Nếu bước vào quán ramen truyền thống tại Tokyo hay Osaka, Nhật Bản, âm thanh đầu tiên đập vào tai bạn không phải là tiếng nhạc nền nhẹ nhàng, mà là những tiếng xụp xoạp vang dội phát ra từ khắp các bàn ăn. Với phần lớn nền văn hóa, việc phát ra tiếng động khi ăn thường bị coi là thiếu lịch sự, thậm chí là khiếm nhã. Tuy nhiên, người Nhật Bản lại dành một ngoại lệ cho món mỳ.
Vì sao người Nhật không ngại phát ra tiếng xì xụp khi ăn mỳ ramen?
Với các loại canh như súp Miso hay các món hầm, người Nhật vẫn giữ quy tắc ăn uống nhẹ nhàng, tránh phát ra tiếng động lớn. Tuy nhiên khi thưởng thức các loại mỳ như ramen, soba, udon, họ lại phát ra tiếng húp khiến nhiều du khách không khỏi ngạc nhiên.
Thực tế, hành động này được gọi là "zuzutto" – một từ tượng thanh mô tả tiếng húp mỳ nhanh và dứt khoát. Đối với người Nhật, một bát mỳ ramen ngon phải được thưởng thức khi còn nóng hổi.
Cách người Nhật Bản ăn mỳ ramen thành tiếng khiến du khách bất ngờ. (Ảnh: Japantimes)
Tiếng húp chính là "chìa khóa" để mở ra trọn vẹn hương vị của món ăn quốc hồn quốc túy này. Đằng sau âm thanh có phần ồn ào ấy là các lý do từ khoa học, cảm quan cho đến những quy tắc ứng xử cộng đồng đã tồn tại qua nhiều thế kỷ.
Lời khen cho đầu bếp
Trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản, sự tương tác giữa thực khách và người đầu bếp (Itamae) rất quan trọng, đặc biệt là trong các quán ăn nhỏ. Một bát mỳ ramen là tâm huyết của người nấu, đôi khi họ phải ninh xương cả chục tiếng đồng hồ để có được phần nước dùng ưng ý.
Do đó, việc ăn một cách nhiệt tình và phát ra tiếng động được xem như lời khen ngợi gián tiếp gửi đến đầu bếp. Tiếng húp mỳ vang lên đồng nghĩa với việc thực khách đang tận hưởng món ăn một cách say sưa.
Âm thanh húp mỳ truyền đi thông điệp: "Món mỳ này tuyệt vời đến mức tôi không thể chờ đợi để thưởng thức nó". Nếu thực khách ăn ramen trong sự im lặng tuyệt đối, người đầu bếp đôi khi sẽ lo lắng rằng món ăn của họ không hợp khẩu vị hoặc có vấn đề gì đó về chất lượng. Âm thanh "zuzutto" thể hiện sự trân trọng của thực khách đối với công sức của người đứng bếp.
Thực khách ăn phát ra tiếng như lời tưởng thưởng cho đầu bếp vậy. (Ảnh: japantimes)
Mỳ ramen ngon phải ăn nhanh
Ramen là món ăn đề cao tính thời điểm. Sợi mỳ ramen có đặc điểm là rất nhanh bị mềm và mất đi kết cấu nguyên bản nếu ngâm lâu trong nước nóng. Các đầu bếp Nhật Bản luôn tính toán thời gian luộc mỳ chính xác đến từng giây để đảm bảo độ ngon.
Ramen luôn được phục vụ trong trạng thái nước dùng đang sôi sùng sục hoặc rất nóng để giữ độ béo của mỡ và hương vị của xương hầm. Sợi mỳ khi nhấc ra khỏi bát nước dùng nóng hổi sẽ tích tụ lượng nhiệt rất lớn, nhưng cũng nhanh nguội đi.
Để thưởng thức được trạng thái hoàn hảo nhất của sợi mỳ, người ăn buộc phải ăn nhanh. Việc húp mỳ cho phép thực khách đưa lượng mỳ lớn vào miệng cùng một lúc mà không cần tốn thời gian thổi nguội hay nhai quá chậm rãi.
Sợi mỳ ramen nóng hổi mới đem đến hương vị ngon nhất. (Ảnh: Broadsheet)
Tại các quán ramen bận rộn ở ga tàu hay các khu phố tài chính, việc ăn nhanh còn giúp giải phóng chỗ ngồi cho những người đang xếp hàng chờ đợi. Tiếng húp mỳ vừa phục vụ cho chất lượng món ăn, vừa phù hợp với nhịp sống hối hả, công nghiệp của xã hội Nhật Bản hiện đại.
Đánh thức khứu giác
Về mặt khoa học, việc húp mỳ giúp tăng cường trải nghiệm hương vị thông qua một hiện tượng gọi là "khứu giác hồi hương". Khi thực khách húp mỳ kèm theo không khí, hương thơm và vị ngon lan tỏa mạnh mẽ lên khoang mũi từ phía sau cổ họng.
Khi húp "zuzutto", thực khách không chỉ nếm bằng lưỡi mà còn ngửi thấy hương thơm đậm đà của nước tương shoyu, vị béo ngậy của xương tủy tonkotsu hay mùi thơm thanh tao của cá bào katsuobushi theo cách trực diện hơn. Việc húp mỳ tạo ra một sự bùng nổ hương vị trong khoang miệng, giúp người ăn cảm nhận được những tầng nốt tinh tế nhất mà cách ăn lặng lẽ thông thường không thể mang lại.
Ăn mỳ ramen là trải nghiệm về vị giác, khứu giác và thính giác hòa quyện. (Ảnh: JPCulture)
Khoảnh khắc thoát khỏi quy tắc
Nhật Bản vốn nổi tiếng là quốc gia có nhiều quy tắc ứng xử cực kỳ nghiêm ngặt và tinh tế. Người Nhật thường phải giữ kẽ, im lặng và tránh gây ảnh hưởng đến người xung quanh trong không gian công cộng. Tuy nhiên, bàn mỳ ramen là nơi hiếm hoi những quy tắc đó được nới lỏng.
Hành động húp mỳ phát ra tiếng động giống như sự giải tỏa tâm lý, cho phép con người sống thật với cảm xúc và bản năng hưởng thụ ẩm thực của mình. Nó tạo ra một bầu không khí thân thiện, bình dân và gần gũi.
Trong không gian nhỏ hẹp của quán mỳ, tiếng húp mỳ của mọi người hòa vào nhau, xóa nhòa khoảng cách giữa các tầng lớp xã hội. Dù thực khách là một doanh nhân mặc vest hay một công nhân vừa tan ca, trước bát mỳ ramen nóng hổi, tất cả đều bình đẳng trong niềm vui sướng được xì xụp tận hưởng món ăn ngon.
Ăn mỳ ramen là thời khắc hiếm hoi để người Nhật Bản thư giãn, tự do là chính mình. (Ảnh: iStock)
Tóm lại, tiếng húp mỳ của người Nhật không phải là hành vi thiếu lịch sự, mà là nét văn hóa truyền thống độc đáo. Nó là tổng hòa của kỹ thuật thưởng thức, sự am hiểu về thực phẩm và lòng biết ơn đối với người đầu bếp. Nếu có dịp ghé thăm Nhật Bản và ngồi trước một bát ramen nghi ngút khói, du khách đừng ngần ngại húp một hơi thật kêu. Đó chính là cách tốt nhất để hòa nhập và cảm nhận trọn vẹn tinh thần Nhật Bản ẩn chứa trong từng sợi mỳ.
Hoặc