Làm thế nào để các ý tưởng, giải pháp “nhỏ” có thể bước vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn?

Thay vào đó, yếu tố nền tảng quan trọng nhất chính là tính khả thi, hiệu quả hoạt động của công nghệ đó, cũng như những lợi ích về phát triển bền vững có đủ rõ ràng hay không.

Đó là những thông điệp được ông Cameron Eves - Giám đốc Mua hàng Mảng bao bì Toàn cầu, kiêm Trưởng bộ phận Mua hàng tại Việt Nam của Unilever chia sẻ tại webinar “The Scale Gap: From Idea to Impact”.

Ông Cameron Eves - Giám đốc Mua hàng Mảng bao bì Toàn cầu, kiêm Trưởng bộ phận Mua hàng tại Việt Nam của Unilever chia sẻ tại webinar “The Scale Gap: From Idea to Impact”

Nghị quyết 57-NQ/TW đang đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí động lực quan trọng cho phát triển, với yêu cầu đưa kết quả nghiên cứu và công nghệ vào ứng dụng, thương mại hóa, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế. Cách tiếp cận này đã đặt ra một câu hỏi thực tế: làm thế nào để một ý tưởng có tiềm năng đi được hết quãng đường từ nghiên cứu đến sản xuất và nhân rộng trong thị trường, thậm chí, vươn mình kết nối với các chuỗi cung ứng trên toàn cầu của các tập đoàn đa quốc gia?

Bởi luôn tồn tại một khoảng cách giữa một giải pháp có tiềm năng và khả năng đưa giải pháp đó vào thực tế ở quy mô đủ lớn. Khoảng cách đó không chỉ đặt ra thách thức cho các startup hay nhóm nghiên cứu, mà còn đặt ra một vai trò mới cho doanh nghiệp dẫn dắt chuỗi cung ứng: không chỉ là bên mua giải pháp ở cuối hành trình, mà có thể tham gia sớm hơn để đưa bài toán thực tế vào quá trình phát triển và cùng giải quyết những điểm nghẽn của quá trình thương mại hóa.

Câu chuyện tại Cuộc thi Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa 2026 - Plastics Circularity Innovation Challenge (PCIC) 2026 cho thấy khá rõ khoảng cách đó được hình thành ở đâu và có thể được thu hẹp như thế nào.

Vì sao một ý tưởng, giải pháp tốt vẫn gặp khó khi bước vào quy mô thương mại?

Trong hành trình đưa một ý tưởng, giải pháp vào ứng dụng, quy mô thương mại thường là một trong những bài toán khó nhất. Một vật liệu mới có thể cho kết quả tốt trong điều kiện thử nghiệm, nhưng khi đưa vào dây chuyền sản xuất lại phải đáp ứng đồng thời yêu cầu về sản lượng, độ ổn định, chi phí, an toàn và khả năng tương thích với hệ thống đang vận hành.

Với nhóm doanh nghiệp SMEs, startup hay nhóm nghiên cứu, việc tự mình hoàn thiện tất cả những yêu cầu đó trước khi tiếp cận môi trường sản xuất thực tế là một bài toán khó. Đặc biệt, chi phí ở quy mô thử nghiệm không thể đơn giản nhân lên theo sản lượng để tạo thành mô hình chi phí thương mại, khi quy mô thay đổi, năng suất thiết bị, công suất, tỷ lệ hao hụt, nguyên liệu, nhân công, logistics, đầu tư dây chuyền và chi phí vận hành đều có thể thay đổi.

Khảo sát được thực hiện tại webinar “The Scale Gap: From Idea to Impact” trong khuôn khổ PCIC 2026 cho thấy 50% người tham gia đã lựa chọn “khả năng tương thích với quy trình và hệ thống sản xuất” là rào cản kỹ thuật lớn nhất khiến một giải pháp tuần hoàn nhựa khó được doanh nghiệp lớn đưa vào vòng đánh giá. Trong khi đó, 67% cho rằng mức độ phù hợp với nhu cầu và hoạt động của doanh nghiệp là yếu tố quan trọng nhất để doanh nghiệp lớn quyết định hợp tác.

Khảo sát cho thấy 50% người tham gia đã lựa chọn “khả năng tương thích với quy trình và hệ thống sản xuất” là rào cản kỹ thuật lớn nhất khiến một giải pháp tuần hoàn nhựa khó được doanh nghiệp lớn đưa vào vòng đánh giá.

Những con số này cho thấy khi một giải pháp bước vào doanh nghiệp, câu hỏi không còn chỉ là công nghệ có hoạt động hay không. Giải pháp còn phải tìm được vị trí trong dây chuyền sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn vận hành và có khả năng kết nối với chuỗi cung ứng hiện hữu.

Trong trường hợp của BioWraps - doanh nghiệp phát triển vật liệu sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp, câu hỏi không chỉ nằm ở khả năng phân hủy của vật liệu, mà còn ở điều kiện để đặc tính đó phát huy trong thực tế. Một loại bao bì có thể phân hủy trong những điều kiện nhất định, nhưng nếu hệ thống thu gom và xử lý hiện hữu không tương thích, lợi thế về vật liệu chưa chắc đã chuyển thành hiệu quả ở quy mô thị trường. Bên cạnh đó, giải pháp vẫn phải đáp ứng những yêu cầu cơ bản của bao bì như khả năng bảo vệ sản phẩm, độ bền và thời hạn sử dụng.

Với OpenMind Robotics - nhóm phát triển robot ứng dụng AI để phân loại nhựa, nâng tỷ lệ thu hồi vật liệu có giá trị, thách thức nằm ở hiệu quả kinh tế của công nghệ khi đưa vào vận hành. Hệ thống robot ứng dụng AI có thể cải thiện khả năng nhận diện và phân loại nhựa, nhưng giá trị của giải pháp còn phụ thuộc vào chi phí vận hành và giá trị của dòng vật liệu được thu hồi. Đặc biệt với các loại nhựa mềm như PP và PE, việc phân loại chỉ thực sự có ý nghĩa khi phần vật liệu sau đó có thể tiếp tục được xử lý và sử dụng.

Casamia - doanh nghiệp phát triển sản phẩm nội thất từ nhựa sau tiêu dùng, tạo đầu ra cho dòng nhựa có giá trị thấp, cho thấy một khoảng cách khác giữa mô hình khả thi và khả năng mở rộng. Việc biến nhựa sau tiêu dùng thành sản phẩm nội thất tạo thêm đầu ra cho những dòng vật liệu có giá trị thấp, nhưng để duy trì sản xuất, doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu đủ lớn và ổn định. Với các loại nhựa nhẹ, dễ nhiễm bẩn và khó thu gom, khả năng tổ chức nguồn cung đầu vào có thể trở thành yếu tố quyết định mô hình có thể vận hành ở quy mô lớn hay không.

Những vấn đề này, nếu chỉ xuất hiện khi công nghệ đã hoàn thiện có thể khiến nhóm phát triển phải quay lại từ đầu để điều chỉnh giải pháp. Khi quy mô tăng lên, những câu hỏi tiếp tục xuất hiện: nguyên liệu đầu vào có ổn định không, chất lượng giữa các lô sản xuất có đồng đều không, dây chuyền hiện tại có phải điều chỉnh nhiều không và chi phí thay đổi thế nào khi sản lượng tăng.

Bà Trương Lý Hoàng Phi, Nhà sáng lập & Chủ tịch InnoEx, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM (YBA) nhận định, một giải pháp muốn tiếp cận doanh nghiệp cần hiểu nhu cầu, chiến lược và thời điểm của khách hàng; đồng thời phải tính đến khả năng tích hợp vào hệ thống và chứng minh hiệu quả khi mở rộng.

Bà Trương Lý Hoàng Phi nhận định, một giải pháp muốn tiếp cận doanh nghiệp cần hiểu nhu cầu, chiến lược và thời điểm của khách hàng; đồng thời phải tính đến khả năng tích hợp vào hệ thống và chứng minh hiệu quả khi mở rộng.

Vấn đề vì thế không phải một giải pháp phải đạt quy mô lớn ngay từ đầu, mà là những yêu cầu của quy mô lớn có thể được nhìn thấy và kiểm chứng từ thời điểm nào.

Quan trọng hơn, nếu doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở bước cuối, khi một công nghệ đã hoàn thiện và chờ được mua, những yêu cầu này có thể chỉ được phát hiện sau khi startup đã mất nhiều thời gian và nguồn lực để phát triển theo một hướng khác. Ngược lại, nếu doanh nghiệp tham gia sớm hơn, bài toán thực tế có thể trở thành một phần của quá trình phát triển giải pháp.

Đây cũng là lúc vai trò của doanh nghiệp lớn thay đổi từ một buyer sang một lead firm trong quá trình đổi mới. Doanh nghiệp không làm thay startup hay nhóm nghiên cứu, nhưng có thể đưa ra bài toán thực tế, chia sẻ tiêu chuẩn, chỉ ra điều kiện vận hành, tạo không gian thử nghiệm và phản hồi để giải pháp được điều chỉnh theo nhu cầu của thị trường.

Vai trò của doanh nghiệp dẫn dắt trong đổi mới chuỗi cung ứng: Không làm thay, không hạ chuẩn, nhưng giúp giải pháp lớn lên

Từ những chia sẻ của các startup, chuyên gia và doanh nghiệp tại webinar, có thể thấy vai trò của doanh nghiệp trong đổi mới sáng tạo không nhất thiết bắt đầu ở thời điểm một công nghệ đã hoàn thiện và sẵn sàng để mua. Với những giải pháp mới, doanh nghiệp có thể tham gia sớm hơn bằng cách đưa bài toán thực tế, yêu cầu vận hành và tiêu chuẩn thị trường vào quá trình phát triển. Đây cũng là cách thu hẹp khoảng cách giữa một giải pháp “có thể làm” và một giải pháp “có thể vận hành”.

Dẫn dắt ở đây không đồng nghĩa với làm thay, càng không phải hạ thấp tiêu chuẩn để một công nghệ có cơ hội bước vào chuỗi cung ứng. Những yêu cầu về chất lượng, chi phí, sản lượng, độ ổn định hay khả năng tích hợp vẫn phải được giữ nguyên. Khác biệt nằm ở cách tiếp cận: thay vì chờ một giải pháp hoàn thiện tất cả rồi mới đánh giá, doanh nghiệp có thể cùng nhóm phát triển xác định những khoảng trống cần giải quyết, tạo điều kiện thử nghiệm và đưa phản hồi từ môi trường thực tế trở lại quá trình hoàn thiện.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp dẫn dắt chuỗi cung ứng, ông Cameron Eves chia sẻ rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ hay nhóm nghiên cứu không nhất thiết phải có ngay từ ngày đầu một câu trả lời hoàn chỉnh cho bài toán mở rộng sản lượng và chi phí. Điều cần được chứng minh trước tiên là công nghệ có thực sự hoạt động, cách công nghệ đó hoạt động và lợi ích về phát triển bền vững có đủ rõ ràng hay không. Những bài toán về mở rộng sản lượng và tối ưu chi phí có thể tiếp tục được giải quyết trong quá trình hợp tác.

Ở tầm rộng hơn, đây chính là phần việc mà doanh nghiệp có thể đóng góp vào bài toán thương mại hóa đổi mới sáng tạo: giúp công nghệ có đường đi vào thực tế. Khi doanh nghiệp tham gia từ sớm, chuỗi cung ứng mở cửa cho thử nghiệm, còn hệ sinh thái cung cấp thêm vốn, năng lực kỹ thuật và các đối tác cần thiết, khoảng cách từ ý tưởng, đến giải pháp có thể được ứng dụng và thương mại hóa ở quy mô lớn ngày càng thu hẹp.

Đây cũng là một trong những mắt xích quan trọng để hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được đặt ở vị trí động lực quan trọng của phát triển và doanh nghiệp được xác định là một chủ thể trung tâm của quá trình này. Khi nghiên cứu phải đi đến ứng dụng, còn đổi mới sáng tạo phải tạo ra giá trị kinh tế, thì khoảng cách giữa phòng nghiên cứu và thị trường không thể chỉ được giải quyết ở phía người làm công nghệ. Thị trường, với những tiêu chuẩn, nhu cầu và điều kiện vận hành cụ thể, cần được đưa trở lại sớm hơn vào quá trình hình thành và hoàn thiện giải pháp.