“Nơi trú ẩn” thường xuyên của rắn
Theo Times of India, trúc đào là loài cây bụi, xuất hiện rộng rãi tại nhiều quốc gia nhờ khả năng chịu hạn tốt, dễ chăm sóc và cho hoa trong thời gian dài. Cây thường mọc thành bụi dày, tán lá thấp và lan rộng, tạo nên những khoảng râm mát ngay sát mặt đất.
Tuy nhiên, đây lại là điều kiện dễ hình thành môi trường cho các loại bò sát như rắn trú ngụ. Các nghiên cứu về sinh thái bò sát cho thấy rắn không bị thu hút trực tiếp bởi bản thân loài cây, mà chủ yếu bởi môi trường mà cây tạo ra. Một công trình đăng trên Landscape Ecology chỉ ra rằng cấu trúc thảm thực vật, bao gồm độ dày và chiều cao, có ảnh hưởng lớn đến sự xuất hiện của rắn, hơn là yếu tố loài cây cụ thể.
Do là động vật biến nhiệt, rắn cần dựa vào môi trường xung quanh để điều hòa thân nhiệt. Nghiên cứu trên Journal of Thermal Biology ghi nhận chúng thường di chuyển linh hoạt giữa khu vực có bóng râm và nơi thoáng đãng để duy trì mức nhiệt phù hợp, đặc biệt trong những ngày nắng nóng.
Những bụi cây rậm, phát triển thấp như trúc đào vô tình tạo điều kiện lý tưởng cho rắn trú ẩn. Chúng cung cấp nơi ẩn nấp an toàn trước kẻ săn mồi, đồng thời giúp duy trì môi trường nhiệt độ ổn định.
Ngoài ra, một nghiên cứu đăng trên Herpetological Conservation and Biology cũng cho thấy rắn có xu hướng quay lại các khu vực có nhiều đá, cây cối rậm rạp và lớp che phủ thấp, thay vì những không gian trống trải, ít vật cản.
Hóa ra còn mang độc tố cực nguy hại tới sức khỏe
Dù thường được trồng để làm đẹp cảnh quan nhờ hoa rực rỡ, trúc đào lại là loài thực vật tiềm ẩn nguy cơ cao đối với sức khỏe. Các chuyên gia cảnh báo đây là một trong những cây có độc tính mạnh, thậm chí có thể gây tử vong nếu tiếp xúc hoặc sử dụng không đúng cách.
Trúc đào có tên khoa học là Nerium oleander, thuộc họ Apocynaceae. Loài cây này phân bố rộng rãi ở nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt phát triển tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới và ấm áp. Không chỉ chịu hạn tốt, trúc đào còn có khả năng thích nghi với môi trường khắc nghiệt, kể cả sương giá. Hoa của cây nổi bật với nhiều gam màu như trắng, hồng nhạt, hồng đậm, đỏ cam hoặc đỏ tía; có thể là hoa đơn hoặc hoa kép, trong đó sắc hồng là phổ biến nhất. Hương thơm nhẹ cùng vẻ ngoài bắt mắt khiến trúc đào được ưa chuộng trong việc trồng làm cảnh, kể cả tại Việt Nam.
Không chỉ có giá trị thẩm mỹ, trúc đào còn được nghiên cứu trong y học. Trong lá cây, các nhà khoa học đã chiết xuất được một số glycoside như oleandrin (neriolin), neriin, adynerin và neriantin. Trong đó, neriolin được sử dụng như một hoạt chất hỗ trợ tim mạch, có tác dụng trong điều trị suy tim, khó thở và tình trạng phù do suy tim. So với một số hoạt chất cùng nhóm như digitalin hay digoxin, neriolin có ưu điểm là không bị phân hủy bởi enzym tiêu hóa, đào thải nhanh và ít tích lũy trong cơ thể.
Tuy nhiên, những lợi ích này không làm giảm mức độ nguy hiểm của cây khi được trồng phổ biến trong đời sống. Trúc đào chứa nhiều hợp chất độc, có thể gây ngộ độc nặng, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ. Thực tế đã ghi nhận những trường hợp chỉ cần tiếp xúc hoặc hấp thụ một lượng nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Hai độc chất đáng chú ý nhất trong trúc đào là oleandrin và neriin, đều thuộc nhóm glycoside tim mạch. Các chất này tồn tại ở toàn bộ cây nhưng tập trung nhiều trong phần nhựa. Ngoài ra, vỏ cây còn chứa rosagenin có tác dụng tương tự strychnin. Toàn bộ cây đều tiết ra nhựa màu trắng sữa, đây chính là phần có độc tính cao, có thể gây ra nhiều phản ứng bất lợi cho sức khỏe nếu tiếp xúc hoặc xâm nhập vào cơ thể.
Vì vậy, dù là loại cây cảnh phổ biến, trúc đào cần được trồng và sử dụng với sự thận trọng cao, tránh để trẻ em tiếp xúc và tuyệt đối không tự ý sử dụng dưới bất kỳ hình thức nào khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Những dấu hiệu nguy hiểm cần đặc biệt lưu ý
Từ lâu, y học cổ truyền đã ghi nhận trúc đào là loài thực vật có độc tính rất cao. Thực tế cho thấy, gia súc như bò, ngựa chỉ cần ăn phải một lượng nhỏ lá trúc đào tươi cũng có thể bị ngộ độc. Các thí nghiệm cũng chỉ ra rằng, con người nếu uống nước có lá trúc đào rơi vào hoặc nước ngâm từ rễ cây đều có nguy cơ nhiễm độc.
Nhiều trường hợp ngộ độc liên quan đến trúc đào đã được ghi nhận trên thế giới. Tại đảo Corse (Pháp), từng xảy ra vụ việc người dân bị ngộ độc do sử dụng cành trúc đào để xiên thịt nướng, hoặc uống nước chứa trong chai có nút làm từ gỗ trúc đào. Ngoài ra, việc sử dụng nguồn nước suối chảy qua khu vực có nhiều trúc đào sinh trưởng cũng tiềm ẩn nguy cơ tương tự. Theo thống kê tại Hoa Kỳ, riêng trong năm 2002 đã có tới 847 ca ngộ độc liên quan đến loài cây này.
Khi bị nhiễm độc trúc đào, cơ thể có thể xuất hiện nhiều biểu hiện khác nhau. Ở hệ tiêu hóa, người bệnh thường buồn nôn, nôn mửa, tăng tiết nước bọt, đau bụng và tiêu chảy, thậm chí có thể đi ngoài ra máu. Đối với hệ tim mạch, triệu chứng điển hình là rối loạn nhịp tim: ban đầu tim đập nhanh, sau đó chậm lại bất thường rồi chuyển sang loạn nhịp.
Không chỉ dừng lại ở đó, các độc chất của trúc đào còn tác động lên hệ thần kinh trung ương. Người bị ngộ độc có thể trở nên xanh xao, da lạnh, cơ thể mệt lả, run rẩy, thậm chí rơi vào trạng thái lơ mơ, hôn mê hoặc gặp biến chứng nghiêm trọng như tai biến mạch máu, dẫn đến tử vong.
Nếu nhựa cây dính vào da, có thể gây viêm, bỏng rát và sưng đỏ; khi tiếp xúc với mắt, nhựa này có thể làm tổn thương giác mạc, nặng hơn có thể gây mất thị lực.
Trong trường hợp nghi ngờ bị ngộ độc trúc đào, cần xử lý khẩn cấp. Trước tiên, nên tiến hành gây nôn để loại bỏ chất độc ra khỏi cơ thể, sau đó nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và điều trị kịp thời.
(Tổng hợp/Ảnh minh họa: Internet)
Mỹ đánh giá: Không phải chạy hay bơi, đây mới là môn thể thao vừa rẻ tiền, đơn giản dễ làm, vừa kéo dài tuổi thọ hiệu quả
Hoặc