Vì có ý kiến rằng ca sĩ Quốc Thiên hát sai lời bài Chỉ chừng đó thôi trong phim Hẹn em ngày nhật thực, tôi có đôi lời như sau.
Quốc Thiên không sai. Bản thu âm này có trước, Thiên hát live ở Musique de Salon, sau đó mới được đưa vào phim.
Nhạc sĩ Đức Trí đưa bài cho Quốc Thiên hát với văn bản chuẩn từ bản in đầy đủ (gồm cả nhạc và lời) lần đầu tiên do chính gia đình nhạc sĩ Phạm Duy xuất bản (PDC Productions) và Nhà sách Nam Á (Paris) phát hành năm 1989.
Việc tranh cãi sai lời nằm ở câu: "... gục đầu rất mau/rất lâu" và "... vài giọt ơn lâu/ơn nhau" thì trong bản in này là "rất mau" và "ơn lâu".
Đây là bản in lần đầu tổng tập các bài hát Phạm Duy cho tới thời điểm đó, sau này ai cần nhạc để hát mà làm việc trực tiếp với gia đình Phạm Duy thì các văn bản đều từ đây.
Trước Quốc Thiên, nhiều nghệ sĩ cũng đã hát với lời hát năm 1989 này (rất mau/ơn lâu), kể sơ sơ ra là: Hương Lan, Vũ Khanh, Thái Châu, Đức Tuấn, Nguyên Thảo, Hồ Trung Dũng... Trong đó, anh Don Hồ hát "rất lâu" và "ơn lâu".
Không thể vừa chê Quốc Thiên hát sai xong quay sang khen Nguyên Thảo trong khi Thảo hát cũng y chang lời như Quốc Thiên vậy!
Nhiều người hát như vậy tại sao lại chỉ nói Quốc Thiên hát sai? Theo tôi là do họ chưa nghe nhiều, chỉ nghe bản của anh Duy Quang nên cho rằng đó là bản đúng duy nhất.
Quốc Thiên hát "Chỉ chừng đó thôi"
Tất nhiên anh Duy Quang cũng không sai. Chuyện thú vị là ở đây.
Bài Chỉ chừng đó thôi trong phân loại ca khúc ở cuốn Ngàn lời ca được bác Phạm Duy xếp vào Những tình khúc cuối cùng viết khoảng cuối 1974, đầu 1975.
Bài hát chưa kịp xuất bản nhạc tờ nhưng đã kịp thu âm vào băng Shotguns chủ đề Băng Vàng, sau này được tái bản ở hải ngoại với tựa Băng Vàng Shotguns 74-75.
Anh Duy Quang - người hát đầu tiên thể hiện ca khúc đã hát "rất lâu/ơn nhau"; trong cuốn Ngàn lời ca, vốn chỉ in phần lời (như bác Phạm Duy có giải thích là chưa đủ điều kiện in ấn đầy đủ cả nhạc và lời), cũng là "rất lâu/ơn nhau".
Nhưng khi in chính thức dưới dạng sheet nhạc (như đã nói ở trên), phần lời đã trở thành "rất mau/ơn lâu" và phổ biến từ năm 1989 tới giờ.
Sau này, anh Duy Quang có hát và thu lại vài lần vẫn với lời hát ban đầu, đó cũng là lựa chọn của anh.
Việc một nhạc sĩ thay đổi lời hát là chuyện bình thường, chúng ta đã thấy nhiều. Theo thời gian, có thể họ có những lựa chọn khác mà theo họ là đắt, là tốt, là hợp hơn... Khi bản đó được công bố, các nghệ sĩ cũng nên tôn trọng mà hát theo.
Ca sĩ Quốc Thiên đang gây tranh luận vì bị cho là hát sai lời. Ảnh: FBNV
Còn ý nghĩa sâu xa là gì nếu hỏi được nhạc sĩ thì tốt, không thì mỗi người có cách hiểu của mình như bao bài hát ta vẫn nghe và tự lý giải theo trải nghiệm riêng.
Ở bài này, nếu cần giải thích, theo tôi có thể hiểu là vì lòng còn khát khao nên phải vội vàng gục đầu xuống (rất mau) mà xưng tội cho đến hết kiếp sau và vì mối tình kia đã kéo dài nhiều năm nay tới lúc khép lại nên đó là "ơn lâu". Dĩ nhiên, ai muốn hiểu khác cũng được.
Có một điều quan trọng tôi muốn nhắc lại: Chỉ chừng đó thôi không phải phổ thơ Nguyễn Tất Nhiên.
Bài này nói về câu chuyện tình giữa nhạc sĩ Phạm Duy và nàng thơ Lệ Lan nên bác tự viết, chưa cần mượn lời thơ.
Chuyện tình này có nhiều bài hát nhưng có thể tóm lược lại thành một bộ tác phẩm gồm: Ngày đó chúng mình - Nghìn trùng xa cách - Chỉ chừng đó thôi.
Mọi người cứ nghĩ đó là thơ Nguyễn Tất Nhiên chắc vì những hình ảnh tương tự các bài phổ thơ trước đó như Em hiền như Ma-soeur, Hai năm tình lận đận...
Tóm lại, ai hát bài Chỉ chừng đó thôi đều có 2 lựa chọn: hoặc theo lời như anh Duy Quang - người hát đầu tiên; hoặc theo bản in chính thức từ chính nhạc sĩ Phạm Duy. Lời nào cũng có ý nghĩa của nó.
MC, nhà báo Minh Đức
Hoặc