi sáng, nên ăn nhẹ trước khi vận động, chẳng hạn nửa quả chuối hoặc một lát bánh mì để cơ thể có đủ năng lượng.
- Khám sức khỏe định kỳ là điều bắt buộc . Ít nhất mỗi năm nên kiểm tra huyết áp, mỡ máu, đường huyết, điện tim. Nếu có tiền sử gia đình bệnh tim mạch, cần theo dõi kỹ hơn.
- Lắng nghe cơ thể . Khi xuất hiện các dấu hiệu như tức ngực, đau ngực, chóng mặt, tim đập nhanh bất thường hoặc mệt kiệt sức, cần dừng tập và đi khám ngay.
Ngoài ra, hình thức vận động nên linh hoạt theo tuổi tác và thể trạng. Đi bộ nhanh, bơi lội, thái cực quyền, các bài aerobic nhẹ nhàng thường an toàn và bền vững hơn cho người trung niên so với việc chạy cường độ cao mỗi ngày.
Cốt lõi của sức khỏe không phải là “cố gắng”, mà là “phù hợp với chính mình” . Vận động chỉ thực sự có lợi khi được thực hiện đúng cách, đúng mức và dựa trên hiểu biết về cơ thể.
Nguồn và ảnh: Sohu
Hoặc