Ảnh minh họa
Graphite là một dạng carbon tự nhiên có cấu trúc tinh thể đặc trưng, vừa có khả năng dẫn điện, dẫn nhiệt, vừa chịu nhiệt tốt. Đây là nguyên liệu được sử dụng trong luyện kim, vật liệu chịu lửa, điện cực, chất bôi trơn và đặc biệt ngày càng quan trọng đối với ngành pin lithium-ion.
Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ, graphite tự nhiên được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như sản xuất thép, vật liệu chịu lửa, chất bôi trơn và pin. Trong lĩnh vực pin, graphite tự nhiên cạnh tranh trực tiếp với graphite tổng hợp và được sử dụng cho các ứng dụng pin lithium-ion.
Điều này khiến graphite trở thành một loại khoáng sản ngày càng được chú ý khi xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và các thiết bị điện tử phát triển. Đáng chú ý, giá trị của graphite không chỉ nằm ở việc khai thác quặng mà còn ở các công đoạn tuyển, tinh chế và chế biến thành vật liệu có độ tinh khiết cao.
Cục Khảo sát Địa chất Mỹ ước tính thế giới có khoảng 310 triệu tấn trữ lượng graphite tự nhiên. Trung Quốc đứng đầu với 100 triệu tấn, tiếp đến là Brazil 74 triệu tấn, Madagascar 27 triệu tấn, Mozambique 25 triệu tấn, Tanzania 18 triệu tấn và Nga 14 triệu tấn. Việt Nam có khoảng 9,7 triệu tấn (lớn gấp gần 3 lần trữ lượng đất hiếm theo thống kê của Cục Khảo sát Địa chất Mỹ), đứng thứ 7 thế giới.
Với 9,7 triệu tấn, Việt Nam chiếm khoảng 3,1% trữ lượng graphite toàn cầu. Con số này thấp hơn đáng kể so với Trung Quốc và Brazil, nhưng vẫn đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia sở hữu nguồn graphite lớn trên thế giới.
Tại Việt Nam, trữ lượng graphite tập trung chủ yếu ở vùng núi Tây Bắc và Tây Nguyên. Tuy nhiên, trong những năm trước đây, loại khoáng sản này thường được chế biến khá thô sơ, đơn giản thông qua các quá trình nghiền, tuyển tách cơ học, nhằm nâng cao hàm lượng graphite từ 10 - 12% lên khoảng 80 - 90%. Các công nghệ này chưa cho phép tạo ra sản phẩm chất lượng tốt đủ đáp ứng yêu cầu sử dụng trong các ngành công nghệ cao.
Theo Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, grafit là một trong những khoáng sản được đặt mục tiêu mở rộng từ thăm dò đến khai thác và chế biến sâu.
Giai đoạn 2021-2030, quy hoạch đặt mục tiêu thực hiện 2 đề án thăm dò graphite với trữ lượng khoảng 5,5 triệu tấn; giai đoạn 2031-2050 tiếp tục 1 đề án với mục tiêu bổ sung khoảng 1,3 triệu tấn. Hoạt động thăm dò tập trung tại Lào Cai và Yên Bái.
Về khai thác, đến năm 2030, mục tiêu là duy trì các dự án đã được cấp phép và đưa thêm các mỏ mới vào hoạt động sau thăm dò, với tổng công suất khoảng 1,151 triệu tấn/năm; giai đoạn 2031-2050 duy trì sản lượng khoảng 1,15 triệu tấn/năm.
Hoặc