Độc đáo chợ nêu ngày Tết
Dựng cây nêu ăn Tết là một phong tục lâu đời của người Việt. Cây nêu là một biểu tượng văn hóa tâm linh sâu sắc gắn liền với câu đối “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ/Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”.
Đến nay, mặc dù cuộc sống đã thay đổi nhiều nhưng phong tục dựng nêu ngày Tết vẫn được người dân xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị duy trì đều đặn hàng năm.
Người dân chọn cây nêu ngày Tết
Anh Hồ Cao Cường, trú xã Đông Trạch cho biết, theo phong tục tập quán của bà con nơi đây, cứ đến ngày 25 đến ngày 30 tháng Chạp, tất cả mọi người, mọi nhà đều phải dựng nêu.
Chợ nêu chỉ họp từ 25 đến 28 tháng Chạp. Những cây tre tươi, thẳng đứng còn nguyên nhựa được sắp xếp ngay ngắn dọc lối đi. Người mua kẻ bán rộn ràng giữa không khí Tết cận kề. Mỗi cây nêu có giá từ 200.000 đến 250.000 nghìn đồng.
Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, một cây tre lý tưởng để làm nêu phải hội tụ đủ các yếu tố, gồm: Thân thẳng, đốt đều, tròn đẹp và đặc biệt là tán lá ở ngọn phải còn nguyên vẹn.
Những cây tre đẹp nhất được lựa chọn để dựng nêu.
Những cây tre dựng nêu như vậy sẽ là biểu tượng cho sự đủ đầy, may mắn trong năm mới. Người dân địa phương và các vùng lân cận đổ về chợ nêu từ rất sớm để chọn cho gia đình một cây tre ưng ý dựng trước sân nhà ngày Tết.
Chọn tre ngày giáp Tết cũng là một nét vui riêng trong ngày cuối năm. Không chỉ là nơi mua bán, “chợ nêu” còn gợi lên không khí Tết xưa với những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Gửi gắm một năm mới bình an
Khi lựa được những cây ưng ý người ta sẽ vót sạch những mắt thừa rồi cẩn thận gác lên mái nhà chờ đến lễ Tất niên sẽ trang trọng dựng lên.
Người dân cẩn thận mang cây tre về nhà.
“Một cây nêu đẹp phải là cây tre thẳng, đốt đều, thân chắc khỏe; phần ngọn còn nguyên đọt, tán lá sum suê. Cành không được gấp khúc hay dị tật,” ông Đỗ Văn Hùng, trú xã Đông Trạch chia sẻ.
Theo ông Hùng, sau khi chọn được cây ưng ý, người dân sẽ mang về gác lên mái nhà, tuyệt đối không đặt xuống đất để tránh người khác vô ý bước qua. Chỉ đến bữa cơm tất niên cuối năm, cây nêu mới được trang trọng dựng lên trước sân.
Những ngày giáp Tết, dọc hai bên đường làng, hàng tre dài vươn cao cong vút, tạo nên khung cảnh đặc trưng của miền quê biển mỗi độ Xuân về.
Với người dân nơi đây, dựng cây nêu không chỉ để tô điểm không gian ngày Tết mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Từ xa xưa, cây nêu được xem là biểu tượng xua đuổi điều không may, đón bình an và gửi gắm ước vọng về một năm mới đủ đầy, thuận lợi.
Khi cây nêu được dựng lên, bên cạnh lá Cờ Tổ quốc tung bay trong gió, đó cũng là lúc Tết thực sự gõ cửa từng mái nhà.
Cây nêu được treo trang trọng cùng lá cờ tổ quốc.
Theo anh Hồ Cao Cường, người dân xã Đông Trạch quan niệm việc dựng nêu không chỉ là một phong tục truyền thống mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Cây nêu được xem như “lá bùa” xua đuổi tà khí, gột bỏ những điều không may của năm cũ, đồng thời mở ra một năm mới bình an, thuận lợi.
“Bên cạnh hoa mai, hoa đào hay các loại cây cảnh trang trí trong nhà, dựng nêu là việc làm quan trọng của mỗi gia đình dịp Tết. Không chỉ mang ý nghĩa cầu may, cây nêu còn góp phần làm đẹp thêm đường làng, ngõ xóm, tạo nên không khí Xuân rộn ràng, ấm áp,” anh Cường chia sẻ.
Không khí Tết đến Xuân về vui tươi tại xã Đông Trạch.
Bây giờ, ở nhiều làng biển Đồng Trạch khi dựng nêu thường treo cùng cờ Tổ quốc và kèm theo bóng đèn chiếu sáng. Có gia đình còn treo thêm chùm lưỡi câu ở ngọn cây nêu để cầu may mắn trong những chuyến ra khơi vào lộng.
Cây nêu được dựng vào ngày 30 Tết và đến ngày 7 tháng Giêng Âm lịch sẽ được hạ xuống bằng một lễ nhỏ, gọi là lễ hạ nêu, để bắt bầu cho một năm mới với nhiều kỳ vọng bình an và may mắn.
Ông Dương Trường Chinh, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Trạch cho biết: "Trong thời gian trước Tết, xã Đông Trạch đã chủ động tạo các địa điểm chợ hoa ngày Tết, điểm tập kết của cây nêu ngày Tết, tạo điều kiện cho người dân giao thương buôn bán.
Đặc biệt, hình ảnh cây nêu ngày Tết khi người dân dựng lên báo hiệu một mùa Xuân mới đã về. Qua cây nêu, người dân gửi gắm một năm mới an lành, mưa thuận gió hòa và có cuộc sống đủ đầy".
Hoặc