34 tuổi, bỏ căn hộ đi thuê 15 triệu/tháng để về sống với bố mẹ

Ngoài 30 tuổi vẫn sống cùng bố mẹ

“Ổn định” là từ Lâm Thiến (35 tuổi) dùng để mô tả cuộc sống thường ngày của mình. Mỗi ngày sau giờ làm, cô bắt tuyến tàu điện ngầm số 1 tại ga dưới tòa nhà công ty ở Thượng Hải. Đi qua 13 ga, cô đã trở về nhà với bố mẹ.

Sau khi về nhà, cô không cần bận tâm hôm nay nên đặt món gì, cũng chẳng phải tự tay nấu nướng bởi bố mẹ đã chuẩn bị sẵn những món ăn nóng hổi. Phòng ngủ của Lâm Thiến không lớn, chỉ đặt vừa một chiếc giường đơn. Trên tường vẫn còn vài vết keo dán, dấu tích từ những tấm poster phim cô từng treo hồi còn học trung học.

Căn nhà gồm hai phòng ngủ, một phòng khách này là tài sản ông bà nội để lại và cũng là bất động sản duy nhất của gia đình. Từ khi sinh ra cho đến năm 35 tuổi, phần lớn cuộc đời cô đều gắn bó với nơi này.

Có thể thấy việc sống cùng bố mẹ mang lại nhiều lợi ích rõ ràng. Lâm Thiến không phải tự nấu nướng, mọi việc nhà đều do bố mẹ đảm nhận, từ lau sàn, giặt quần áo đến dọn dẹp phòng ốc. Lâm Thiến hiếm khi phải bận tâm đến những công việc này.

Tuy nhiên, những mâu thuẫn cũng dần nảy sinh chính từ sự chăm sóc quá chu đáo ấy. Tôn Phi, 32 tuổi, hiện làm nghề tự do. Sau khi tốt nghiệp và trở về quê nhà, anh luôn sống cùng bố mẹ. Thế nhưng, tính chất công việc thiếu ổn định cùng việc thường xuyên làm việc tại nhà khiến mâu thuẫn giữa anh và bố mẹ ngày càng rõ rệt trong 2 năm gần đây.

Tôn Phi không muốn bố mẹ làm phiền khi anh đang làm việc. Ngược lại, bố mẹ cho rằng thói quen thức khuya, dậy muộn của con trai không tốt cho sức khỏe. Chưa kể, việc Tôn Phi mãi chưa có người yêu cũng khiến chuyện giục cưới trở thành vấn đề nhạy cảm, chỉ cần nhắc đến là cả nhà dễ dàng tranh cãi.

“Mỗi lần ăn cơm, chỉ cần câu chuyện chuyển sang chuyện kết hôn, sinh con là chắc chắn chúng tôi sẽ cãi nhau. Bố mẹ thường lấy con cái đồng nghiệp ra làm ví dụ, nói rằng người ta còn ít tuổi hơn tôi mà đã kết hôn rồi. Ban đầu tôi còn giả vờ như không nghe thấy, nhưng lâu dần cũng không nhịn được mà tranh luận với bố mẹ”, anh kể.

Điều khiến Tôn Phi khó chịu nhất là sau mỗi lần cãi vã, anh chỉ có thể trốn về căn phòng ngủ nhỏ của mình. Ngay cả một không gian để thoải mái giải tỏa cảm xúc cũng không có.

Khi còn học đại học, Lâm Thiến từng hình dung về cuộc sống tự lập sau khi tốt nghiệp. Cô có thể tự do đi lại mà không bị giới hạn giờ giấc, không phải chịu sự quản lý của bố mẹ, tự quyết định bữa tối sau giờ làm, ăn xong thì nằm trên chiếc giường nhỏ xem phim. Cuối tuần, cô cũng có thể thoải mái đi chơi với bạn bè mà không cần báo cáo với gia đình. Thế nhưng, giá thuê nhà đắt đỏ và liên tục neo ở mức cao tại Thượng Hải đã phá vỡ viễn cảnh ấy.

Công việc đầu tiên của Lâm Thiến có mức lương 7.500 NDT/tháng trước thuế (28,7 triệu đồng theo tỷ giá hiện tại). Sau khi trừ các khoản, số tiền cô thực nhận chưa đến 6.000 NDT (gần 23 triệu đồng).

Lâm Thiến từng thử tìm nhà thuê ở khu vực trung tâm. Tuy nhiên, ngay cả những căn hộ cũ kỹ, xuống cấp với diện tích chỉ khoảng 20m² cũng có giá thuê khoảng 3.000 NDT/tháng (11,5 triệu đồng). Cộng thêm các khoản sinh hoạt phí khác, cô gần như không thể tiết kiệm được đồng nào từ tiền lương, thậm chí còn phải nhờ bố mẹ hỗ trợ mới đủ trang trải cuộc sống.

Tôn Phi cũng quay về sống cùng bố mẹ vì lý do kinh tế. Làm nghề tự do, thu nhập hàng tháng của anh vốn không ổn định. Có những thời điểm, anh phải chờ 2 - 3 tháng mới nhận được tiền thanh toán từ khách hàng. Trong tình hình tài chính bấp bênh, tiền thuê nhà để sống một mình trở thành khoản chi quá sức chịu đựng. Đúng lúc đó, bố mẹ ngỏ lời rủ anh trở về nhà. Gần như không chút do dự, Tôn Phi đồng ý.

Sự hỗ trợ giữa các thế hệ: Chiếc lồng êm ái của tình thân

Trên toàn thế giới, chi phí nhà ở tăng vọt và tình hình việc làm khó khăn đang trở thành những nguyên nhân trực tiếp nhất khiến người trẻ quay về sống cùng bố mẹ. Trước đây, các gia đình trung lưu thường chuyển giao tài sản cho thế hệ sau bằng cách mua nhà cho con cái. Tuy nhiên, khi tài sản của tầng lớp trung lưu dần suy giảm, áp lực tài chính để mua nhà cho con tại các thành phố ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, quay về với bố mẹ để tìm kiếm sự chở che trở thành lựa chọn kinh tế và thiết thực hơn.

Mặt khác, trong giai đoạn kinh tế bất ổn, khái niệm “nhà” dần thay đổi. Nơi đây không còn đơn thuần là chốn thuộc về về mặt tình cảm, mà còn trở thành một điểm tựa sinh tồn đáng tin cậy và một tài sản giúp phòng ngừa rủi ro. Với thế hệ trẻ, sống cùng bố mẹ cũng là cách tiết kiệm chi phí sinh hoạt hiệu quả nhất.

Nhờ không phải chi trả những khoản tiền lớn cho việc thuê nhà và ăn uống tại Thượng Hải, số tiền tiết kiệm của Lâm Thiến hiện cao hơn đáng kể so với nhiều người cùng trang lứa. Nhờ vậy, ngoài việc đảm bảo các nhu cầu sinh hoạt cơ bản, cô còn có điều kiện thường xuyên đi du lịch và tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật.

Trong đời sống đô thị hiện đại, sự độc lập thực sự ngày càng giống một “cuộc chơi dành cho người có tiền”. Giá nhà cao, mức lương trì trệ cùng thực tế xã hội khiến các mối quan hệ tình cảm khó hình thành đã tạo nên tình cảnh cô lập của nhóm người trẻ trên 35 tuổi trong hệ thống xã hội. Gia đình trở thành một nơi trú ẩn mang tính bị động: không chỉ là chỗ dừng chân tạm thời trong khủng hoảng kinh tế, mà còn là phương án quay về mặc định trước những bất định của tương lai.

Chính sự lựa chọn bị động này đôi khi lại gây cảm giác ngột ngạt hơn cả, bởi nó cho thấy người trưởng thành đang dần mất đi khả năng tự kiểm soát cuộc sống của chính mình.

Theo lý thuyết “Hiện đại lỏng” (Liquid Modernity) của nhà xã hội học Zygmunt Bauman, sự bất định của xã hội làm gia tăng nhu cầu tìm kiếm cảm giác an toàn. Gia đình có thể xoa dịu nỗi lo âu của người trẻ bằng cách mang lại những nề nếp ổn định, chẳng hạn như bữa ăn được chuẩn bị sẵn hay giờ giấc sinh hoạt đều đặn. Khi hệ thống phúc lợi xã hội chưa đủ khả năng bảo vệ con người trước những rủi ro mang tính hệ thống, mỗi cá nhân có xu hướng quay lại trạng thái phụ thuộc như thời thơ ấu để tự bảo vệ mình. Trong hoàn cảnh ấy, gia đình gốc trở thành bức tường vững chắc giúp họ chống chọi với những bất ổn bên ngoài.

Theo Tôn Phi, với tư cách một người độc thân làm nghề tự do, anh thiếu đi sự giao tiếp xã hội và cảm giác được công nhận thông qua vai trò nghề nghiệp như những người làm việc trong môi trường công sở. Sống cùng bố mẹ phần nào giúp anh giảm bớt cảm giác cô đơn. Sự bù đắp và hỗ trợ về mặt tình cảm này cũng có ý nghĩa rất lớn đối với anh.

Tuy nhiên, trong cuộc sống tưởng chừng ổn định ấy, những mâu thuẫn nhỏ nhặt lại giống như những chiếc kim, âm thầm châm vào từng thành viên trong gia đình. Xung đột dễ nhận thấy nhất đến từ sự khác biệt trong lối sống giữa hai thế hệ.

Công việc của Lâm Thiến thường xuyên khiến cô phải thức khuya. Vì vậy, cuối tuần cô thường tranh thủ ngủ bù đến tận trưa. Bố mẹ không vào phòng gọi cô dậy, nhưng tiếng trò chuyện lớn ngoài phòng khách thường đánh thức cô từ 8 - 9 giờ sáng. Trong trạng thái còn ngái ngủ, Lâm Thiến không ít lần phải bước ra ngoài và tỏ thái độ bực bội.

“Vì chuyện này, chúng tôi đã cãi nhau không biết bao nhiêu lần. Nhưng bố mẹ thực sự không thay đổi được, lần nào cũng quay sang trách tôi thức khuya, ngủ nướng là không tốt cho sức khỏe”.

Điều khiến Lâm Thiến bất lực hơn là dù đã 35 tuổi, cô vẫn phải tuân thủ giờ giới nghiêm khi về nhà. Mỗi lần đi ăn uống với bạn bè hoặc đồng nghiệp, cô đều phải tranh thủ trở về trước khi bố mẹ khóa cửa. Nếu không, điện thoại của cô sẽ liên tục đổ chuông với hàng loạt cuộc gọi từ gia đình.

Với bố mẹ, Tôn Phi làm nghề tự do gần như chẳng khác nào một người thất nghiệp. Anh không có công ty, không có biên chế và cũng không nhận mức lương cố định. “Họ nghĩ tôi chỉ là người làm việc lặt vặt kiếm sống”. Mỗi khi xảy ra tranh cãi, bố mẹ lại lấy công việc của anh ra để chỉ trích: “Ngày nào con cũng chẳng có việc làm, sống trong nhà thì ăn đồ của bố mẹ, dùng đồ của bố mẹ”.

Tôn Phi đã nghe những lời tương tự không biết bao nhiêu lần. Tâm trạng của anh cũng chuyển từ tức giận lúc ban đầu sang dần chai sạn, không còn cảm xúc như hiện tại.

“Có một thời gian, tháng nào tôi cũng đưa bố mẹ 1.000 NDT (3,8 triệu đồng - PV) tiền sinh hoạt. Nhưng dù đã đưa tiền, họ vẫn cho rằng tôi đang ăn bám. Vậy thì thà không đưa còn hơn. Đến dịp lễ Tết, tôi tặng bố mẹ những phong bao lì xì lớn, quan hệ giữa chúng tôi lại hòa thuận hơn một chút”.

Chuyển ra ngoài hay quay trở về?

Một khi đã quay về bến đỗ do bố mẹ tạo dựng, việc muốn rời đi lần nữa đòi hỏi quyết tâm và nỗ lực nhiều hơn. Về mặt tâm lý, việc thoát khỏi sự phụ thuộc vào bố mẹ cũng không hề dễ dàng.

2 năm trước - khi 33 tuổi, Lâm Thiến chuyển việc thành công và được tăng lương. Vì vẫn khao khát cuộc sống độc lập, cô quyết định thuê một căn hộ cũ kỹ ở Thượng Hải với giá gần 4.000 NDT/tháng (15 triệu đồng).

Ban đầu, cảm giác tự do khiến cô vô cùng thích thú. Cuối tuần, cô muốn đi chơi đến mấy giờ cũng được; sau giờ làm, cô có thể thoải mái đặt bất cứ món ăn nào mình thích. Lâm Thiến còn thay rèm cửa trong căn nhà thuê bằng loại rèm cản sáng, nhờ đó có thể ngủ một mạch đến 1 - 2 giờ chiều vào những ngày cuối tuần.

Thế nhưng, những khó khăn khi phải tự lo liệu mọi việc nhanh chóng xuất hiện. Sau thời gian dài quen với sự chăm sóc của bố mẹ, Lâm Thiến nhận ra những công việc vụn vặt cần xử lý khi sống một mình nhiều hơn cô tưởng tượng. Những ngày nghỉ hiếm hoi liên tục bị chiếm dụng bởi việc nhà: giặt quần áo, phơi đồ, quét nhà, lau sàn... Hàng loạt việc nhỏ chồng chất khiến cô chẳng còn tâm trí ra ngoài gặp gỡ bạn bè vào cuối tuần, chỉ muốn nằm dài trên giường nghỉ ngơi.

“Có một tối, khi đang tắm thì tôi đột nhiên phát hiện không còn nước nóng. Tôi cuống cuồng lấy điện thoại kiểm tra mới biết bình nóng lạnh bị hỏng. Lúc đó đã muộn nên cũng không thể gọi thợ đến sửa ngay lập tức. Cuối cùng, tôi chỉ có thể dùng nước lạnh để xả sạch bọt dầu gội trên tóc”.

Khoảng 1 năm sau, hợp đồng thuê nhà hết hạn. Lâm Thiến thử hỏi ý kiến bố mẹ và không ngờ ngay khi cô vừa nhắc đến chuyện này, họ đã khuyên cô tiếp tục quay về nhà sống. Mọi chuyện diễn ra khá tự nhiên và Lâm Thiến một lần nữa lựa chọn trở về với gia đình.

Trước đây, những người độc thân ở độ tuổi trưởng thành nhưng vẫn sống cùng bố mẹ thường khó tránh khỏi việc bị gắn mác “ăn bám”, bị xem là những người trưởng thành thất bại. Tuy nhiên, cùng với những thay đổi về kinh tế và xã hội, cách nhìn nhận này đang dần thay đổi.

Thay vì mang ý nghĩa tiêu cực, việc sống cùng bố mẹ ngày càng được mô tả bằng những khái niệm trung tính hơn như “hỗ trợ lẫn nhau giữa nhiều thế hệ”. Sống chung với bố mẹ vì thế cũng không còn mang quá nhiều hàm ý tiêu cực như trước.

Tuy nhiên, sự khó chịu sâu bên trong vẫn luôn tồn tại. Ở tuổi 30 - 35, khi nhiều người cùng trang lứa đã kết hôn, sinh con, mua nhà và xây dựng gia đình riêng, những người vẫn sống dưới mái nhà của bố mẹ thường xuyên phải đối mặt với câu hỏi tự vấn: “Tại sao cuộc đời mình vẫn chưa thực sự bắt đầu?”. Sự giằng xé về tâm lý này khiến việc quay về nhà vừa giống như một lối thoát, vừa trở thành quá trình bào mòn lòng tự trọng một cách âm thầm.

Còn bạn, bạn nghĩ sao về trường hợp này?