TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Kinh tế Tài nguyên và Môi trường. Ảnh: BTC
Phát biểu tại Hội thảo “Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng” do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 22/5, TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Kinh tế Tài nguyên và Môi trường cho rằng, hộ kinh doanh cá thể hiện đóng vai trò rất lớn đối với nền kinh tế và tiêu dùng hàng ngày của người dân.
“Riêng tính 6 triệu hộ kinh doanh cá thể họ phục vụ được công ăn việc làm khoảng chừng gần 50 triệu người. Đó là số liệu chính thức mà tác động lên nền kinh tế. Tuy rằng 1 năm hộ kinh doanh cá thể thu tiền nộp ngân sách chưa tới 30.000 tỷ nhưng tác động an sinh xã hội khoảng 65% của xã hội chúng ta. Nhưng chúng ta lại có nhiều chính sách đối với hộ kinh doanh cá thể, điều này tác động rất lớn đến giảm sức mua hàng tiêu dùng hàng ngày”, ông Thuận phát biểu.
Bên cạnh đó, ông cho rằng việc siết quy định về kê khai, hóa đơn điện tử, chứng từ và nguồn gốc hàng hóa đang khiến nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ e ngại.
“Nếu chúng ta siết về chế độ của hộ kinh doanh cá thể, bắt buộc phải kê khai, phải chứng từ, phải xuất hóa đơn điện tử, rồi phải chứng minh nguồn gốc, rồi phạt... thì đây là một tâm lý e ngại mà tất cả các nhà đầu tư thuộc doanh nghiệp vừa nhỏ, hộ kinh doanh cá thể họ rút lui khỏi thị trường. Đây là một trong những yếu tố rất đáng lo ngại so với nền kinh tế mà chúng ta phải giải quyết ngay tại căn cơ”, TS Phạm Viết Thuận nói.
Ngoài ra, theo vị chuyên gia, việc giá vật tư, nhiên liệu và hàng tiêu dùng tăng từ 22-25% cũng khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng kiệt sức.
Ông dẫn ví dụ trong lĩnh vực xây dựng, trước đây giá cát đá khoảng 315.000 đồng/m3 nhưng hiện đã lên tới gần 680.000 đồng/m3, khiến nhiều doanh nghiệp không còn khả năng cầm cự, buộc phải dừng triển khai dự án. Điều này kéo theo tác động dây chuyền tới hàng chục ngành nghề khác trong nền kinh tế.
Từ đó, vị chuyên gia đề xuất xem xét quay lại cơ chế thuế khoán với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 1-5 tỷ đồng/năm để giảm áp lực thủ tục và tạo tâm lý an tâm cho người kinh doanh.
“Chúng ta nên có những chính sách mà Quốc hội cũng đã có một số ý kiến đề xuất là nên trở về thuế khoán đối với những hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 đến 5 tỷ một năm. Chúng ta không ép hộ kinh doanh xuất chứng từ nhưng buộc phải có chứng từ để kiểm soát được nguồn gốc hàng hóa. Đây là một trong những chính sách mà chúng ta có thể kích cầu hoặc khuyến khích doanh nghiệp tự khai, tự nộp theo tỷ lệ phần trăm để người ta chủ động, tự do kinh doanh”, ông Thuận đề xuất.
Ngoài ra, TS Phạm Viết Thuận cũng cho rằng cần tránh “hình sự hóa” trong quản lý hoạt động kinh doanh để tạo sự yên tâm cho hộ kinh doanh nhỏ.
“Chính sách thứ ba mà quan trọng nhất là chúng ta không hình sự hóa trên mọi phương diện. Thì cái tính tự do, an tâm hơn và không bất an đối với hộ kinh doanh. Từ đó nguồn hộ kinh doanh cá thể mới tác động trực tiếp đến nền kinh tế thị trường, đặc biệt là tiêu dùng”, ông nói thêm.
Bên cạnh các đề xuất liên quan đến hộ kinh doanh, TS Phạm Viết Thuận cũng kiến nghị tiếp tục giảm thuế giá trị gia tăng với hàng hóa nhu yếu phẩm, kéo dài thời gian giảm phí môi trường đối với xăng dầu và cắt giảm thêm nhiều loại phí, lệ phí để hỗ trợ kích cầu tiêu dùng.
Hoặc