Giữa vùng biên Hồng Ngự (tỉnh Đồng Tháp), những hàng chà là cao lớn, lá xòe rộng đang tạo nên khung cảnh khá khác lạ so với những vườn cây quen thuộc miền Tây. Dưới nắng đầu hè, từng buồng chà là vàng óng đong đưa trước gió khiến nhiều người không khỏi tò mò khi lần đầu nhìn thấy.
Những ngày gần đây, nhiều người từ các nơi tìm đến khu vườn của anh Đinh Nhựt Hòa (phường Hồng Ngự) để tham quan, tìm hiểu mô hình mới. Chị Phạm Ngọc Thảo ở tỉnh Vĩnh Long cùng anh Trần Minh Nhật từ Tp. Cần Thơ tranh thủ chụp ảnh dưới những tán chà là phủ kín lối đi. “Tôi chỉ thấy loại cây này trên mạng hoặc ở nước ngoài. Giờ tận mắt nhìn thấy ngay vùng biên Đồng Tháp nên rất bất ngờ”, anh Nhật nói.
Ít ai biết, vài năm trước nơi đây vẫn là đất trồng lúa như bao hộ dân khác ở địa phương. Diện tích không nhiều, hiệu quả kinh tế chưa cao nên anh Đinh Nhựt Hòa bắt đầu nghĩ đến chuyện chuyển đổi cây trồng.
Khoảng năm 2022, trong chuyến đi sang Campuchia và Thái Lan, anh Hòa thấy nhiều nơi trồng chà là cho giá trị kinh tế khá tốt. Ý tưởng mang giống cây này về Đồng Tháp cũng bắt đầu từ đó. Ban đầu, nhiều người tỏ ra hoài nghi vì chà là vốn là cây chịu hạn, trong khi vùng đầu nguồn Đồng Tháp chịu ảnh hưởng nước nổi mỗi năm. “Lúc mới trồng, tôi cũng lo cây khó thích nghi. Nhưng càng làm càng thấy nếu chăm sóc đúng kỹ thuật thì cây phát triển khá tốt”, anh Hòa kể.
Từ vài chục cây giống ban đầu, đến nay khu vườn đã có hơn 100 cây chà là Barhi trái vàng và giống Khenaizy trái đỏ có nguồn gốc Trung Đông. Theo anh Hòa, đây là những giống chà là ăn tươi, vị ngọt thanh, giòn và mọng nước. Toàn bộ cây đều được cấy mô nên khả năng cho trái ổn định hơn.
Người trực tiếp chăm sóc vườn là anh Đỗ Thanh Song. Theo anh Song, chà là không quá khó trồng nhưng cần sự tỉ mỉ ở từng giai đoạn, nhất là thời điểm cây ra bông và đậu trái. “Quan trọng nhất là nước, phân và kỹ thuật tuyển trái. Sau khi thụ phấn khoảng 45 ngày phải lặt bỏ những trái nhỏ hoặc méo để giữ lại trái đẹp. Nếu để quá dày thì trái khi chín sẽ nhỏ, không đạt chất lượng”, anh Song chia sẻ.
Anh Song đang thụ phấn cho cây.
Theo anh Song, mỗi cây trưởng thành có thể cho khoảng 150kg trái/năm và chia làm 3 vụ. Mỗi đợt cây cho từ 8 - 10 quài trái. Tuy nhiên, công đoạn cực nhất vẫn là thụ phấn vì cây có rất nhiều gai. “Muốn thụ phấn dễ thì phải cắt bớt gai. Ngoài ra còn phải canh thời điểm trời nắng ráo để tỷ lệ đậu trái cao hơn”, anh Song nói thêm.
Công đoạn lặt bỏ những trái nhỏ hoặc méo để giữ lại trái đẹp.
Hiện khu vườn có 5 cây chà là đực được trồng riêng để lấy phấn. Theo anh Đinh Nhựt Hòa, cây cấy mô thường cho trái sau khoảng 3 năm, nhưng từ năm thứ 4 trở đi mới bắt đầu ổn định năng suất và khai thác hiệu quả hơn. “Năm nay tôi kỳ vọng thu hơn 3 tấn trái, giá bán dao động khoảng 300.000 - 450.000 đồng/kg tùy loại”, anh Hòa cho biết.
Dù vậy, theo anh Hòa, chà là không phải loại cây phù hợp để làm theo phong trào. Vốn đầu tư ban đầu khá cao, từ cây giống đến hệ thống chăm sóc. Ngoài kỹ thuật, đầu ra sản phẩm cũng là yếu tố cần tính toán kỹ trước khi chuyển đổi. “Bà con muốn làm thì nên tìm hiểu kỹ thị trường và điều kiện chăm sóc. Phải tính đường dài chứ không nên thấy mới lạ rồi trồng ồ ạt”, anh Hòa chia sẻ.
Từ một giống cây xa lạ với vùng đất đầu nguồn, chà là nay đã bén rễ nơi biên giới Đồng Tháp. Không chỉ mở thêm hướng sản xuất mới cho nông dân, mô hình này còn góp phần tạo nên nét riêng cho vùng đất biên cương những năm gần đây.
Theo ngành ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, chà là là cây trồng mới, bước đầu thích nghi tốt nhưng vẫn cần thêm thời gian đánh giá hiệu quả lâu dài. Việc mở rộng diện tích cần đi kèm đầu ra ổn định và nắm vững kỹ thuật chăm sóc. Nông dân cần cân nhắc kỹ khả năng đầu tư, tránh chạy theo xu hướng khi chưa có kế hoạch sản xuất cụ thể.
Bùi Đạt
Hoặc