Theo Global Status Report for Buildings and Construction 2024/2025 của Liên hợp quốc, lĩnh vực xây dựng và vận hành các công trình hiện chiếm khoảng 32% tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng và đóng góp khoảng 34% tổng phát thải CO₂ toàn cầu.
Trong bức tranh đó, nhà ở – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số công trình - đang ngày càng được chú ý như một mắt xích quan trọng của bài toán năng lượng, đặc biệt khi mức tiêu thụ điện trong không gian sống liên tục tăng lên. Tại Việt Nam, cùng với tốc độ đô thị hóa và mức sống ngày càng tăng, lượng điện tiêu thụ trong các tòa nhà và hộ gia đình cũng đang tăng nhanh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về sử dụng năng lượng hiệu quả và bền vững.
Về chủ đề này, phần trình bày của ông Đặng Nguyễn Ngữ - Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia tại Tech Awards 2025 đã mang đến một góc nhìn đáng chú ý: những ngôi nhà trong tương lai có thể trở thành một "trung tâm năng lượng" - nơi vừa đóng vai trò sản xuất, vừa lưu trữ và tiêu thụ năng lượng một cách thông minh.
Nhà ở - điểm nóng phát thải ít được chú ý
Chia sẻ tại Tech Awards 2025, ông Đặng Nguyễn Ngữ cho biết phát thải từ các hộ nhà ở hiện ước tính chiếm khoảng 22% tổng lượng phát thải liên quan đến năng lượng, tương đương 7,92 tỷ tấn CO2 , gần bằng lĩnh vực giao thông vận tải. Con số này cho thấy mức độ tác động của không gian sống đến môi trường đang bị đánh giá thấp trong nhận thức phổ biến.
Theo đại diện Schneider Electric, ngôi nhà hiện đại ngày nay đang tập trung hàng loạt thiết bị tiêu thụ điện như điều hòa, máy giặt, tủ lạnh, hệ thống chiếu sáng, thiết bị giải trí, thậm chí cả trạm sạc xe điện tại nhà. Khi những thiết bị này cùng vận hành, lượng điện tiêu thụ mỗi ngày của một hộ gia đình có thể đạt mức rất cao. Tại châu Âu, một hộ gia đình trung bình sử dụng khoảng 30 kWh điện mỗi ngày , trong khi ở các quốc gia đang phát triển, con số này vào khoảng 14 kWh mỗi ngày . Tuy nhiên, mức tiêu thụ này được dự báo sẽ tăng gấp đôi vào năm 2050 , khi nhu cầu tiện nghi tăng lên và các lĩnh vực khác như giao thông, sưởi ấm, làm mát ngày càng chuyển sang sử dụng điện.
Theo ông Đặng Nguyễn Ngữ, nếu không có giải pháp quản lý phù hợp, chính không gian sống hằng ngày sẽ là nguồn phát thải lớn, góp phần làm trầm trọng thêm vấn đề biến đổi khí hậu.
Ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia tại Techshow Awards 2025 (nguồn ảnh: BTC)
Trong phần trình bày, Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia nhấn mạnh sự mất cân đối giữa mức tiêu thụ điện ngày càng tăng và khả năng kiểm soát của người dùng. Phần lớn các hộ gia đình chỉ nhận ra mình sử dụng nhiều điện khi hóa đơn tăng cao, trong khi không nắm được cụ thể thiết bị nào đang gây lãng phí, hay thời điểm nào điện năng bị tiêu thụ không cần thiết.
Đây là một thách thức lớn trong bối cảnh sống hiện đại. Người dùng mong muốn tiết kiệm điện, giảm chi phí và giảm tác động môi trường, nhưng lại không muốn phải theo dõi, can thiệp thủ công hay thay đổi quá nhiều thói quen sinh hoạt. Công nghệ, nếu quá phức tạp, có thể trở thành rào cản thay vì giải pháp.
Điều này cũng phản ánh xu hướng chung của người tiêu dùng hiện nay: họ ưu tiên sự an toàn, tiện nghi và đơn giản. Ngay cả với trí tuệ nhân tạo, một công nghệ đang được nhắc đến nhiều trong quản lý năng lượng, người dùng sẵn sàng chấp nhận nếu AI giúp cuộc sống dễ dàng hơn, nhưng không muốn bị “áp đặt” hay phải học cách vận hành các hệ thống phức tạp. Từ thực tế đó, bài toán năng lượng trong gia đình không thể giải quyết bằng cách yêu cầu người dùng thay đổi hành vi quá nhiều, mà cần những giải pháp có khả năng thích nghi với thói quen sống sẵn có.
Quản lý năng lượng bằng hệ thống, không phải từng thiết bị
Tại Tech Awards 2025, ông Đặng Nguyễn Ngữ giới thiệu cách tiếp cận của Schneider Electric đối với bài toán này thông qua các giải pháp quản lý năng lượng trong gia đình. Theo ông, thay vì tập trung vào từng thiết bị riêng lẻ, cần nhìn ngôi nhà như một hệ sinh thái năng lượng thống nhất.
Ông Đặng Nguyễn Ngữ chia sẻ về các giải pháp quản lý năng lượng trong gia đình (nguồn ảnh: BTC)
Giải pháp của Schneider Electric kết hợp giữa điện hóa, tự động hóa, số hóa và trí tuệ nhân tạo, cho phép các thiết bị trong gia đình - từ công tắc, ổ cắm, hệ thống chiếu sáng, đến sưởi ấm và làm mát - được kết nối và quản lý đồng bộ. Thông qua khả năng học máy, hệ thống có thể ghi nhận thói quen sinh hoạt của nươời dùng để tự động điều chỉnh việc sử dụng điện theo lịch trình, hạn chế lãng phí mà không cần người dùng can thiệp thủ công.
Cách tiếp cận này có thể giúp tiết kiệm khoảng 50–60% nhu cầu sử dụng điện, đồng thời giảm tương ứng lượng phát thải CO₂. Quan trọng hơn, việc tối ưu hóa năng lượng được thực hiện “ở hậu trường”, giúp người dùng vẫn tận hưởng tiện nghi mà không cảm thấy bị công nghệ làm phiền.Trong đó, yếu tố an toàn luôn được đặt lên hàng đầu trong các giải pháp điện cho gia đình, bên cạnh yếu tố thông minh và thiết kế phù hợp với không gian sống xanh. Khi các thiết bị vừa an toàn, vừa có khả năng tự điều chỉnh theo nhu cầu thực tế, việc tiết kiệm năng lượng sẽ trở thành một phần tự nhiên của đời sống hằng ngày.
Ông Đặng Nguyễn Ngữ nhấn mạnh, khi chọn đúng giải pháp tin cậy từ nhà cung cấp uy tín, chủ nhà có thể giảm chi phí tiền điện nhưng không phải hi sinh sự tiện nghi, thoải mái.
“Với sự lựa chọn thông minh và có trách nhiệm, các chủ nhà hoàn toàn có thể xây dựng ngôi nhà của tương lai ngay từ hôm nay, nơi sự sang trọng tinh tế đồng hành cùng tin cậy, an toàn; nơi hiệu quả năng lượng đồng hành cùng phát triển bền vững”, ông Ngữ khẳng định.
Trong bối cảnh các quốc gia đang nỗ lực giảm phát thải và hướng tới phát triển bền vững, việc bắt đầu từ những không gian gần gũi nhất – như ngôi nhà – được xem là một hướng đi thiết thực. Khi mỗi gia đình có thể sử dụng điện hiệu quả hơn, tổng tác động tích lũy sẽ tạo ra thay đổi đáng kể cho toàn xã hội.
Hoặc