Công ty bảo hiểm 'khát' nhân lực định phí

Chia sẻ với Tri Thức - Znews bên lề buổi thảo luận của Hiệp hội Định phí Bảo hiểm Mỹ (SOA) với chủ đề "Quyết định tài chính trong kỷ nguyên quản trị rủi ro tại Việt Nam" ngày 21/9, ông Chung Bá Phương, Thành viên HĐQT Techcom Life và Techcom General Insurance, cho biết cả hai công ty bảo hiểm trong hệ sinh thái Techcombank đều đầu tư rất lớn cho bộ phận định phí (actuary), nhưng đang gặp tình trạng thiếu nhân lực.

Theo ông, Việt Nam đã bắt đầu có các trường đào tạo ngành định phí với chất lượng khá tốt, song nguồn nhân lực hiện tại vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Cuộc đua hạ phí và bài toán lợi nhuận

Định phí (actuarial science) là lĩnh vực sử dụng toán học, dữ liệu, thống kê, tài chính và tư duy kinh doanh để phân tích tác động tài chính của rủi ro và các yếu tố bất định. Chuyên gia định phí sẽ dự báo các kịch bản, đánh giá mức độ ảnh hưởng và hỗ trợ nhà quản trị đưa ra quyết định dài hạn.

Trong ngành bảo hiểm, đây là lực lượng đóng vai trò quan trọng trong khâu phát triển sản phẩm, xác định mức phí và đánh giá các cam kết, rủi ro trong tương lai, qua đó giúp doanh nghiệp cân bằng giữa quyền lợi khách hàng và hiệu quả kinh doanh.

Ông Chung Bá Phương, Thành viên HĐQT Techcom Life và Techcom General Insurance (ngoài cùng bên phải). Ảnh: BTC.

Nhu cầu này càng rõ nét khi thị trường bảo hiểm Việt Nam chứng kiến cuộc đua giành thị phần khốc liệt. Theo thống kê từ Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm nhân thọ hiện chưa tới 12%, mức khiêm tốn so với nhiều nước trong khu vực, mở ra dư địa tăng trưởng lớn trong tương lai nhưng cũng tạo sức ép cạnh tranh nặng nề.

Ông Chung Bá Phương cho biết riêng ở mảng bảo hiểm phi nhân thọ, áp lực cạnh tranh về phí đang kéo biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuống mức rất thấp.

Nếu bộ phận định phí không làm tốt vai trò, hoặc không thể tác động thực sự đến quyết định thiết kế sản phẩm, doanh nghiệp thu hút được khách hàng bằng phí thấp nhưng sau này có thể sẽ không đủ khả năng chi trả bồi thường cho khách hàng, hoặc hiệu quả kinh doanh trong dài hạn bị ảnh hưởng.

Cùng chung quan sát này, nhưng bà Phei San Teng, Giám đốc Định phí tại AIA Việt Nam, cho rằng đây là diễn biến thường thấy ở những thị trường đang phát triển nhanh chóng. Khi thị trường mở rộng, một số doanh nghiệp có xu hướng cạnh tranh bằng mức phí thấp hơn để giành thị phần.

Bà nhấn mạnh đây là lúc cơ quan quản lý cần vào cuộc để duy trì sự ổn định và phát triển lành mạnh của toàn ngành, bởi đây là lĩnh vực đòi hỏi tầm nhìn dài hạn.

Hiện nay, sau giai đoạn thị trường khủng hoảng, các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe và nhân thọ đều yêu cầu sự phê duyệt và kiểm soát rất chặt chẽ từ Bộ Tài chính, qua đó góp phần đảm bảo sự cân bằng giữa quyền lợi khách hàng, mức phí hợp lý và biên độ lợi nhuận an toàn cho các công ty bảo hiểm. Ngành kỳ vọng quy định này cũng sớm được áp dụng với các sản phẩm phi nhân thọ để tiếp tục lành mạnh hóa thị trường.

Bà Phei San Teng, Giám đốc Định phí tại AIA Việt Nam. Ảnh: BTC.

Mặt khác, thị trường cũng đang chuyển dần sang cơ chế vốn dựa trên rủi ro (Risk-Based Capital - RBC), tức doanh nghiệp bảo hiểm phải duy trì lượng vốn dự phòng tương ứng với mức độ rủi ro đang gánh chịu.

Như vậy, những công ty quản lý rủi ro hiệu quả chỉ cần duy trì lượng vốn vừa phải, từ đó có điều kiện đưa ra mức phí cạnh tranh. Ngược lại, những đơn vị chấp nhận mức rủi ro cao có thể phải duy trì lượng vốn lớn và áp dụng mức phí cao.

Theo bà, cơ chế này tạo động lực để doanh nghiệp chủ động quản trị rủi ro, đồng thời hướng thị trường tới sự cân bằng tốt hơn giữa chi phí bảo hiểm và mức độ rủi ro mà khách hàng thực sự được bảo vệ.

Bên cạnh yếu tố vốn, bà cho rằng nhận thức của người dân cũng là một phần quan trọng trong bài toán phát triển thị trường. Nếu khách hàng hiểu rõ hơn về giá trị dài hạn của bảo hiểm, họ có thể chấp nhận chi trả mức phí hợp lý hơn.

Thiếu nhân lực

Dù vậy, ở cấp độ sản phẩm, bà Phei San Teng nhấn mạnh đội ngũ định phí cần chủ động tính toán những kịch bản thị trường khác nhau để cân bằng lợi ích.

Bà dẫn chứng một sản phẩm liên kết đầu tư mới của AIA, trong đó quyền lợi bảo vệ được thiết kế để gia tăng theo thời gian. Trong quá trình xây dựng sản phẩm, đội ngũ định phí nhận thấy ở một số kịch bản, chẳng hạn khi thị trường biến động mạnh hoặc xảy ra khủng hoảng, giá trị tài khoản của khách hàng có thể giảm đáng kể, kéo theo nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi bảo vệ.

Do đó, AIA đã điều chỉnh thiết kế sản phẩm, chấp nhận giảm một phần lợi ích của doanh nghiệp để duy trì quyền lợi bảo vệ bền vững hơn cho khách hàng.

Vị lãnh đạo nhấn mạnh đây cũng là đặc thù của ngành bảo hiểm, khi một quyết định được đưa ra hôm nay có thể tạo ra nghĩa vụ tài chính kéo dài nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Vì vậy, bài toán lợi nhuận cần được đặt trong mối tương quan với khả năng thực hiện cam kết trong tương lai.

Từ góc độ nhà tuyển dụng, bà Phei San Teng đề cao tính trung thực và đạo đức của đội ngũ định phí, bên cạnh những năng lực chuyên môn cần thiết.

Theo bà Jessie Li, Giám đốc Khu vực Đông và Đông Nam Á của SOA, nhu cầu đối với nhân lực định phí chất lượng cao sẽ ngày càng gia tăng ở Việt Nam, khi môi trường tài chính bước vào giai đoạn ra quyết định dựa trên quản trị rủi ro và tầm nhìn dài hạn, trong bối cảnh quy định thay đổi, nhân khẩu học biến động và các bất định gia tăng.

"Ngày nay, chúng ta có nhiều dữ liệu và công nghệ tiên tiến, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc đưa ra quyết định kinh doanh tốt hơn. Chúng ta vẫn cần thấu hiểu các yếu tố bất định, các giả định và các kịch bản để đưa ra quyết định", bà lưu ý.

Bà Jessie Li, Giám đốc Khu vực Đông và Đông Nam Á của SOA. Ảnh: BTC.

Khẳng định Việt Nam là một thị trường quan trọng và được SOA ưu tiên, bà Jessie Li cho biết hiệp hội cam kết dành nguồn lực để triển khai các dự án tại đây, từ nghiên cứu thị trường, kết nối mạng lưới chuyên gia toàn cầu đến phối hợp với các trường đại học nhằm hỗ trợ đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực định phí, thống kê và bảo hiểm.

Đại diện SOA cũng cho biết hiệp hội sẵn sàng hỗ trợ hướng nghiệp cho học sinh phổ thông tại Việt Nam khi có kênh kết nối phù hợp, tương tự một số chương trình đang được thử nghiệm tại Mỹ, Philippines và Hong Kong (Trung Quốc).