Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: Phát triển logistics gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế - Ảnh: chinhphu.vn
Theo đó, ngày 7/11, tại tỉnh Gia Lai, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026 với chủ đề "Kết nối logistics cao nguyên, vươn ra chuỗi giá trị toàn cầu".
Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, bên cạnh kết quả đạt được, năng lực logistics Việt Nam vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển của nền kinh tế.
Chi phí logistics còn cao, chiếm khoảng 16-17% GDP, trong khi mức bình quân thế giới khoảng 10-12%. Hàng hóa còn mất nhiều thời gian tại các điểm giao nhận, chuyển tiếp, chờ hoàn thành thủ tục hành chính, làm tăng chi phí lưu kho, lưu bãi, giá thành hàng hóa và giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp, nền kinh tế.
Năng lực tổ chức, kết nối và vận hành chuỗi cung ứng còn hạn chế. Kết nối giữa vùng sản xuất, khu công nghiệp, trung tâm logistics với cảng, ga, cửa khẩu chưa đồng bộ; dịch vụ vận tải, kho bãi, giao nhận chưa liên kết chặt chẽ. Thời gian phục vụ toàn chuỗi chưa được tối ưu, ảnh hưởng đến tiến độ, độ tin cậy và hiệu quả giao hàng. Kết nối logistics quốc tế còn hạn chế, khả năng tiếp cận trực tiếp các thị trường chưa cao. Doanh nghiệp Việt Nam chưa nắm giữ thị phần tương xứng với tiềm năng và quy mô thị trường; khả năng cung cấp dịch vụ tích hợp, tham gia mạng lưới quốc tế và các khâu có giá trị gia tăng cao còn yếu; chưa có nhiều doanh nghiệp đủ sức tổ chức, dẫn dắt chuỗi cung ứng và phục vụ các khách hàng lớn.
Phó Thủ tướng Thường trực dẫn thực tế, trong 10 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã vượt 1.000 tỷ USD, nhưng thị phần của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi dịch vụ logistics còn rất hạn chế. Đội tàu biển Việt Nam cũng chưa chiếm lĩnh được thị trường, hoạt động vận tải biển chủ yếu do các hãng tàu nước ngoài đảm nhận.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công Thương cùng các đại biểu tập trung thảo luận, làm rõ nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trên. Ngân hàng Thế giới đã đưa ra phương pháp luận đánh giá chỉ số logistics với 6 chỉ tiêu chủ yếu, vì vậy cần phân tích rõ Việt Nam yếu ở khâu nào. Chỉ có xác định rõ nguyên nhân mới có được giải pháp đúng và hiệu quả.
Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng Thường trực cũng cho rằng công tác điều phối phát triển logistics hiện còn phân tán. Quy hoạch, đầu tư và phát triển dịch vụ chưa được phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, địa phương. Trách nhiệm theo dõi và xử lý điểm nghẽn trên toàn hành trình chưa rõ, chưa giúp giảm tương ứng thời gian và chi phí của cả chuỗi.
Kết nối hạ tầng cũng chưa đồng bộ với tổ chức luồng hàng. Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý, lâu nay nhiều báo cáo sử dụng chỉ tiêu khối lượng vận tải để đánh giá, chưa phản ánh đúng bản chất ngành vận tải và có thể đưa ra nhận định chưa chính xác, mà cần sử dụng chỉ tiêu luân chuyển hàng hóa (tấn.km).
Năm 2025, xét về khối lượng hàng hóa luân chuyển, vận tải đường bộ chiếm 41,01%, đường biển và đường thủy nội địa chiếm 54,82% (trong đó đường biển 40,97%, đường thủy nội địa 13,85%), đường hàng không chiếm 2,93% và đường sắt 1,23%.
Phó Thủ tướng Thường trực đặt câu hỏi: Trong các phương thức vận tải, điểm nghẽn nằm ở đâu? Có phải ở khâu gom hàng, chuyển tải, giao nhận hai đầu và phối hợp lịch trình còn bất cập, làm giảm lợi thế của phương thức vận tải chính; hay nguyên nhân ở khả năng tập hợp nguồn hàng đủ lớn, ổn định còn hạn chế, gây khó khăn cho việc duy trì các tuyến quốc tế trực tiếp, khiến hàng hóa phải qua thêm các điểm trung chuyển?
Thủ tục và dữ liệu chưa liên thông cũng là vấn đề cần tập trung giải quyết. Thủ tục hành chính, kiểm tra chuyên ngành còn nhiều đầu mối, có khâu chồng chéo, kéo dài thời gian giao nhận, nhất là ở các cửa khẩu. Chứng từ và dữ liệu chưa được chia sẻ, tái sử dụng đầy đủ giữa cơ quan quản lý, cảng, kho bãi và doanh nghiệp.
Doanh nghiệp logistics Việt Nam còn hạn chế về quy mô, vốn, công nghệ và năng lực quản lý. Sự liên kết, hợp tác giữa các doanh nghiệp logistics với nhau và với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu chưa chặt chẽ, dẫn đến khó cạnh tranh với các tập đoàn logistics quốc tế ngay trên thị trường trong nước.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương đã xác định mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.
Mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân hai con số giai đoạn 2026-2030 gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới, lấy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Đặc biệt, mục tiêu giảm chi phí logistics xuống còn 12-15% GDP vào năm 2030 thể hiện quyết tâm rất cao nhưng cũng là thách thức rất lớn.
Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt quan tâm đến phát triển ngành logistics và đã trực tiếp chủ trì buổi làm việc với Thường trực Chính phủ và các cơ quan liên quan ngày 2/11/2026 về định hướng phát triển logistics quốc gia và hạ tầng logistics, với nhiều chỉ đạo quan trọng, cụ thể.
Trong đó, nhấn mạnh logistics phải được xác định là hạ tầng mềm chiến lược, cấu phần quan trọng của kết cấu hạ tầng kinh tế, động lực nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế. Phát triển logistics phải đặt trong tổng thể quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch các ngành hạ tầng; lấy dòng lưu chuyển hàng hóa, hiệu quả kinh tế - xã hội và lợi ích tổng thể quốc gia làm căn cứ, không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.
Hoặc