Nhật Bản sẽ tiếp tục tăng lãi suất?

Nhật Bản có thể tiếp tục tăng lãi suất trong phần còn lại của năm 2026. Ảnh: Reuters/Issei Kato.

Theo Reuters, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã công bố biên bản cuộc họp chính sách tiền tệ tháng 10, trong đó tiết lộ Hội đồng ngân hàng đã thảo luận về "mức lãi suất trung lập", và kỳ vọng đỉnh lãi suất của thị trường. Mục đích là để tìm ra "ngưỡng chịu đựng" của nền kinh tế Nhật Bản để khi chi phí vay tăng lên mà không làm cản trở đà tăng trưởng.

Sự thận trọng từ các nhà hoạch định chính sách

Biên bản cuộc họp mới công bố đã hé lộ những góc nhìn từ nội bộ BOJ về lãi suất. Trong đó, một thành viên cảnh báo nếu giá cả có xu hướng tăng, ngân hàng trung ương cần đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất.

Dù một số ý kiến đồng tình rằng không nên hành động quá vội vàng, họ vẫn thống nhất về sự cần thiết phải định hướng chính sách từ sớm "để ngăn chặn tình trạng tăng giá quá mức và kéo dài".

Thậm chí, một thành viên còn đưa ra lời kêu gọi dứt khoát: “Cần nhanh chóng đưa lãi suất tiến gần hơn mức mục tiêu trong thời gian tới nhằm đảm bảo sự linh hoạt tối đa trước các diễn biến bất ngờ”.

Biên bản cuộc họp cũng cho thấy sự thận trọng từ các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản. Nhiều thành viên dự báo lạm phát tiêu dùng sẽ bắt đầu tăng từ mùa thu, khi làn sóng tăng giá thực phẩm lan rộng.

Bên cạnh đó, rủi ro lạm phát đang ở mức cao trước sức ép từ giá dầu thô đang tăng trở lại do xung đột kéo dài tại Trung Đông.

Dù quyết định giữ nguyên lãi suất chủ chốt trong cuộc họp tháng 10, BOJ vẫn phát đi tín hiệu cảnh giác trước rủi ro lạm phát. Động thái này càng củng cố vững chắc kỳ vọng của thị trường về một đợt tăng lãi suất mới vào tháng 12.

Trong biên bản, các nhà hoạch định chính sách cũng tiếp tục thúc đẩy lập trường cứng rắn hơn. Cụ thể, một thành viên cho rằng nên tiếp tục hành động kịp thời mà không nên quá thận trọng với việc nâng lãi suất, đồng thời cần phân tích sâu hơn các rủi ro lạm phát tiềm ẩn.

Trong hội đồng, các luồng quan điểm cũng phân hóa rõ rệt. Một thành viên nhận định lãi suất danh nghĩa trung lập của Nhật Bản thực tế có thể vượt mức 2%.

Ngược lại, một thành viên khác lên tiếng cảnh báo rằng kỳ vọng của thị trường về đỉnh lãi suất có thể vượt quá mức nếu dựa trên thực tế về tăng trưởng tiền lương và giá cả trong nước.

Do khó xác định chính xác mức lãi suất trung lập, nhiều thành viên hội đồng BOJ đã thống nhất chiến lược linh hoạt: tiếp tục tăng lãi suất, đồng thời theo dõi sát sao tác động của các đợt tăng lãi suất trước đó với tình hình tài chính trong nước.

Các ẩn số dần được hé lộ

Trước đó, tại cuộc họp tháng 9, ngân hàng trung ương Nhật Bản đã nâng lãi suất cơ bản lên mức cao nhất trong 31 năm ở 1,25%. Động thái này đi kèm thay đổi lớn trong chính sách tiền tệ: giữ cho tỷ lệ lạm phát không vượt quá mục tiêu 2%.

Đợt tăng lãi suất vào tháng 9 diễn ra ngay sau bước dịch chuyển hồi tháng 6, cho thấy ngân hàng trung ương này đang rút ngắn khoảng thời gian giữa các lần điều chỉnh so với tần suất "hai lần một năm" trong giai đoạn 2024-2025.

Biên bản cuộc họp tháng 9 cũng cho thấy nhiều thành viên lưu ý rằng thị trường đã nâng mức kỳ vọng về lãi suất trung lập và lãi suất cuối kỳ lên cao hơn.

Do áp lực ngày càng gia tăng khi xung đột ở Trung Đông đang đẩy giá dầu leo thang, chi phí nhập khẩu cao do đồng yen suy yếu, cho đến làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu.

Theo kết quả thăm dò mới đây từ Reuters, phần lớn nhà phân tích dự báo BOJ sẽ tiếp tục nâng lãi suất chính sách lên 1,5% vào tháng 12. Về lãi suất cuối kỳ, giới chuyên gia nhận định mức lãi suất đỉnh sẽ dao động trong khoảng 1,75-2%.

Yếu tố quyết định mức đỉnh lãi suất của BOJ thực chất nằm ở ước tính về lãi suất trung lập, mức cân bằng không kìm hãm cũng không làm tăng trưởng nền kinh tế.

Theo các chuyên gia, lãi suất trung lập danh nghĩa của Nhật Bản hiện được ước tính nằm trong khoảng 1,1-2,5%.

Tuy nhiên, cũng giống như các ngân hàng trung ương trên thế giới, BOJ chọn cách giữ kín con số chính xác. Thậm chí, ngay trong nội bộ hội đồng ngân hàng vẫn chưa có sự đồng thuận về mức lãi suất cao nhất mà nền kinh tế có thể chịu đựng.

Bên cạnh đó, các phát biểu trước công chúng của lãnh đạo BOJ sắp tới có thể giải mã những ẩn số về tốc độ và thời điểm nâng lãi suất trong tương lai.

Thống đốc Kazuo Ueda dự kiến phát biểu tại hội thảo của IMF ở Washington vào thứ Sáu này. Ngay sau đó, là bài phát biểu của ông Toichiro Asada vào 12/11, một trong hai thành viên Hội đồng từng phản đối tăng lãi suất vào tháng trước.

Song song với đó, những gương mặt thuộc phe cứng rắn như Hajime Takata và Naoki Tamura cũng có sẽ phát biểu trong tháng này.