Có những thói quen tưởng vô hại nhưng lại âm thầm gây hại cho sức khỏe. Đặc biệt ở người trung niên, 5 thói quen dưới đây cần được loại bỏ càng sớm càng tốt.
1. Vừa thức dậy đã bật dậy và tập thể dục khi bụng đói
Nhiều người có thói quen vừa tỉnh giấc đã lập tức ngồi bật dậy, xuống giường rồi đi tập thể dục. Một số người còn cho rằng tập lúc bụng đói giúp đốt mỡ hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, với người trung niên và cao tuổi, đặc biệt những người có bệnh tim mạch hoặc huyết áp, việc thay đổi tư thế quá nhanh có thể gây chóng mặt, choáng váng do tụt huyết áp tư thế. Cơ thể vừa trải qua một thời gian dài nghỉ ngơi nên cần có thời gian để thích nghi khi chuyển từ nằm sang ngồi rồi đứng.
Thay vì bật dậy ngay khi vừa tỉnh giấc, có thể thực hiện theo nguyên tắc “ba nửa phút”. Ảnh: Sưu tầm.
Nếu tiếp tục vận động cường độ cao ngay khi chưa ăn gì, cơ thể còn phải huy động nguồn năng lượng dự trữ để đáp ứng nhu cầu vận động. Với những người có bệnh nền, tập luyện quá sức không phù hợp có thể làm tăng gánh nặng lên hệ tim mạch.
Vì vậy, thay vì bật dậy ngay khi vừa tỉnh giấc, có thể thực hiện theo nguyên tắc “ba nửa phút”: nằm trên giường khoảng nửa phút, từ từ ngồi dậy và tựa vào đầu giường khoảng nửa phút, sau đó đưa hai chân xuống giường, ngồi thêm khoảng nửa phút rồi mới đứng lên.
Việc tập luyện cũng nên lựa chọn thời điểm và cường độ phù hợp. Người lớn tuổi có thể ưu tiên các hình thức vận động vừa sức như đi bộ hoặc tập thái cực quyền, thay vì chạy nhanh hay thực hiện các bài tập cường độ cao ngay sau khi thức dậy. WHO cũng khuyến nghị người cao tuổi duy trì hoạt động thể chất phù hợp, đồng thời chú trọng các bài tập sức mạnh và thăng bằng để duy trì khả năng vận động và giảm nguy cơ té ngã.
2. Giữ lại thức ăn thừa quá lâu, đặc biệt là rau đã nấu chín
Tiết kiệm thức ăn là thói quen tốt, nhưng bảo quản và sử dụng thức ăn thừa không đúng cách lại có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Đặc biệt, nhiều gia đình có thói quen nấu một lần rồi để thức ăn trong tủ lạnh, hôm sau hoặc thậm chí vài ngày sau mới lấy ra hâm nóng. Việc bảo quản lâu và không đúng nhiệt độ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Không nên giữ đồ ăn thừa quá lâu. Ảnh: Pexels.
Tủ lạnh không phải “chiếc két an toàn” có thể giữ thực phẩm vô thời hạn. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) khuyến cáo các loại thực phẩm dễ hỏng và thức ăn thừa cần được cho vào tủ lạnh trong vòng 2 giờ sau khi chế biến, nếu môi trường trên 32°C, thời gian này rút xuống còn 1 giờ. Thức ăn thừa nên được sử dụng trong khoảng 3–4 ngày và loại bỏ sau thời gian này.
Với rau xanh đã nấu chín, việc để lâu và hâm đi hâm lại cũng không phải lựa chọn tốt. Rau chứa nitrat, trong quá trình bảo quản có thể xảy ra các biến đổi làm phát sinh nitrit. Điều đáng lưu ý hơn là nguy cơ nhiễm vi khuẩn khi thực phẩm được bảo quản không đúng cách. Người cao tuổi là một trong những nhóm có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng hơn khi mắc các bệnh do thực phẩm.
Khi bảo quản thức ăn, nên chia thành các hộp nhỏ, đậy kín và làm lạnh càng sớm càng tốt. Khi ăn lại, cần hâm nóng kỹ. Nếu thực phẩm có mùi lạ, thay đổi màu sắc, nhớt hoặc có dấu hiệu hư hỏng, không nên tiếc mà tiếp tục sử dụng.
3. Đợi khát mới uống nước
Không ít người cả ngày gần như không uống nước, đến khi cảm thấy khát mới cầm cốc và uống một lượng lớn trong thời gian ngắn. Cách uống này không phải lúc nào cũng phù hợp, đặc biệt với người cao tuổi hoặc người mắc bệnh tim, thận. Uống một lượng nước quá lớn trong thời gian ngắn có thể làm thay đổi nhanh cân bằng nước và điện giải của cơ thể. Trong trường hợp nghiêm trọng, uống quá nhiều nước có thể dẫn tới hạ natri máu.
Ngược lại, việc chủ động bổ sung nước đều đặn trong ngày giúp cơ thể duy trì trạng thái đủ nước. Tuy nhiên, nhu cầu nước không giống nhau ở tất cả mọi người và còn phụ thuộc vào tuổi tác, thời tiết, mức độ vận động cũng như tình trạng sức khỏe.
Theo khuyến cáo của chuyên gia nên uống tổng cộng 1500-1700 ml nước mỗi ngày. Vào mùa hè, khi bạn đổ mồ hôi nhiều hơn, bạn có thể tăng lượng nước uống lên khoảng 200 ml. Tuy nhiên, đây không nên được xem là một con số bắt buộc cho mọi người. Người mắc bệnh tim, bệnh thận hoặc đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế lượng dịch cần tuân thủ hướng dẫn riêng.
Trong thời tiết nóng, WHO khuyến nghị cần uống nước thường xuyên và đặc biệt chú ý nhóm người trên 65 tuổi cùng những người mắc bệnh tim, phổi hoặc thận vì đây là các nhóm dễ bị ảnh hưởng bởi tình trạng mất nước và nhiệt độ cao.
4. Ăn xong lập tức nằm hoặc ngồi bất động trong thời gian dài
Sau bữa ăn, nhiều người có thói quen nằm trên sofa, xem tivi hoặc ngồi yên một chỗ vì cảm thấy buồn ngủ, nặng bụng. Đặc biệt, nằm ngay sau khi ăn có thể làm tăng khả năng trào ngược ở những người dễ mắc chứng này. Khi dạ dày đang chứa đầy thức ăn, tư thế nằm có thể khiến dịch và thức ăn trong dạ dày dễ trào ngược lên thực quản hơn.
Ăn xong không nên nằm hoặc ngồi tại chỗ. Ảnh: Pexels.
Thay vì nằm ngay sau bữa ăn, có thể đứng dậy đi lại nhẹ nhàng hoặc đứng nghỉ một lúc. Một số người có thể đi bộ chậm khoảng 10 phút sau ăn nếu thể trạng cho phép. Tuy nhiên, không nên vận động mạnh, cúi người sâu, ngồi xổm hoặc mang vác nặng ngay sau bữa ăn.
Với người thường xuyên bị ợ nóng, trào ngược, việc tránh nằm ngay sau khi ăn là một thay đổi sinh hoạt đáng lưu ý. Nếu tình trạng trào ngược kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, cần đi khám thay vì chỉ tự điều chỉnh thói quen.
5. Tự ý tăng, giảm liều thuốc hoặc dùng quá nhiều thực phẩm bổ sung
Đây là thói quen đáng lo ngại nhất trong số những hành vi trên. Một số người khi thấy huyết áp tăng liền tự uống thêm thuốc hạ áp; khi đường huyết không ổn định lại tự tăng liều thuốc điều trị. Cũng có người đồng thời sử dụng nhiều loại thực phẩm bổ sung với suy nghĩ “bổ càng nhiều càng tốt”.
Việc tự ý thay đổi liều thuốc có thể khiến huyết áp hoặc đường huyết giảm quá mức, gây chóng mặt, yếu người, mất thăng bằng và làm tăng nguy cơ té ngã. Với một số thuốc, dùng sai liều còn có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng.
Trong khi đó, thực phẩm bổ sung không phải lúc nào cũng vô hại. Một số sản phẩm có thể tương tác với thuốc đang sử dụng hoặc làm tăng gánh nặng chuyển hóa đối với cơ thể. Việc sử dụng nhiều sản phẩm cùng lúc càng khiến người dùng khó kiểm soát tổng lượng hoạt chất đưa vào cơ thể.
Vì vậy, thuốc kê đơn cần được sử dụng đúng liều và đúng hướng dẫn của bác sĩ. Không nên tự ý tăng, giảm, đổi hoặc ngừng thuốc chỉ vì cảm thấy triệu chứng đã thuyên giảm. Nếu muốn sử dụng thêm thực phẩm bổ sung, đặc biệt khi đang điều trị bệnh mạn tính, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để kiểm tra nguy cơ tương tác.
Theo: Sohu
Hoặc