Mỗi dịp Tết Nguyên đán cận kề, câu chuyện thưởng Tết luôn là đề tài nóng tại Trung Quốc, nơi có thị trường lao động cạnh tranh khốc liệt và văn hóa doanh nghiệp vô cùng đa dạng. Nếu trước đây, tiền mặt, vàng hay đồ điện tử được xem là chuẩn mực, thì vài năm gần đây, nhiều công ty lại chọn cách “đi ngược số đông” với những phần thưởng Tết độc lạ, thậm chí gây sốc.
Trên mạng xã hội Douyin và Weibo, hàng loạt đoạn video khoe thưởng Tết đã thu hút hàng triệu lượt xem, bình luận trái chiều. Điều khiến cộng đồng mạng chú ý không phải giá trị vật chất, mà là sự “không ai ngờ tới” của các món quà cuối năm.
Một trong những phần thưởng gây xôn xao gần đây là… que cay tê – món ăn vặt phổ biến với giới trẻ Trung Quốc. Theo chia sẻ của nhân viên một công ty nhỏ tại miền Trung Trung Quốc, thay vì thưởng tiền hay quà gia dụng, ban lãnh đạo đã chuẩn bị những thùng que cay tê với đủ hương vị, phát cho nhân viên trong buổi tổng kết cuối năm.
“Nhận quà mà không biết nên cười hay nên khóc”, một nhân viên chia sẻ. Trong khi một số người bật cười vì món quà quá quen thuộc, số khác lại cho rằng đây là phần thưởng “thiếu nghiêm túc”, không phản ánh đúng nỗ lực làm việc suốt cả năm.
Tuy nhiên, phía công ty lý giải rằng món quà mang tính biểu tượng: que cay tê gắn liền với tuổi trẻ, sự năng động và tinh thần “cay nhưng không bỏ cuộc”. Dù vậy, cách giải thích này vẫn không ngăn được làn sóng tranh luận trên mạng xã hội.
Không chỉ có que cay tê, nhiều công ty Trung Quốc còn khiến nhân viên bất ngờ với những phần thưởng Tết khó tin khác. Có doanh nghiệp thưởng táo tươi với lý do “táo” đồng âm với chữ “bình an”, mang ý nghĩa chúc phúc đầu năm. Thế nhưng, điều khiến dân mạng bàn tán là mỗi nhân viên chỉ nhận… một quả táo, được gói cẩn thận trong hộp quà sang trọng.
Ở một công ty khác, phần thưởng Tết là mì gói đủ vị, với thông điệp “năm mới không lo đói”. Một số nhân viên hài hước cho biết: “Ít nhất cũng đủ ăn vài tuần, coi như tiết kiệm chi phí sinh hoạt”. Nhưng cũng có người thẳng thắn cho rằng đây là cách thưởng Tết “cho có”, không tương xứng với công sức bỏ ra.
Thậm chí, có doanh nghiệp còn thưởng Tết bằng vé tàu hỏa về quê – món quà tưởng chừng thiết thực nhưng lại gây tranh cãi. Nhiều nhân viên cho biết họ đã mua vé từ trước, hoặc không có nhu cầu di chuyển đúng tuyến mà công ty cấp, khiến phần thưởng trở nên kém giá trị.
Dù gây nhiều ý kiến trái chiều, các phần thưởng Tết độc lạ này phản ánh một thực tế: không phải doanh nghiệp nào cũng đủ khả năng chi trả tiền thưởng lớn trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Một số công ty buộc phải “xoay xở” bằng những món quà mang tính tinh thần, sáng tạo hoặc gây chú ý để giữ không khí vui vẻ cuối năm.
Theo các chuyên gia lao động Trung Quốc, việc thưởng Tết bằng hiện vật không phải mới, nhưng xu hướng “độc lạ hóa” phần thưởng đang ngày càng phổ biến, đặc biệt ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong bối cảnh chi phí vận hành tăng cao, lợi nhuận sụt giảm, nhiều công ty chọn cách tiết kiệm ngân sách nhưng vẫn muốn tạo dấu ấn.
Tuy nhiên, ranh giới giữa “độc đáo” và “phản cảm” là rất mong manh. Không ít ý kiến cho rằng, thưởng Tết dù ít hay nhiều cũng cần thể hiện sự trân trọng đối với người lao động. Những món quà quá mang tính hình thức, thậm chí gây hiểu lầm, có thể khiến nhân viên cảm thấy bị xem nhẹ.
Trên mạng xã hội Trung Quốc, cư dân mạng vẫn tiếp tục chia sẻ danh sách “thưởng Tết khó đỡ” mỗi dịp cuối năm. Có người cười vui vì sự sáng tạo, có người bức xúc vì cảm thấy công sức cả năm bị quy đổi bằng những món quà rẻ tiền. Dẫu vậy, chính những phần thưởng Tết “không giống ai” này lại trở thành chủ đề nóng, phản ánh sinh động bức tranh lao động nhiều màu sắc tại quốc gia đông dân nhất thế giới.
Cuối cùng, dù là tiền mặt hay que cay tê, câu chuyện thưởng Tết vẫn luôn là thước đo cho mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động. Và ở Trung Quốc, mỗi mùa Tết trôi qua, lại có thêm những phần thưởng khiến cả xã hội phải bật cười hoặc suy ngẫm.
Khánh Linh (t/h)
Hoặc