Cỗ máy nặng 4.000 tấn đào xuyên hơn 11 km dưới lòng sông
Một công trình đường sắt cao tốc tại Trung Quốc đang thu hút sự chú ý khi sử dụng cỗ máy đào hầm có kích thước tương đương một tổ hợp công nghiệp di động để thi công sâu dưới lòng sông Dương Tử. Với trọng lượng hàng nghìn tấn và hệ thống thiết bị phức tạp, cỗ máy này vừa thiết lập một kỷ lục mới sau hành trình kéo dài hơn hai năm.
Ngày 30/7/2026, máy đào hầm mang tên Lĩnh Hàng (Linghang) đã tiến đến giếng đứng số 2 tại bờ Nam sông Dương Tử, đánh dấu việc hoàn thành đoạn đào xuyên sông dài 11,325 km thuộc dự án đường hầm Sùng Minh – Thái Thương.
Đây là hạng mục quan trọng của tuyến đường sắt cao tốc Thượng Hải – Trùng Khánh – Thành Đô, kết nối quận Sùng Minh của thành phố Thượng Hải với thành phố Thái Thương thuộc tỉnh Giang Tô.
Điểm đặc biệt nằm ở quy mô của thiết bị được sử dụng. Máy đào Lĩnh Hàng có chiều dài lên tới 148m, tương đương gần 1,5 sân bóng đá nếu tính theo chiều dài sân tiêu chuẩn 105m. Tổng trọng lượng của cỗ máy khoảng 4.000 tấn. Ấn tượng hơn, đầu cắt của máy có đường kính 15,4m. Nếu lấy chiều cao trung bình mỗi tầng nhà khoảng 3m, đường kính đầu cắt này tương đương chiều cao một tòa nhà 5 tầng.
Cỗ máy đào hầm Lĩnh Hàng của Trung Quốc có trọng lượng khoảng 4.000 tấn, dài 148m, được sử dụng để thi công đường hầm đường sắt cao tốc bên dưới sông Dương Tử (Ảnh Baidu)
Đó mới chỉ là kích thước của bộ phận trực tiếp tiếp xúc với đất đá. Phía sau đầu cắt là cả một hệ thống gồm động cơ, thiết bị thủy lực, băng tải và đường ống vận chuyển vật liệu, hệ thống điều khiển, lắp dựng vỏ hầm cùng nhiều bộ phận kỹ thuật khác.
Lĩnh Hàng được giới thiệu là máy khiên đào có đường kính lớn nhất thế giới dành cho công trình đường sắt cao tốc. Thiết bị do Trung Quốc tự nghiên cứu và chế tạo, tích hợp hệ thống điều khiển thông minh I-TBM nhằm hỗ trợ theo dõi và điều chỉnh quá trình đào hầm.
Đặc biệt, máy có khả năng kiểm soát hướng đào với độ chính xác ở cấp độ milimét. Đây là yêu cầu quan trọng bởi chỉ một sai lệch nhỏ kéo dài qua nhiều kilomet cũng có thể ảnh hưởng đến vị trí đường hầm khi tiếp cận điểm đích.
Đầu cắt của máy đào có đường kính lên tới 15,4m cho phép thi công đường hầm có quy mô đặc biệt lớn (Ảnh STDaily)
Cỗ máy bắt đầu đào từ đảo Sùng Minh ngày 29/4/2024. Trong gần hai năm tiếp theo, nó liên tục tiến sâu dưới lòng sông, vượt qua nhiều khu vực có địa chất phức tạp và áp lực nước lớn. Có những đoạn đường hầm nằm sâu tới 89 m dưới lòng sông Dương Tử. Ở độ sâu này, đội thi công phải đặc biệt chú ý đến áp lực nước, khả năng thấm và sự ổn định của địa tầng xung quanh.
Không giống hoạt động đào đất trên mặt đất, việc đưa một cỗ máy nặng 4.000 tấn di chuyển liên tục dưới sông đòi hỏi đồng bộ hàng loạt công đoạn. Trong khi đầu cắt phá vỡ địa tầng phía trước, hệ thống phía sau phải vận chuyển đất đá ra ngoài, duy trì áp lực tại gương đào và lắp đặt các cấu kiện bê tông tạo thành vỏ đường hầm.
Quá trình này cần được kiểm soát chặt chẽ để hạn chế nguy cơ sụt lún, mất ổn định nền đất hoặc nước xâm nhập vào khu vực thi công.
Lập kỷ lục thế giới, mở đường cho tàu cao tốc chạy 350 km/h dưới sông
Sau khi hoàn thành hành trình 11,325 km vào cuối tháng 7/2026, cỗ máy Lĩnh Hàng đã thiết lập kỷ lục thế giới về chiều dài đào liên tục theo một hướng đối với nhóm máy khiên đào đường kính khoảng 15m.
Thành tích này đặc biệt đáng chú ý bởi máy đào hầm không chỉ có chiều dài lớn mà còn sử dụng đầu cắt siêu rộng, khiến việc duy trì ổn định địa tầng và kiểm soát hướng đào trở nên phức tạp hơn.
Cỗ máy xác lập kỷ lục thế giới đối với máy khiên đào đường kính khoảng 15m (Ảnh STDaily)
Tuy nhiên, 11,325km chưa phải tổng chiều dài toàn bộ công trình. Theo thông tin từ đơn vị thi công, đường hầm Sùng Minh – Thái Thương có tổng chiều dài khoảng 14,25km, trong đó đoạn đào bằng máy khiên đào dài 13,2km. Công trình được thiết kế theo dạng một đường hầm chứa hai tuyến đường sắt, cho phép tàu cao tốc lưu thông với tốc độ thiết kế lên tới 350km/h. Điểm đáng chú ý là tàu được kỳ vọng có thể chạy qua đoạn hầm dưới sông mà không cần giảm tốc độ so với tốc độ thiết kế.
Ngoài máy Lĩnh Hàng, dự án còn sử dụng một thiết bị đào giếng đứng khổng lồ khác mang tên Khải Minh (Qiming). Cỗ máy này có đường kính đào 24m, được sử dụng để xây dựng giếng đứng số 2 sâu 56,08m. Việc kết hợp máy đào hầm nằm ngang đường kính 15,4m với thiết bị đào giếng đứng đường kính 24m cho thấy quy mô đáng kể của toàn bộ hệ thống thi công dưới lòng đất.
Sau khi xuyên thành công đoạn dưới sông, Lĩnh Hàng không lập tức hoàn thành nhiệm vụ. Cỗ máy được đưa vào đợt kiểm tra và bảo dưỡng chuyên sâu kéo dài 41 ngày, tập trung vào các hệ thống đã chịu tải lớn trong quá trình đào liên tục hơn 11km.
Các bộ phận như đầu cắt, hệ thống truyền động chính, thiết bị thủy lực, hệ thống tuần hoàn dung dịch và các kết cấu làm kín đều được kiểm tra, bảo dưỡng trước khi máy tiếp tục hoạt động. Đến ngày 9/9/2026, cỗ máy chính thức tái khởi động từ giếng đứng số 2 tại Thái Thương để tiến vào đoạn hầm trên đất liền dài khoảng 1,875km.
Đoạn đường mới sẽ đi qua các khu vực có công trình giao thông, công viên và hạ tầng đô thị phía trên. Vì vậy, bên cạnh việc duy trì tốc độ đào, đội thi công còn phải kiểm soát tác động đối với nền đất và các công trình xung quanh.
Đường hầm Sùng Minh – Thái Thương dài khoảng 14,25km, có đoạn nằm sâu tới 89m dưới lòng sông, được thiết kế phục vụ tàu cao tốc chạy với tốc độ 350 km/h (Ảnh Shobserver)
Theo kế hoạch được công bố trong tháng 9/2026, toàn bộ đường hầm Sùng Minh – Thái Thương được kỳ vọng hoàn thành công tác đào thông tuyến vào cuối năm 2026. Khi đưa vào khai thác, đường hầm sẽ tạo nên bước thay đổi lớn đối với kết nối giao thông khu vực đồng bằng sông Dương Tử.
Đặc biệt, đảo Sùng Minh, một trong những đảo lớn nhất Trung Quốc, sẽ lần đầu tiên có kết nối đường sắt cao tốc. Theo dự kiến, thời gian di chuyển từ Sùng Minh qua Thái Thương tới ga Bảo Sơn của Thượng Hải có thể rút ngắn xuống còn khoảng 17 phút.
Không chỉ giúp cải thiện khả năng di chuyển, công trình còn được kỳ vọng tăng cường kết nối kinh tế giữa Thượng Hải và tỉnh Giang Tô, phục vụ mạng lưới đường sắt cao tốc tại khu vực miền Đông Trung Quốc.
Nguồn: SASAC
Hoặc