Sẽ không còn cảnh nơm nớp lo sợ vì sạt lở
Ngày 20/6, phóng viên ghi nhận tại khu tái định cư bản Muỗng, xã Trung Hạ (Thanh Hóa), không khí xây dựng diễn ra khẩn trương. Hàng chục hộ dân đang chạy đua hoàn thiện nhà cửa trước mùa mưa bão.
Trên khu đất rộng hơn 2,8 ha vừa được đầu tư hạ tầng đồng bộ, những ngôi nhà xây kiên cố xen lẫn các căn nhà sàn truyền thống đang dần thành hình. Nhiều gia đình đã chuyển đến sinh sống, hoàn thiện các hạng mục cuối cùng để ổn định cuộc sống.
"Đây sẽ là năm đầu tiên chúng tôi được an cư trong những căn nhà kiên cố, không còn nơm nớp lo sạt lở mỗi khi mưa lớn", ông Hà Văn Niêm, Trưởng bản Muỗng, chia sẻ.
Khu tái định cư bản Muỗng đã hoàn thành, các hộ dân đang chuyển vào xây dựng nhà cửa.
Theo ông Niêm, 43 hộ dân thuộc diện phải di dời khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao đã được bố trí về khu tái định cư mới. Dù giá vật liệu xây dựng tăng cao khiến nhiều gia đình gặp khó khăn về kinh phí, bà con vẫn cố gắng hoàn thiện nhà cửa để kịp chuyển đến ở trước cao điểm mùa mưa.
Không chỉ điều kiện nhà ở được cải thiện, hệ thống giao thông, điện, nước và các công trình hạ tầng đồng bộ cũng giúp đời sống người dân thuận lợi hơn.
"Bản có 48 học sinh và trẻ mầm non. Trước đây mỗi lần mưa lớn, phụ huynh đều thấp thỏm lo việc đi học của con em. Bây giờ có cầu, có đường thuận lợi hơn nên các cháu đến trường dễ dàng hơn nhiều", ông Niêm nói.
Ít ai nghĩ rằng chỉ hơn một năm trước, hàng chục hộ dân nơi đây vẫn sống trong cảnh bất an. Sau những đợt mưa lớn kéo dài năm 2024, quả đồi phía trước khu dân cư xuất hiện nhiều vết nứt lớn, đe dọa trực tiếp tính mạng và tài sản người dân. Nhiều gia đình phải sơ tán khẩn cấp, dựng lán tạm chờ nơi ở mới.
Gia đình ông Lữ Văn Như (59 tuổi) là một trong những hộ vừa chuyển đến khu tái định cư.
"Chi phí xây nhà bây giờ rất lớn nhưng chúng tôi vẫn phải cố gắng. Bù lại, điều kiện sinh hoạt tốt hơn nhiều, đường sá thuận lợi, không còn cảnh mưa xuống là lo bị cô lập như trước", ông Như nói.
Theo ông Lữ Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Trung Hạ, dự án khu tái định cư bản Muỗng được đầu tư hơn 20 tỷ đồng, hạ tầng thiết yếu đã cơ bản hoàn thiện, bảo đảm điều kiện sinh sống lâu dài cho người dân.
Đến nay, toàn bộ 43 hộ đã được giao đất ở; trong đó 30 hộ đã hoàn thành xây dựng và chuyển đến sinh sống. Các hộ còn lại đang hoàn thiện công trình, phấn đấu hoàn thành trong tháng 6 để ổn định cuộc sống trước khi mùa mưa bão bước vào cao điểm.
Người dân sẽ được an cư ở nơi ở kiên cố và an toàn.
Mỗi hộ được bố trí từ 200-250 m2 đất ở, ngoài diện tích xây dựng nhà còn có quỹ đất phục vụ sản xuất, chăn nuôi. Chính quyền địa phương cũng đang nghiên cứu phương án giao thêm diện tích đất lưu không phía sau khu dân cư để người dân phát triển sinh kế lâu dài.
Tuy nhiên, bài toán di dời dân cư khỏi vùng nguy cơ sạt lở tại Trung Hạ vẫn chưa kết thúc. Theo rà soát của địa phương, hiện còn 29 hộ dân tại bản Chiềng Xầy nằm trong khu vực có nguy cơ cao cần được di dời khẩn cấp.
"Địa phương đã báo cáo phương án xây dựng khu tái định cư mới và đang chờ tỉnh xem xét bố trí nguồn vốn. Mục tiêu là hoàn thành dự án trước cuối năm 2026 để bảo đảm an toàn cho người dân", ông Hà cho biết.
Nhiều khu tái định cư vẫn chậm tiến độ
Trong khi khu tái định cư bản Muỗng đã cơ bản hoàn thành, nhiều dự án khác tại các huyện miền núi Thanh Hóa vẫn đang trong giai đoạn thi công hoặc vướng mắc thủ tục.
Tại bản biên giới Xa Mang, xã Sơn Điện, khu tái định cư phục vụ di dời 34 hộ dân được khởi công từ tháng 4/2026 với tổng vốn gần 20 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau hơn hai tháng triển khai, công trình mới hoàn thành bước đầu san gạt mặt bằng.
Theo chính quyền địa phương, địa hình đồi núi phức tạp, giao thông khó khăn, khối lượng đất đá đào đắp lớn cùng những trận mưa bất chợt khiến tiến độ thi công bị ảnh hưởng đáng kể.
Ông Phạm Văn Tình, Chủ tịch UBND xã Sơn Điện, cho biết, địa phương đang yêu cầu nhà thầu tập trung tối đa nhân lực, máy móc để hoàn thành công trình vào đầu tháng 8.
Nhiều hộ dân ở xã Yên Nhân mất nhà cửa vì mưa bão năm 2025 đang chờ vào khu tái định cư.
Tại xã biên giới Bát Mọt, khu tái định cư thôn Chiềng với vốn đầu tư 9,5 tỷ đồng phục vụ di dời 23 hộ dân hiện đạt khoảng 80% khối lượng thi công. Theo kế hoạch, công trình sẽ hoàn thành trong tháng 7 để người dân bắt đầu xây dựng nhà ở.
Dù vậy, theo Chi cục Phát triển nông thôn Thanh Hóa, cả 4 dự án tái định cư tập trung được triển khai phục vụ di dời khẩn cấp người dân vùng thiên tai đều chưa đáp ứng tiến độ đề ra.
Ông Đỗ Văn Học, Trưởng Phòng Kinh tế hợp tác và Bố trí dân cư thuộc Chi cục Phát triển nông thôn Thanh Hóa, cho biết, các dự án được triển khai nhằm phục vụ di dời khẩn cấp các hộ dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai năm 2025, song mùa mưa bão năm 2026 đã bắt đầu trong khi nhiều công trình vẫn chưa hoàn thành.
Theo ông Học, khó khăn lớn nhất là việc tìm quỹ đất vừa bảo đảm an toàn trước thiên tai vừa không quá xa nơi ở cũ để người dân thuận lợi sản xuất. Bên cạnh đó, nhiều công trình nằm ở khu vực giao thông khó khăn, chi phí vận chuyển vật liệu lớn, giá nguyên vật liệu tăng cao và điều kiện thời tiết bất lợi khiến tiến độ bị kéo dài.
"Núi" rác 2 triệu tấn ngày một phình to, dự án nhà máy điện rác 90 triệu USD vẫn ì ạchĐỌC NGAYĐáng chú ý, hai dự án tái định cư Na Sọt và Na Quan (xã Yên Nhân) hiện vẫn phải tạm dừng để hoàn thiện thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng tự nhiên. Chủ đầu tư đã nộp hồ sơ lên cấp có thẩm quyền và đang chờ phê duyệt để tiếp tục triển khai.
Trước thực tế nhiều khu dân cư vẫn nằm trong vùng nguy cơ cao đã được công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai, áp lực hoàn thành các khu tái định cư trước cao điểm mùa mưa bão đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án không chỉ giúp người dân sớm có nơi ở an toàn mà còn là bước đi quan trọng trong thực hiện Đề án sắp xếp, ổn định dân cư vùng có nguy cơ lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại khu vực miền núi Thanh Hóa giai đoạn 2026-2030.
Hoặc