Trung Quốc tìm 'người' thay thế Venezuela

Trung Quốc chuyển hướng sang dầu thô nhập từ Iran để thay thế nguồn dầu giá rẻ của Venezuela. Ảnh: Reuters

Theo Reuters, các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc - thường được gọi là “teapot” - dự kiến gia tăng hoạt động mua dầu từ Iran và Nga trong những tháng tới, sau khi dòng chảy dầu thô từ Venezuela bị gián đoạn bởi những biến động chính trị gần đây.

Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington và Caracas đã đạt thỏa thuận cho phép xuất khẩu lượng dầu thô trị giá tối đa 2 tỷ USD từ Venezuela sang Mỹ, ngay sau khi lực lượng Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro vào cuối tuần trước.

Các nhà phân tích nhận định thỏa thuận này nhiều khả năng làm giảm lượng dầu Venezuela chảy sang Trung Quốc - một trong những khách hàng lớn nhất của dầu thô giá rẻ chịu lệnh trừng phạt.

Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, đồng thời là khách hàng quan trọng của các nguồn dầu bị trừng phạt từ Nga, Iran và Venezuela.

Trong năm 2025, nước này nhập khẩu trung bình khoảng 389.000 thùng dầu Venezuela mỗi ngày, tương đương khoảng 4% tổng lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển, theo dữ liệu của Kpler.

Tuy nhiên, kể từ đầu tháng 1, hoạt động bốc hàng tại các cảng xuất khẩu chính của Venezuela cho thị trường châu Á đã gần như dừng lại. Dữ liệu vận tải cho thấy ít nhất một chục tàu chở dầu bị trừng phạt, đã bốc hàng trong tháng 12/2025, rời vùng biển Venezuela vào đầu tháng 1, mang theo khoảng 12 triệu thùng dầu và nhiên liệu.

Một nhà máy chế xuất dầu tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

“Diễn biến tại Venezuela tác động mạnh nhất đến các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc, vì họ có nguy cơ mất nguồn cung dầu thô nặng giá rẻ”, bà June Goh, nhà phân tích tại Sparta Commodities, nhận định. Tuy nhiên, theo bà, thị trường vẫn còn nhiều lựa chọn thay thế.

Nguồn cung dầu từ Nga và Iran hiện khá dồi dào, trong khi một lượng dầu Venezuela vẫn đang trên đường vận chuyển. Do đó, các nhà máy lọc dầu nhỏ của đất nước tỷ dân khó có khả năng chuyển sang mua dầu không bị trừng phạt với giá cao hơn, bởi điều này không mang lại hiệu quả kinh tế.

Trên thị trường, giá dầu thô Merey của Venezuela - loại dầu nặng được các nhà máy teapot ưa chuộng - đã được chào bán với mức chiết khấu khoảng 10-11 USD mỗi thùng so với dầu Brent, thấp hơn mức chiết khấu khoảng 15 USD ghi nhận hồi tháng trước. Tuy nhiên, hoạt động giao dịch hiện gần như đình trệ do sự bất định về nguồn cung.

Theo ông Xu Muyu, chuyên gia phân tích cấp cao của Kpler, lượng dầu thô Venezuela hiện nằm trên các tàu tại châu Á vẫn đủ để đáp ứng nhu cầu của Trung Quốc trong khoảng 75 ngày. Điều này giúp thị trường tránh được những cú sốc giá ngay lập tức và hạn chế đà tăng của các loại dầu thay thế trong ngắn hạn.

Dù vậy, trong trung hạn, các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc được dự báo tăng mua dầu từ Nga và Iran trong giai đoạn tháng 3-4. Ngoài ra, Trung Quốc cũng có thể tìm đến các nguồn không bị trừng phạt như Canada, Brazil, Iraq hoặc Colombia.

Trong số các lựa chọn hiện có, dầu thô nặng của Iran đang được chào bán với mức chiết khấu khoảng 10 USD mỗi thùng so với dầu Brent và được đánh giá là nguồn thay thế rẻ nhất, với nguồn cung sẵn có.

Một số thương nhân cũng cho biết các loại dầu Trung Đông như Basrah của Iraq có thể được đưa vào danh sách cân nhắc.

Trong khi đó, giá dầu thô từ Canada, bao gồm Cold Lake và Access Western Blend xuất khẩu qua đường ống Trans Mountain, đã giảm thêm hơn 2 USD mỗi thùng trong tuần này, xuống mức chiết khấu khoảng 4-5 USD so với dầu Brent, do kỳ vọng nhu cầu từ Mỹ suy yếu.