Nhiều người bị tăng huyết áp lo rằng trái cây có vị ngọt sẽ khiến huyết áp tăng cao nên kiêng hoàn toàn. Thực tế, một số loại quả giàu kali như chuối có thể là một phần của chế độ ăn hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, chuối không phải “thuốc hạ huyết áp” và càng không thể thay thế thuốc điều trị.
Sau khi được chẩn đoán tăng huyết áp, không ít người bắt đầu thay đổi chế độ ăn. Có người kiêng gần như toàn bộ trái cây vì cho rằng vị ngọt đồng nghĩa với nhiều đường, dễ làm huyết áp tăng hoặc gây “tắc nghẽn mạch máu”.
Ngược lại, cũng có người nghe nói một số loại quả giúp hạ huyết áp rồi ăn thật nhiều với kỳ vọng cải thiện chỉ số huyết áp.
Cả hai cách này đều chưa thực sự phù hợp.
Chuối giàu kali, có lợi cho người cần kiểm soát huyết áp
Một trong những lý do chuối thường được nhắc đến trong chế độ ăn dành cho người tăng huyết áp là hàm lượng kali.
Kali có vai trò quan trọng trong cân bằng natri của cơ thể. Chế độ ăn quá nhiều natri, chủ yếu từ muối và thực phẩm chế biến, có thể làm tăng huyết áp. Trong khi đó, bổ sung đủ kali từ thực phẩm có thể giúp giảm tác động của natri, đồng thời hỗ trợ thư giãn thành mạch.
Chuối là một nguồn kali khá phổ biến, dễ mua và dễ sử dụng. Theo American Heart Association, một quả chuối cỡ vừa cung cấp khoảng 451 mg kali.
Vì vậy, người bị tăng huyết áp không nhất thiết phải kiêng chuối chỉ vì loại quả này có vị ngọt.
Quan trọng hơn, lợi ích của chuối nên được nhìn trong tổng thể chế độ ăn. WHO khuyến nghị người bị tăng huyết áp tăng cường rau củ, trái cây, duy trì cân nặng hợp lý và hạn chế muối.
Chuối không "dọn sạch" mạch máu
Một số thông tin trên mạng gọi chuối là “kẻ dọn sạch mạch máu” hoặc cho rằng ăn chuối thường xuyên có thể làm tan mảng bám trong động mạch.
Cách diễn đạt này dễ khiến người đọc hiểu sai.
Chuối có chất xơ và nhiều dưỡng chất có lợi, nhưng không có bằng chứng cho thấy ăn chuối có thể trực tiếp “làm sạch” hoặc loại bỏ các mảng xơ vữa đã hình thành trong động mạch.
Điều có cơ sở hơn là: chế độ ăn giàu rau củ và trái cây, trong đó có các thực phẩm giàu kali, có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát huyết áp và sức khỏe tim mạch.
Do đó, thay vì tìm kiếm một loại quả có khả năng “thông mạch”, người bệnh nên tập trung vào cả chế độ ăn và lối sống.
Ăn chuối nhưng không được tự ý bỏ thuốc
Đây là điều người bị tăng huyết áp cần đặc biệt lưu ý.
Chuối chỉ là một thực phẩm trong chế độ ăn, không phải thuốc điều trị tăng huyết áp.
Nếu bác sĩ đã kê thuốc hạ huyết áp, người bệnh cần dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian và không tự ý ngừng thuốc chỉ vì đã thay đổi chế độ ăn.
WHO cũng lưu ý rằng dù thay đổi lối sống có thể giúp hạ huyết áp, nhiều người vẫn cần sử dụng thuốc để kiểm soát huyết áp.
Bên cạnh chế độ ăn, kiểm soát huyết áp còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cân nặng, mức độ vận động, lượng muối tiêu thụ, rượu bia, tuổi tác, yếu tố di truyền và các bệnh lý đi kèm.
Người cao huyết áp có nên ăn chuối mỗi ngày?
Có thể, nếu không có chống chỉ định và chức năng thận bình thường.
Không có một con số cố định áp dụng cho tất cả mọi người về số quả chuối nên ăn mỗi ngày. Việc lựa chọn khẩu phần cần dựa trên tổng lượng trái cây, năng lượng của cả chế độ ăn và tình trạng sức khỏe từng người.
Thay vì ăn 2-3 quả chuối mỗi ngày với suy nghĩ “ăn càng nhiều càng tốt”, có thể đưa một lượng chuối vừa phải vào chế độ ăn đa dạng cùng các loại trái cây khác.
WHO khuyến nghị người trưởng thành và trẻ trên 10 tuổi tiêu thụ tổng cộng ít nhất 400 g rau và trái cây mỗi ngày, thay vì tập trung quá nhiều vào một loại thực phẩm duy nhất.
Đặc biệt, nên ưu tiên chuối tươi nguyên quả thay vì chuối chiên, chuối sấy hoặc các sản phẩm chế biến có thêm đường và chất béo.
Người bị bệnh thận cần thận trọng với chuối
Không phải ai bị tăng huyết áp cũng nên chủ động tăng lượng kali trong chế độ ăn.
Người mắc bệnh thận hoặc đang sử dụng một số loại thuốc có thể làm tăng kali máu cần hỏi bác sĩ trước khi tăng các thực phẩm giàu kali.
Nguyên nhân là thận có nhiệm vụ đào thải kali. Khi chức năng thận suy giảm, kali có thể tích tụ trong máu. Tăng kali máu nghiêm trọng có thể gây rối loạn nhịp tim và những biến chứng nguy hiểm.
Vì vậy, nếu vừa bị tăng huyết áp vừa mắc bệnh thận, không nên tự áp dụng chế độ “ăn nhiều kali để hạ huyết áp”.
Muốn huyết áp ổn định, đừng chỉ trông chờ vào một quả chuối
Một quả chuối không thể bù lại cho chế độ ăn quá nhiều muối, ít vận động hoặc việc bỏ thuốc điều trị.
Thay vì tìm kiếm một “loại quả hạ huyết áp”, người bệnh nên xây dựng chế độ ăn theo hướng:
Tăng rau củ và trái cây, đa dạng các loại thay vì chỉ tập trung vào chuối. Giảm muối và thực phẩm nhiều natri, bởi lượng natri cao là một yếu tố quan trọng làm tăng huyết áp. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều chất béo bão hòa và đồ uống nhiều đường. Duy trì vận động thường xuyên và cân nặng hợp lý. Đo huyết áp định kỳ. Dùng thuốc đúng theo chỉ định nếu đã được bác sĩ kê đơn.
Chuối có thể xuất hiện trong một chế độ ăn tốt cho tim mạch, nhưng không phải “thực phẩm thần kỳ”.
Với người tăng huyết áp, điều quan trọng không phải là tìm một loại quả có thể “dọn sạch mạch máu”, mà là duy trì một chế độ ăn cân bằng, ít muối, giàu rau quả, kết hợp vận động và điều trị đúng hướng. Đây mới là nền tảng giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch về lâu dài.
Hoặc