Trong nhiều gia đình, bộ phát WiFi có lẽ thuộc nhóm thiết bị hiếm hoi gần như chẳng bao giờ được tắt. Ban ngày cần mạng để làm việc, học tập, xem tivi; đến tối điện thoại, camera, robot hút bụi hay nhiều thiết bị thông minh khác vẫn có thể cần kết nối. Bởi vậy, chuyện router được bật 24/24 không có gì lạ. Và cũng không cần vì nghe thiết bị hoạt động cả ngày mà tối nào cũng vội vàng rút điện. Router vốn được thiết kế để có thể vận hành trong thời gian dài. Điều đáng quan tâm hơn là khi một thiết bị đã được cắm điện quanh năm, gia đình rất dễ đặt nó ở một góc rồi quên luôn: không để ý vị trí, nhiệt độ, bộ nguồn, cập nhật phần mềm hay thậm chí ai đang kết nối vào mạng nhà mình.
Nếu gia đình vẫn bật WiFi 24/24, dưới đây mới là những điều thực tế đáng lưu ý.
1. Đừng giấu router vào một góc kín chỉ vì thấy vướng mắt
Router thường không phải món đồ đẹp nhất trong nhà nên nhiều người có xu hướng nhét vào tủ, đặt sau tivi, chèn vào kệ hoặc giấu ở một góc khuất. Tuy nhiên, vị trí này đôi khi vừa cản trở khả năng tản nhiệt, vừa không có lợi cho vùng phủ sóng. Thông thường, router nên được đặt ở nơi tương đối thông thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp, nguồn nhiệt và những vị trí bị đồ vật bao kín. Nếu muốn sóng WiFi phân bố tốt hơn trong nhà, cũng nên ưu tiên vị trí tương đối trung tâm thay vì nhét thiết bị sâu vào một góc, đặc biệt phía sau nhiều lớp tường hoặc vật cản lớn. Vì vậy, nếu một phòng trong nhà thường xuyên bắt WiFi yếu, chưa chắc giải pháp đầu tiên đã là mua router mạnh hơn. Đôi khi chỉ cần xem lại vị trí đặt thiết bị cũng có thể tạo ra khác biệt.
2. Router ấm khi hoạt động chưa chắc bất thường, nhưng nóng khác thường thì đừng bỏ qua
Thiết bị điện tử hoạt động sẽ sinh nhiệt, vì vậy router hơi ấm khi chạm vào không nhất thiết là dấu hiệu hỏng hóc. Điều không nên làm là phủ khăn lên thiết bị, chồng đồ phía trên hoặc đặt router trong một chiếc hộp, hộc tủ quá kín khiến khả năng thoát nhiệt bị hạn chế. Ngược lại, nếu router hoặc bộ đổi nguồn đột nhiên nóng hơn hẳn bình thường, xuất hiện mùi khét, vỏ đổi màu, dây nguồn hư hỏng hay thiết bị thường xuyên tự tắt thì gia đình không nên mặc kệ chỉ vì mạng vẫn còn dùng được. Lúc này nên ngắt nguồn và kiểm tra thiết bị, bộ nguồn hoặc nhờ người có chuyên môn xử lý nếu cần. Đặc biệt, đừng chỉ chăm chăm nhìn vào chiếc router mà quên mất bộ đổi nguồn và ổ cắm phía sau. Đây cũng là những bộ phận phải làm việc trong thời gian dài khi WiFi được bật 24/24.
3. Bật WiFi 24/24 thì càng không nên dùng mật khẩu sơ sài suốt nhiều năm
Có một vấn đề chẳng liên quan tới nhiệt độ hay tiền điện nhưng lại rất đáng quan tâm: an toàn của mạng gia đình. Mạng WiFi nên sử dụng chuẩn bảo mật phù hợp mà router hỗ trợ, ưu tiên những chuẩn hiện đại như WPA3 hoặc WPA2 thay vì các chuẩn đã cũ. Mật khẩu WiFi cũng không nên quá đơn giản, còn mật khẩu dùng để đăng nhập vào trang quản trị router nên được đổi khỏi thông tin mặc định nếu thiết bị vẫn đang sử dụng chúng. Ngoài ra, thỉnh thoảng gia đình có thể mở ứng dụng hoặc trang quản trị của router để xem những thiết bị nào đang kết nối. Điện thoại, máy tính, tivi, camera hay đồ gia dụng thông minh của người trong nhà thì không có gì lạ. Nhưng nếu xuất hiện một thiết bị hoàn toàn không nhận ra, lúc đó mới nên kiểm tra kỹ và thay đổi thông tin truy cập nếu cần.
4. Đừng dùng router nhiều năm mà chưa từng để ý đến cập nhật
Router rất dễ bị đối xử như một chiếc ổ điện: lắp một lần rồi để nguyên cho tới ngày hỏng. Nhưng thực tế bên trong nó có phần mềm điều khiển và nhà sản xuất có thể phát hành các bản cập nhật để sửa lỗi, cải thiện hoạt động hoặc khắc phục những vấn đề về bảo mật. Một số router có khả năng cập nhật tự động, trong khi một số khác cần người dùng chủ động kiểm tra. Nếu thiết bị do nhà mạng cung cấp, người dùng cũng có thể hỏi nhà mạng về việc cập nhật và hỗ trợ thiết bị. Đặc biệt với router đã sử dụng nhiều năm, đừng chỉ nhìn vào việc nó vẫn phát được WiFi rồi cho rằng mọi thứ đều ổn. Nếu thiết bị đã quá cũ, không còn được nhà sản xuất hỗ trợ hoặc không đáp ứng được nhu cầu sử dụng hiện tại, thay mới đôi khi hợp lý hơn cố dùng tới lúc hỏng hẳn.
5. Một số gia đình tắt WiFi mỗi tối, làm vậy có được không?
Hoàn toàn có thể. Nếu ban đêm gia đình không cần Internet, việc tắt router không phải một thói quen có vấn đề. Chẳng hạn, nhà không sử dụng camera kết nối WiFi, không có thiết bị thông minh cần truy cập mạng và mọi người đều đi ngủ thì tắt router tới sáng hôm sau cũng không ảnh hưởng gì tới nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, không cần coi việc tắt WiFi mỗi tối là yêu cầu bắt buộc để router được nghỉ. Router gia đình vốn có thể được thiết kế để hoạt động liên tục trong thời gian dài, vì vậy một chiếc router đang vận hành bình thường không nhất thiết phải được tắt vài tiếng mỗi đêm mới bền.
Trước khi hình thành thói quen tắt WiFi vào một giờ cố định, nên nhìn quanh nhà xem còn thiết bị nào phụ thuộc vào mạng hay không. Camera an ninh, chuông cửa thông minh, cảm biến, robot hút bụi, thiết bị điều khiển từ xa hoặc một số hệ thống nhà thông minh có thể mất kết nối khi router bị tắt. Nếu gia đình không sử dụng những thứ này và thích tắt WiFi khi đi ngủ thì vẫn có thể làm như bình thường. Nói cách khác, bật cả đêm cũng được, tắt khi ngủ cũng được. Điều cần căn cứ là nhu cầu thực tế của từng gia đình chứ không phải quan niệm rằng cứ bật 24/24 chắc chắn hại router hoặc cứ tắt mỗi tối chắc chắn tốt hơn.
6. Đi xa nhiều ngày lại là một câu chuyện khác
Nếu chỉ ra ngoài vài tiếng rồi trở về, không cần thiết mỗi lần rời nhà đều chạy tới rút router. Nhưng khi cả gia đình đi du lịch hoặc vắng nhà trong thời gian dài, có thể cân nhắc ngắt nguồn những thiết bị không cần tiếp tục hoạt động. Riêng với WiFi, quyết định này vẫn phải phụ thuộc vào hệ thống trong nhà. Nếu camera an ninh, chuông cửa, cảm biến hoặc các thiết bị cần điều khiển từ xa phụ thuộc vào Internet thì router vẫn phải hoạt động để duy trì kết nối. Ngược lại, nếu chẳng có thiết bị nào cần mạng trong thời gian cả nhà vắng mặt, việc tắt router là một lựa chọn hợp lý. Bởi vậy, không nên áp dụng máy móc lời khuyên cứ đi xa là phải rút WiFi. Trước tiên hãy xác định xem ngôi nhà có còn cần kết nối Internet trong thời gian không có người ở hay không.
7. Mạng chậm không có nghĩa router cần được nghỉ
Một thói quen khá phổ biến là thấy WiFi chậm thì tắt router vài phút rồi bật lại. Khởi động lại thực sự có thể giải quyết một số trục trặc tạm thời, vì vậy đây vẫn là một bước xử lý đơn giản đáng thử khi kết nối gặp vấn đề. Nhưng nếu vài ngày lại phải khởi động lại router một lần mới dùng được mạng thì không nên coi đó là trạng thái bình thường. Nguyên nhân có thể nằm ở vị trí router, vật cản, nhiễu sóng, số lượng thiết bị kết nối, cấu hình, đường truyền Internet hoặc chính phần cứng đã có vấn đề. Khi đó, tìm đúng nguyên nhân sẽ hữu ích hơn việc đặt ra một lịch tắt router mỗi tối với hy vọng thiết bị được nghỉ rồi sáng hôm sau mạng sẽ khỏe trở lại.
Bật WiFi 24/24 không phải điều đáng lo nếu thiết bị đang hoạt động bình thường
Với nhu cầu của một gia đình hiện đại, để router hoạt động cả ngày lẫn đêm là chuyện rất bình thường. Ngược lại, những gia đình không cần kết nối vào ban đêm vẫn có thể tắt WiFi trước khi ngủ nếu muốn. Không có một công thức duy nhất buộc mọi nhà phải bật hoặc tắt router vào một thời điểm cố định.
Quan trọng hơn là cách thiết bị được sử dụng trong suốt quãng thời gian dài đó. Router nên được đặt ở nơi phù hợp, không bị che kín; dây nguồn, bộ đổi nguồn và ổ cắm cần được để ý nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường; phần mềm nên được cập nhật khi cần và mạng gia đình cũng cần được bảo vệ bằng mật khẩu cùng chuẩn bảo mật phù hợp. Vì vậy, nếu nhà bạn vẫn bật WiFi 24/24, không nhất thiết phải thay đổi thói quen chỉ vì lo router không được nghỉ. Thứ đáng thay đổi hơn là thói quen cắm thiết bị ở một góc rồi quên luôn sự tồn tại của nó suốt nhiều năm.
Hoặc