Trước khi khóa cửa ra ngoài cả ngày, nhiều người thường đi một vòng kiểm tra tivi, điều hòa, bình nóng lạnh hay các thiết bị điện trong nhà. Cũng từ tâm lý muốn an toàn hơn, không ít gia đình chọn gạt luôn aptomat tổng để “cắt điện cho chắc”. Tuy nhiên, đây không phải thao tác cần thiết trong mọi trường hợp.
Ra ngoài cả ngày, không nhất thiết phải ngắt aptomat tổng
Aptomat tổng có nhiệm vụ kiểm soát nguồn điện cấp cho toàn bộ hoặc phần lớn hệ thống điện trong nhà. Khi gạt aptomat này xuống, hàng loạt mạch điện phía sau cũng mất nguồn. Bởi vậy, nếu hệ thống điện đang hoạt động bình thường, việc ra ngoài đi làm, đi chơi từ sáng đến tối không đồng nghĩa gia đình phải ngắt aptomat tổng. Lý do đơn giản là trong nhà có những thiết bị vẫn cần được duy trì nguồn điện khi không có người ở. Dễ thấy nhất là tủ lạnh, tủ đông; ngoài ra còn có thể có camera an ninh, bộ phát Wi-Fi phục vụ thiết bị thông minh, chuông cửa, hệ thống báo động hoặc một số thiết bị khác tùy từng gia đình. Cắt aptomat tổng đồng nghĩa những thiết bị nằm trên nguồn điện đó cũng ngừng hoạt động.
Thay vì "cắt sạch" điện cả nhà, trước khi ra ngoài, mọi người nên kiểm tra và tắt những thiết bị không cần sử dụng. Đặc biệt, không nên để các thiết bị sinh nhiệt hoặc thiết bị không cần hoạt động khi vắng nhà tiếp tục chạy. Với một số đồ điện có thể rút phích cắm thuận tiện, việc rút điện khi không sử dụng cũng giúp loại bỏ nguồn cấp điện trực tiếp cho thiết bị.
Có thể ngắt riêng từng mạch nếu nhà đã chia aptomat
Đây cũng là lý do một hệ thống điện được chia mạch hợp lý sẽ thuận tiện hơn. Nhiều căn nhà có aptomat riêng cho điều hòa, bình nóng lạnh, bếp hoặc từng khu vực. Khi đó, nếu muốn ngắt điện một thiết bị hay khu vực không sử dụng, gia đình có thể ngắt đúng mạch tương ứng thay vì gạt aptomat tổng và làm mất điện toàn bộ căn nhà. Tuy nhiên, cần biết rõ aptomat nào đang cấp điện cho khu vực nào. Không nên thử đóng - ngắt liên tục các aptomat khi không hiểu hệ thống điện trong nhà. Nếu tủ điện chưa được đánh dấu, gia đình có thể nhờ thợ điện kiểm tra và ghi chú từng mạch để thuận tiện hơn khi cần xử lý.
Vậy khi nào nên ngắt aptomat tổng?
Aptomat tổng hữu ích khi gia đình thực sự cần cô lập nguồn điện của cả căn nhà. Một số tình huống có thể cần ngắt gồm:
- Khi phát hiện sự cố điện nghiêm trọng như mùi khét bất thường, tia lửa, chập điện hoặc dấu hiệu nguy hiểm từ hệ thống điện và việc tiếp cận tủ điện vẫn an toàn.
- Khi nhà bị ngập hoặc có nguy cơ nước tiếp xúc với hệ thống điện. Trong tình huống này, chỉ thao tác với aptomat nếu có thể tiếp cận ở vị trí khô ráo, an toàn; tuyệt đối không bước vào vùng nước để tìm cách ngắt điện.
- Khi sửa chữa hệ thống điện cần cô lập toàn bộ nguồn. Công việc liên quan đến dây dẫn, tủ điện hoặc những hạng mục không chắc chắn nên để thợ điện có chuyên môn thực hiện.
- Khi gia đình đi vắng dài ngày và đã chủ động chuẩn bị để ngắt toàn bộ điện. Trước khi làm, phải chắc chắn không còn tủ lạnh, tủ đông, camera, hệ thống báo động hay thiết bị cần duy trì nguồn.
Đặc biệt, nếu aptomat thường xuyên tự nhảy, có mùi khét, phát tiếng bất thường hoặc khu vực tủ điện nóng lên, đừng coi việc gạt aptomat xuống rồi bật lại là cách khắc phục. Aptomat là thiết bị bảo vệ mạch điện khi xảy ra những điều kiện bất thường; tình trạng lặp lại cần được kiểm tra nguyên nhân thay vì liên tục đóng điện trở lại.
Trước khi ra khỏi nhà, nên làm gì?
Với một ngày vắng nhà thông thường, gia đình không cần biến việc ngắt aptomat tổng thành thói quen bắt buộc. Hợp lý hơn là kiểm tra bếp và các thiết bị sinh nhiệt, tắt điều hòa, bình nóng lạnh cùng những thiết bị không cần thiết; có thể rút điện những đồ dùng phù hợp và không để máy giặt, máy sấy hay các thiết bị tương tự chạy khi không có người ở. Các tổ chức an toàn điện cũng khuyến cáo tắt thiết bị không sử dụng và tránh để một số thiết bị lớn hoạt động khi nhà không có người.
Còn aptomat tổng nên được dành cho những lúc thực sự cần cô lập nguồn điện hoặc khi gia đình đã xác định chắc chắn toàn bộ căn nhà có thể mất điện. Ra ngoài cả ngày không phải lý do để mặc định gạt aptomat tổng; kiểm soát đúng thiết bị và đúng mạch điện thường là cách hợp lý hơn.
Hoặc