Một phân tích tổng hợp dữ liệu từ 29 nghiên cứu được thực hiện tại châu Âu, Mỹ, châu Á, Australia và Mỹ Latinh chỉ ra rằng đường hấp thụ từ đồ uống có mối liên hệ với nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cao hơn so với lượng đường có trong thực phẩm.
Những loại đồ uống được nhắc đến trong nghiên cứu như nước ngọt, trà sữa, trà trái cây hay nước ép trái cây cũng là các thức uống được nhiều người Việt yêu thích và sử dụng thường xuyên.
Phân tích cho thấy cứ mỗi khẩu phần đồ uống có đường được bổ sung mỗi ngày, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 tăng khoảng 25%. Đáng chú ý, nguy cơ này được ghi nhận ngay từ những khẩu phần đầu tiên chứ không chỉ xuất hiện khi tiêu thụ với lượng lớn.
(Ảnh Internet)
Nước ép trái cây không “vô hại” như nhiều người nghĩ
Ở châu Á nói chung và cả Việt Nam nói riêng, nhiều người lựa chọn nước ép trái cây thay cho nước ngọt vì cho rằng đây là thức uống tự nhiên, giàu vitamin và tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, quá trình ép đã phá vỡ cấu trúc của trái cây, giải phóng lượng đường vốn được giữ lại bên trong tế bào thực vật.
Khi phần lớn chất xơ bị loại bỏ, lượng đường này được cơ thể hấp thu nhanh hơn, làm tăng gánh nặng cho quá trình chuyển hóa. Dữ liệu cho thấy cứ bổ sung thêm một ly nước ép trái cây mỗi ngày, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 tăng khoảng 5%.
Không chỉ vậy, một nghiên cứu khác còn cho thấy chỉ sau 3 ngày liên tiếp uống nước ép trái cây, hệ vi sinh vật trong khoang miệng và đường ruột đã có những thay đổi theo hướng bất lợi, với sự gia tăng của các vi khuẩn liên quan đến phản ứng viêm.
Một ly nước ép trái cây thông thường cũng có thể chứa khoảng 20-30g đường, gần tương đương mức giới hạn lượng đường tự do mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị một người trưởng thành nên tiêu thụ trong cả ngày.
Các chuyên gia cho biết, khác với việc ăn trái cây nguyên quả, nước ép gần như không còn đủ lượng chất xơ để làm chậm quá trình hấp thu đường.
(Ảnh Internet)
Trong khi đó, đường có trong thực phẩm thường đi kèm chất xơ, protein và chất béo, giúp làm chậm quá trình hấp thu và hạn chế tình trạng đường huyết tăng đột ngột. Ngược lại, đường trong đồ uống được hấp thu rất nhanh, nhanh chóng đi đến gan để chuyển hóa. Khi lượng đường vượt quá khả năng xử lý, gan sẽ chuyển phần dư thừa thành chất béo, làm tăng triglyceride trong máu và thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ ở gan theo thời gian.
Nếu chuyển sang đồ uống “không đường” thì sao?
Nhiều người lựa chọn đồ uống “không đường” với hy vọng đây sẽ là phương án thay thế an toàn hơn. Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây lại đưa ra kết quả khiến không ít người bất ngờ.
Một nghiên cứu được trình bày tại Đại hội Tiêu hóa châu Âu năm 2025, theo dõi hơn 120.000 người, cho thấy uống một lon đồ uống chứa chất tạo ngọt nhân tạo mỗi ngày có liên quan đến việc tăng 60% nguy cơ mắc bệnh gan, thậm chí cao hơn mức 50% ghi nhận ở nhóm sử dụng đồ uống có đường.
(Ảnh Internet)
Theo phân tích, chất tạo ngọt nhân tạo có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột, ảnh hưởng đến quá trình tiết insulin, phá vỡ tín hiệu tạo cảm giác no và làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Trong khi đó, dữ liệu từ Australia cũng ghi nhận những người uống ít nhất một loại đồ uống “không đường” mỗi ngày có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cao hơn 38% so với người không sử dụng.
Trong khi đó, trà sữa - loại đồ uống được nhiều người yêu thích - cũng chứa lượng đường đáng lo ngại. Một cốc trà sữa 500ml chứa khoảng 60-80g đường, tương đương 14 viên đường, cao gấp nhiều lần lượng đường bổ sung được khuyến nghị mỗi ngày.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra đồ uống có đường có thể thúc đẩy quá trình lão hóa sinh học. Những người tiêu thụ trên 300 kcal mỗi ngày từ đồ uống có đường được ghi nhận có tốc độ lão hóa nhanh hơn khoảng 1,023 năm, đặc biệt nếu thường xuyên uống vào buổi tối hoặc khi thức khuya.
(Ảnh Internet)
Đáng chú ý hơn, fructose và glucose trong đồ uống có đường còn được cho là có thể thúc đẩy quá trình di căn của ung thư đại trực tràng. Một nghiên cứu được công bố trên một tạp chí thuộc hệ thống JAMA thậm chí còn cho thấy điều đáng lo ngại hơn. Những người uống một hoặc nhiều đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư miệng cao gấp 4,87 lần. Ngay cả ở những người không hút thuốc và không uống rượu, nguy cơ này vẫn cao hơn 3,71 lần.
Các chuyên gia cho rằng thay vì tìm kiếm một loại đồ uống “hoàn hảo”, việc hạn chế các loại đồ uống nhiều đường và ưu tiên nước lọc vẫn là lựa chọn có lợi hơn cho sức khỏe lâu dài.
Theo Toutiao
Hoặc